{"book":"adl0016","page":524,"text":"جلد اول\n۵۱۵\nکتاب ادب القاضی\nدر کتاب دار حکم کردن قاضی بخلاف حق یا از روی خطائی او میباشد یا از روی قصد و هر کدام ازین\nدو حال بدووجه است یا اینکه آن حکم قاضی در حقی از حقهای خداوند تعالی میباشد یا در حقی از حقهای\nبنده میباشد پس خطا در حق بنده از دو حال بیرون نیست یا اینکه ممکن میباشد تلاف در آن یا ممکن نیا\nپس اگر تلافی آن ممکن بود چنانکه حکم کرده بود بمالی یا بحصه ق یا بطلاقی یا بآزادی پس از ان ظاهر شد\nکه بدستیگه شاهدان غلامان اند یا سجده گر شدند در قذف درینصورت حکم قاضی باطل میشود و رد کرد\nمیشود آن خلاصه و پس بغلامی خود در صورتیکه حکم بآزادی کرده باشد و رد کرده میشود زن بشوهر او در صورتیکه\nحکم بطلاق او کرده باشد و مال رد کرده میشود بآن کسیکه از و مال گرفته شده است در صورتیکه حکم بمال کرده\nباشد واگر در صورت خطا در حق بنده ممکن نبود تلاف آن چنانکه حکم کرده بود بقصاص برکسی واو قصاص\nکرده شده بود درینصورت آن کسیکه حکم برائی او شده بود کشته نمیشود و بصورت قصاد حکم قاضی شبهر پیش\nکننده کشتن او میگردد بلکه دیت آن قصاص کرده شده واجب میشود در مال آن قصاص کننده\nو انکه بیان شد همه آن دران وقتست که ظاهر شود خطای حکم قاضی بشهادی شاهدان\nاما اقرار آنکسیکه حکم برای او شده است پس اگر خطا باقرار قاضی بود ظاهر میشود آن خطا در حق آن\nکسیکه حکم برای او شده است تا انکه باطل نمیشود حکم قاضی در حق او و اما خطا در حقی از حقهای خداوند تعا\nچنانکه حکم کرده باشد قاضی بحد زنا بر کسی یا بحد دزدی یا بحد آشامیدن خمر و گرفته شده باشد از آن\nکس که حکم بر او شده حد را بعد از ان ظاهر شود که بدرستیگه آن شاهدان که بر او گذشته بودند\nچنان اند که گذشت یعنی غلامان اند یا سجده کرده شده اند در قذف پس درینصورت تاوان\nدر بیت المال است م اگر حکم قاضی بخلاف حق از روی قصد بود و قاضی اقرار کرد که بقصه حکم کردم بخلا\nحق پس تاوان در مال خود قاضی است در همه این وجوه یعنی خواه تلافی آن ممکن باشد خواه نباشد درح\nالله تعالی باشد یا در حق بنده بسبب خیانت کردن قاضی و تلف کردن او حق دیگر برا و تعزیر","chars":1763,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00524.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/524","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/524","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}