{"book":"adl0016","page":602,"text":"جلد اول\n۵۹۲\nکتاب ادب القا\n\nکه بدرستیکہ این مرد بخشیده است این سرایرا بمن در وقتی پس خواسته شد از او شاهدان پس مدعی گفت\nکه منکر شده بود مدعی علیه از بخشیدن خود آن سرایرا بمن پس خریدم آن سرای را از او و گذرانید\nشاهدانرا بخریدن خودش ازان وقتیکہ دعوی میکرد در آن وقت بخشش را قبول کرده نمیشود\nشاهدان او از جهت ظاهر بودن تناقض در دعوی او و قاضی نیست تناقض بهمین مسله بلکہ\nدر هر جائیکه تناقض حاصل شود از مدعی و یا از مدعی و شاهدان او و یا از مدعی علیہ بهمین حکم است\nکہ قول شخص مناقض کننده صحیح نیست واگر گواهی دادند شاهدانرا بخریدن او انشر یرا بعد از وقت\nبخشش قبول کرده میشود شاهدان او از جهت ظاهر بودن موافقت میان بیع و قول مدعی\nولو كان ادعى الهبة ثم اقام البينة على الشراء قبلها ولم يقل محمد فى الهبة فاستحريها لم تقبل ايضا\n(هدایه) واگر دعوی کرد بخشش را بعد ازان گذرانید شاهدانرا بخریدن پیش از بخشش و گفت مد دعوا\nخود کہ منکر شده بود برای من از بخشش پس خریدم او را نیز قبول نمیشود شاهدان او و مفاد دالا\nبامكان التوفيق وهو مختار شيخ الاسلام رح ورد مختار اسمى مطلقا من المدعى والمدعى عليه\nنقد و وجهه او التخذ يمر هذا هو القياس والاستحسان ان التوفيق بالفعل شرط قال\nالرمطى رح وجواب الاستحسان هو الاصح كما فى منية المفتى كلمة الرد المختار افتاده قول\nصاحب هدایه که لاخروج التوفيق اکتفا کردن است بامکان موافقت در قول مدعی ار متقدی که کنفا\nبامکان موافقت است برگزیدۀ شیخ الاسلام است رح یعنی مطلق از هر کسی کہ باشد از مدعی ازمد\nخواه وجہ توفیق بسیار باشد یا کمی باشد چنانکه درکتاب بحر ذکر شده است و این قول شیخ الاسلام\nقیاس است و استحسان آنست که موافق کردن مدعی در قول خود را در حال شرط\nگفته است رملی رح که حکم استحسان صحیح تر است چنانکه در کتاب منية المفتى ذکر\nشده است قیده فى البحر فى الفضولى بان لايكون ساعيا فى نقض\n\nفایده\nدر دفع تناقض امکان توفیق\nبسنده نیست بلکه توفیق\nبالفعل شرط است","chars":1670,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00602.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/602","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/602","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}