{"book":"adl0132","page":142,"text":"۱۳۵\n\nشاید در خاطر بگذرد که این تنازع موجب تعطیل ارتقای جامعه ما\nخواهد بود. اگرچه ظاهراً این تنازع بعدم ترقی جامعه ما دلالت میکند.\nاما در حقیقت بالعکس این تنازع برای هر جامعه که ضرورت و مزیت\nو سر سعادت را درک کرده باشد وسیلهٔ بزرگ برای رسیدن باوج علوّ\nو ترقی گردیده است و مسلم است که سر اعظم در ارتقاء بشریّت احتیاج است\nازینست که بزرگان گفته‌اند: «احتیاج مادر ایجاد است» این سعی و تنازع\nهر جامعه را بسعی کردن وادار میسازد، خوف عقب ماندن انحطاط\nدر مقابل مجشمها او را بحرکت و سعی مجبور میکند، و اگر این تقابل\nو حُبّ تفوق و ترس سقوط نمی‌بود هیچ سعی بزرگ و فوق العاده\nدیده نمی‌شد. چنانچه اگر یک جامعه لحظهٔ از این سعی منصرف گردد، اقران\nاو که بالعکس بیدار هستند فرصت را مغتنم شمرده، میدان را\nبرده، برای پیشتر توسیع نطاق اقتدار و دارائی خود آنرا اسیر\nمستعمره یا اقلّا ضعیف میسازند.\nهر جامعه باید علماء عظیم، رجال کافی، سرمایهٔ بزرگ،\nمخترعات و مکتشفات جدید، زراعت متقدم، تجارت وسیع","chars":873,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0132/00142.jpg","first_page":1,"last_page":272,"title":"Akhlāq va maʻlūmāt-i madanīyah : muṭābiq-i prūghram-i ṣinf-i chahārum-i Rushdīyah va Dār al-Muʻalimīn-i ibtidāʼīyah / bitaḥrīr-i Ghulām Muḥyi al-Dīn Khān, tarjumān-i ʻArabī ; va taṣvīb-i Fayẓ̤ Muḥammad Khān اخلاق و معلومات مدنيه :اخلاق و معلومات مدنيه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0132/142","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0132/canvas/142","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0132/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0132_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}