{"book":"adl0016","page":670,"text":"جلد اول\n٦٦١\nکتاب ادب القاضی\nحجت و دلیل آن گفته قاضی را با گواهی بدهد یک شخص عادل با قاضی و نیست معنای این قول\nکه شاهدی بدهد یک شخص عادل با قاضی بهیچ چیزی مگر اینکه شاهدی بدهد آن قاضی و آن عادل\nبر شاهدی آن کسانیکه شاهدی ادا کرده اند بسبب آن حد و نیست معنای آن اینکه شازمی بده\nبحکم قاضی واگر معنای آن این چنین باشد آن قاضی شاهد میشود بحکم خود و شاهدی کسی بفعل خود او\nباطل است و بنابرین روایت قبول کرده نمیشود نوشته قاضی بسوی قاضی دیگر و نیک دانسته اند علما\nرحمهم الله تعالی این روایت را از جهت فساد اکثر قاضیان زمانه ما مگر نیک ندانسته اند این روایات\nدر نوشته قاضی بسوی قاضی دیگر از جهت حاجت مردمان بآن نوشته قاضی و در کتاب عیون\nگفته است که باین روایت فتوی است و در کتاب بحر رایق گفته است که لیکن بعد ازین که فتو\nبر روایت دوم امام محمد رح شده است دیدم در شرح ادب القاضی امام صدر شہید رح که باریشی\nصحیح شده است رجوع کردن امام محمد رح بقول شیخین رحمها الله تعالی که بمجرد گفتن و امر کردن قا\nعمل کرد میشود ولما کان عدم الاعتماد معللا بالفساد والغلط اقتضى الحال التفصيل\nفى القبول لااطلاقه (فتح القدير) فقال الامام ابو منصور انکان عدلا عالما\nيقبل قوله لانعدام تهمة الخطاء والخيانة وانكان عدلا جاهلا يستفسر فان الحسن\nالتفسير وجب تصد يقدر الافل وانكان جاهلا فاسقا اوعالما فاسقالا يقبل الا ان يعاين سبب الحكم\nلتهمة الخطاء والخيانة (هدايه) و هرگان اعماد نکردن بر قول قاضی بسب فساد خطای قانون پش میکند حال الفضل\nرا در قبول کردن قول او و حال خواهش نمیکند اطلاق قبول را یعنی بنا بر بعض تقدیر تا\nقبول کرده میشود قول قاضی و بر بعض تقدیرها قبول کرده نمیشود قول او پس گفته است امام\nابو منصور رحمة الله علیه اینکه اگر قاضی عالم عادل باشد قبول کرده میشود قول او از جهت نابودن\nتهمت خطا و خیانت در او واگر قاضی عادل و نادان باشد با حکام شرع پرسیده شود ازو","chars":1633,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00670.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/670","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/670","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}