{"book":"adl0132","page":145,"text":"۱۳۸\nکه بتادیه این وظائف مکلف اند محکمه ها گویند.\nوظیفه محکمه اینست که حق مغصوب یا مهمل هر فرد را تایید داده بذریعه\nحکومت آنرا استرداد نماید، عدل که بزرگترین رشته های ارتباط جامعه\nمیباشد مظهر آن محکمه ها است. بذریعه محکمه انسان حق مغصوب یا مهمل خودرا\nاسترداد و بحرکت انداخته میتواند. اگر محکمه ها نمیبود مصائب متعدده نصیب\nهر جامعه میگردید که نتیجه آنها انحلال جامعه و تباهی افراد آن میبود، هر قوی\nحق یک ضعیف را گرفته میتوانست. و ضعیف بمقابل بدون از تسلیم نمیتوانست\nدیگر چیز یرا پیش گیرد نتیجه این مصیبت در جامعه چه میبود؟ البته در نتیجه ضعفا\nمضمحل میگردیدند. بعد اقویا هم در بین بنزاع افتاده حقوق یکدیگر را غصب مینمودند،\nبالاخیر همه تباهی و بد حالی میرسیدند، این ضرر عظیم را محکمه رفع و دور ساخته\nاست. هر که حق دیگر یرا غصب نماید، یا در ایفای آن اهمال ورزد.\nشخص متعدی علیه میتواند بمحکمه عارض گردیده، بعد از ین محکمه حق وی را تائید\nنموده بذریعه قوه حکومت آنرا میتواند استرداد نماید.\nاگر معترضی گوید هر گاه استرداد کننده حکومت باشد پس تشکیل یافتن\nمحکمه چه ضرورت داشت، چرا متعدی علیه در چنین حال بحکومت عارض","chars":1004,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0132/00145.jpg","first_page":1,"last_page":272,"title":"Akhlāq va maʻlūmāt-i madanīyah : muṭābiq-i prūghram-i ṣinf-i chahārum-i Rushdīyah va Dār al-Muʻalimīn-i ibtidāʼīyah / bitaḥrīr-i Ghulām Muḥyi al-Dīn Khān, tarjumān-i ʻArabī ; va taṣvīb-i Fayẓ̤ Muḥammad Khān اخلاق و معلومات مدنيه :اخلاق و معلومات مدنيه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0132/145","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0132/canvas/145","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0132/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0132_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}