{"book":"adl0016","page":79,"text":"کتاب القاضی\nحصة اول\n\nوالصحیح ان اهلیة الاجتهاد شرط الاولویة لعدمها (رد محتار) لان عدل لیس من اهل الاجتهاد في زماننا (رد المحتار) فصح ان يكون\nمقلداً فیحكم بمذهب مجتهده (رد محتار) پاشقطة صلتی اول عبارت صحیح نیست که اهل کر دانتی جهان شرط بهتر بودن است برای قضا نه شرط\nصحیح شدن یعنی اگر قاضی مجتهد نبوده راست قاضی گردانیدن ولیکن بهترانست که مجتهد باشد از جهت هیچ نبودن مجتهد واجتهاد نمک\nهیچ کر انی ال اجتهاد نیت و زنانه ماپس سیح قاضی کرد اند عالم کا کشیده ست پس نال بلک ال مک کی بافتی قاضی عاما\nمقتدای که مجتهدان مجتنی من يفتي الاجتهاد يبذل المجهد من العلم في تحصيل الحكم الشرعي (رد المحتار) اجتهاد در مطارح اهل علم\nصرف کردن فقیه است کوشش و طاقت خود راه بحاصل کردن حکم شرعی وشرطه الاسلام والعقل والبلوغ وكونه\nفقيها النفس له ملكة رد الفروع بالطبع ويعلمه باللغة العربية وقوه حلها وما يتعلق له بحال فيا يتعلق بالاحكام وحالتهما\nبالاحادیث متنا وسندا وناسخا ومنسوخا وبالقياس (رد المحتار) ويكون صاحب قريحة وصفوه لاطومات\nالناس كان من الاحكام مابتنی علیها (هداية) وهذه الشرايط في المجتهد المطلق الذى يفتي في جميع الاحكام واما\nالمجتهد في حكم دون حكم فعليه معرفة ما يتعلق بذلك الحكم ومراد المصنف هنا الاجتهاد بالمعنى الاول (رد المحتار)\nوشرط اجتهاد اسلام وعقل والبلوغ است در بودن وفقیه النفس یستی تنز هم طبیعت او که بدون قکر بسیار مطالب را بداند\nو دانستن و لغت عربی بالعربو دین و قدر آن شرفی و و مقدار یکه تعلق با حکام دارد و عالم بودن ابعالم حدیث از روی تین\nوسند و با سخ منسوخ حدیث عالم بودن و بقیاسی کتاب صول فضوی کو سات و بوه باشد صاحب طبع زکی که بآن\nشناخت طعادات مردمان زیرا که بعضی از احکام نیا میکرد و برعادت و این شرطها در مجتهد مطلق است یعنی آنکه\nفتوی میدهد در جمیع احکام و اما اگر مجتهد در یک حکم باشد نه در حکم دیگر پس برو لازم است شناختن چیزیکه تعلق\nبان حکم داشته باشد و مرا مصنف سینی اجتهد بودن معنی اول است و ينبغي ان يكون الحاكم عالما بالحلال والحرام\nعفا وورعا متهجد الوجوه المراجع الخلق عارفا بمراتب الناس ومسوفا بعبلا اللقمة وصون النفس عن الشمايقت و\nالدنقة عن الفروج والابضاع وان لم يبلغ مبلغ المجتهدين (عنيوان القضاة) وشایده قاضی دانا شا بلال\nو حرام عاقل پر میز کار باشد در اه یافته باشد بطریق و میرنای خلق و شناسنا با سد بمراتب مریوانی موصوف باشد به بلند\n\nفایده\nدر بیان تعریف\nاجتهاد و شرائط\nان\n\nفایده\nدر بیان اینکه\nمشاید حاکم دانا باشم\nبحلال وحرام","chars":2149,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00079.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/79","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/79","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}