{"book":"adl0016","page":93,"text":"حصه اول\n۸۴\nکتاب القاضی\n\nفلا بد ان یکون للمفتی متیقظا یعلم حیل الناس ود سایهم لعرفاذا جاءه السایل یقتدیه من لسانه ولا یقول له\nان کان کذا فالحق معک وان کان کذا فالحق مع خصمک بل لایحسن ان یجمع بینهما و یسمع منهما فاذ اظهربله الحق\nمع احدهما کتب الفتوی لصاحب الحق (رد المحتار) و خلاف نیست در بین علما در شرط بودن اسلام\nمفتی و عاقل و بالغ و شرط نبوده اند بعضی از علما بیداری و فهمیده کی مفتی را بعبادات مردمان از جهت احتراز کردن\nاز فتوای شخصی که غالب باشد بر اوغفلت و سهو که حتمی بودن و غلبه دارد درین میگویم که این بیداری و فهمیدن\nاو بعبادات مردمان شرطیست لازم در زمانی ما نیز که عادت مردم امروز چنان است که شخصی که بدست او فتوا\nمفتی باشد بدیر دستی میکند بر خصم خود و غلبه میکند بر او بمجر دمین طمع و انکه فتوی داده است مر امفتی باینکه\nحق بجهت خصم او نادان میباشد و نمیداند آن چیزی را که در فتوای مفتی است پس بنا بر این چاره\nاز اینکه مفتی بیدار باشد و عالم باشد بحیلهای مردم و مکرهای ایشان پس وقتی که سایل نزد\nمفتی بیاید تقریر کند آن سایل سوال خود را از زبان خود مفتی بگوید یا در که گر در عومی تو چنین است حق\nبجانب تست و اگر چنین است پس حق بجانب خصم تست بلانیک تر آن است که مفتی جمع نماید میان\nآن سایل و خصم او پس وقتی که ظاهر شد مر او را که حق بجانب یکی از ایشان است بنویسید\nفتوی را برای صاحب حق ولیحترز من الوکلاء فی الخصومات فان احدهم لا یغرضه الا اثبات دعواه\nلوکله بای وجه یمکن ولهم مهارة فی الحیل والتزویر و قلب الکلام وتصویر الباطل بصورة الحق\nفاذا اخذ الفتوی قهر خصمه ووصل الی غرضه الفاسد فالمیعل للمفتی ان یعینز علی مسالته ولا یفتنی\nمن یعمل باهل زمانه هو جاهل وقد یسأل عن امر شرعی ونول لغرض فی للمفتی المتیقظ ان مراده التوصل به\nالی غرض فاسد کشاهدناء کثیرا والحاصل ان غفلة المفتى یلزم منها ضرر عظیم فی\nهذا الزمان (رد المحتار) باید که مفتی احتراز کند از ان کسانی که وکیلا تند در خصومات\nزیرا که هیچ یکی از ایشان را رضی نمیشوند مگر با ثبات دعوای خود برای موکل کیرند و خود","chars":1769,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00093.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/93","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/93","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}