{"book":"adl0016","page":97,"text":"حصه اول\n۹۴\nكتاب القاضی\n\nچنانك اگر شوی میدادند ایشان در زمان حیات خود متابعت میکردیم ایشان را پس متابعت میکنیم فتوای\nشانرا بعد از مردن ایشان همچنین تحقیق کرده سارح در اول کتاب در حالی که از علامه قاسم نقل نموده و نزد یک شیئی\nدر حالی که نقل شد و ارتکاب قسطی اینك اگر مفتی مجتهد نباشد پس بر او لازم است تقلید مجتهدین و متابعت اراء\nایشان پس هر گاه بخلاف قول مجتهد حكم كر دنا فذنیست حكم او و در فتاوای ابن شلبی آورده که عدول نكند\nاز قول امام ابو حنیفه رح مگرفتوائی که یکی از مشایخ تصریح کرده باشد باینکه فتوی بر قول غیر اوست و بدین تحقیق\nساقط گردید انچه در کتاب بحر رائق بحث کرده اینکه لازم ست ما را فتوی دادن مطلقا بقول امام رحمه الله\nاگر چه مشایخ مذهب بخلاف مذهب امام رحمه الله فتوی داده باشند وقتی بحر رائق خیر الدین علیه الرحمة الله\nاعتراض کرده برو بعبارتی که معنی ان اینست که مفتی در حقیقت مجتهد است و انکه غیر مجتهد است ناقل قول مجتهداسـت\nپس چگونه لا زم و واجب میشود برا فتوی دادن بقول امام رحمه الله مطلقا اگر چه فتوی داده باشند مشایخ بخلاف\nآن و حزاین است که ما حکایت میکنیم فتوای ایشان را نه چیز دیگر را و هر چه که ایشان فتوی داده اند و فتوی داده\nبهاست فتوی نه چیزی دیگر واسه اعلم بالصواب قوله خالف تعمد مذهبه (رد المحتار)اي الذى اعتمده مشا\nالمذهب سواه وافتى يقول الامام اوخالفه (رد المحتار) لاينقض حكمه وينقض هو\nالمختار للفتوى كما بسطه المصنف في فتاواهُ وفي القهستاني وغيره اعلم ان في كل موضع\nقالو لرأى فيه القاضي فالمراد قاض له ملكة الاجتهاد وفي الخلاصة وانما ينفذ\nالقضاء في المجتهد فيه اذا علم انه مجتهد والا فلا و مختار اینکه بهر وقتیکه متعمد مخالفت نماید از معتمد مذه\nخود یعنی از انکه اعتماد کرده اند بان مشایخ مذهب هزار ست اینكه موافق قول امام با شد یا مخالف ان\nنافذ نمیشود حکم اود شکسته میشود حکم او و این قول مختار است برای فتوی چنانچه تفصیل داده است مصنف رحم\nدر فتاوای خود و غیران و در کتاب قهستانی و غیران کشته بدانکه در هر موضعی که قضا گفته اند که رای در ان مرقضا\nاست پس مراد قاضی است که ملکه اجتهاد برای او حاصل باشد و در کتاب خلاصه گفته است که جز این نیست که نافذ میشود قضا\n\nفایده\nرامی مر قاضی\nمجتهد است","chars":1919,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00097.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/97","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/97","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}