{"book":"adl0016","page":91,"text":"حلد اول\n۸۲\nکتاب ادب القاضی\nجميع الفقهاء على ان المفتي يجب ان يكون من اهل الاجتهاد كذا في الظهيرية (عالمگیری) اکثر است قاضی امام ابوجعفر رحمه الله\nمصنف کتاب القنیه است بعد از انکه بیان کرده است اهل قضا را اینکر نمینماید که هیچ کسی را فتوی دادن هرکسی که باشد انشخص که اوصاف\nاو مانند اوصاف قاضی باشد و اراده کرده است قاضی امام ابو جعفر رحمه با آن اوصاف اینک لایق و سزاوار آن منصب اول با\nبه بقرآن و حدیث عالم باشد با نهم که آری بتعلق کلام بآن باشد و مجتهد باشد یعنی رائی قوی داشته باشد که آن رای صلاحیت اجتهاد\nداشته باشد مگر اینک فتوی بدهد بچیزی که تحقیق شینده باشد آنرا از دیگری پس درین صورت جایز است فتوی او اگر عالم و ناطق هم کویا\nنباشد زیرا که درین صورت مفتی حکایت کننده است بچیزی که از دیگری شینده است پس او بمنزله روایت کننده است در باب\nنقل حدیث پس شرط است در و انچکه در روایت کننده حدیث شرط است که آن عبارت است از عقل و ضبط یعنی حفظ کامل و عدم\nکه اجتناب از کبائر نماید و اصرار بضغائر نکند و فهم معانی شریعه همچنين ذکر شده است در کتاب محیط و خلاصه کلام اینکه واجب است\nکه باشد مفتی برد و پای تکمین خصم کفار و کشاده رو تحقیق قرار گرفته است برای علمای اصول بر اینکه مفتی خاص مجتهد است\nواما غیر مجتهد از آن کسی که حفظ نماید اقوال مجتهدین پس او مفتی نیست و واجب است شخص غیر مجتهد وقتیکه سوال کرده شود از او\nذکر کر واقوال مجتهد مانند امام ابو حنیفه رو بطریق حکایت مثلا بکوید که امام ابو حنیفه رحمه الله علیه در میں سله چنین حکم فرموده است\nپس شناخته شد اینکه بدستی آن چیزی که در زمان ما میباشد از فتوای عامی هیچو دین فتوی نیست زیرا که مجتهد نیستند بلکه آن\nکلام مفتی است برا انیک نقل نماید برآن کلام آن کسی که طلب فتوی کرده است از طریق نقل کردن غیر مجتهد هرگاه که از مجتهد منقول باشد برا\nملکه وان بان یکی از دو متر است یا اینکه بوده باشد بر او سندی در نقل کردن یا اخذ کرده باشد آنرا از کتابی که معروف متداول\nباشد در دستهای مردمان مثل کتابهای امام محمد حسن رحمه الله علیه یامانند آنها از تصانیف مشهوره که مر مجتهدین است زیرا\nکه کتاب معروف بمنزله خبر متواتر است یا بمنزله خبرمشهور همچین ذکربده است امام رازی رحمه پس بنابراین اگر موجود شد بعضی کتبها\nمشهور در زمان ما جایز نیست نسبت آن مالی که دران کتب موجود است بسوی امام محمد رحمه د نه بسوی امام ابویوسف رحم\nآری وقتی که یافته شود نصي از نوا در مثلا در کتاب مشهور و معروف مانند کتاب هدایه و کتاب مبسوط\nمیشود نسبت کردن آن با مام محمد د یا با مام ابویوسف رحمه اعتماد کردن بآن کتاب مشهور و جماع کردن","chars":2237,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00091.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/91","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/91","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}