{"book":"adl0016","page":542,"text":"جلد اول\n۵۳۴\nکتاب ادب القاضی\n\nآن سوگند پس فایده نمیرساند آن سوگند کننده را بهیچ چیزی بغیر از ویران کردن سبب ویران\nحکم محکم منزله صلح است بر نمیدار و دور میکند اختلاف مجتهدان را و باطل نمی کند عمل کردن\nرا بآنچیزیکه سوگند کنده اعتقاد دارد آنرا پس ازین جهت فقها رحمه الله تعالی گفته اند کر\nگروه نشود بصحیح شدن حکم محکوم درین مسئله و گفته اند که ناچار است از حکم قاضی ولایت داده شده\nاز طرف پادشاه درین مسئله باوان حکماً لا في دم خطاء تقضى حمالا به على العاقلة لو ينفذ\nحكمه لانه لاولاية له عليهم (هدايه) واگر مدعی و مدعی علیه شخصی را محکم گردانیدند در خون\nخطا پس حکم کرد بدیت بر عاقله قاتل نافذ نیست حکم آن محکم زیرا که محکم را بر عاقله قاتل هیچ ولان\nنیست ولو حكم على القاتل بالدية في ماله رده القاضي يقضى بالدية على العاقلة كم الاثبت القتل\nبا قراره (هدایه) ای قتل الخطاء لمحمدثه يجوز الحكم بالدية في مال القاتل (فتح القدير) اوثبت\nجراحة ببينة وارشها اقل مما تحمله العاقلة خطاء كانت الجراحة او عمداً او كانت قدر ما يتحمله\nلكن كانت الجراحة عماً لا توجب القصاص فينفذ حكمه رد المحتار) واگر محکم حکم کرد بدری\nبر کشنده در مال خود او رد کند قاضی حکم او را و حکم کند بدیت بر عاقله او مکر و کند قاضی حکم اور اسیک\nثابت شود کشتن با قرار کشنده یعنی کشتن خطا پس در ینوقت رواست حکم او بدیت در مال خو\nکشنده و یا زخم ثابت شده باشد بشاهدان و تاوان آن زخم اندک باشد از ان تاوانیکی دی\nآنرا عاقله خواه بخطا باشد آنز خم یا بقصد و یا اینکه تاوان آن زخم انقدر باشد که عاقله آنر می پردا\nلیکن آنر خم بقصد باشد و قصاص را واجب نمیکرد پس نافذ میشود درین صور تها حکم ان محکم بر خود\nجنایت کننده ويجوز ان يسمع البينة ويقضى بالنكول وكذا بالاقرار (هدايه) وروست هم محکم را\nاینکه بشنود شاهدان مدعی را و حکم کند منع آوردن مدعی علیه از سوگند و همچنین رو است اینکه حکم کند\nبا قرار یکی از مدعی و مدعی علیه و اعلم ان قولهم هنان حكم الحكم لا يتعدى إلى العاقلة بخلاف حكم القا\n\nفایده\nحکم مقبولی\nخطا","chars":1749,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00542.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/542","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/542","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}