{"book":"adl0016","page":517,"text":"جلد اول\n۵۰۸\nکتاب ادب القاضی\nواگر مدعی قادر نبود بر لازم بودن با مدعی علیه و با آن غلام و از مدعی علیه متوهم بود که تلف میکرد\nغلامرا که در دست اوست و مصلحت میدید قاضی نهادن آنغلام را بدست شخص عادل بنهد\nآنرا قاضی بدست شخص عادل و همچنین حکمست اگر مدعی علیه فاسق بود و مشهور بود بفسق کردن\nبا کودکان پس قاضی بنهد آن غلام را بدست شخص عادل و لیکن این حکم خاص نیست بدعوی\nکردن و شاهدان بلکه در هر جائیکه صاحب غلام مشهور باشد بفسق کردن با کودکان برآرد قاضی\nآن غلامرا از دست او و بگذارد او را بدست شخص عادل بطریق امر معروف و نهی از منکر\nو بعد از انکه نهاد قاضی آن غلام را بدست شخص عادل امر کند آن غلام را که کسب کند تا که خرچ\nنفقه بر خود کند اگر آن غلام توانا بر کسب کردن بود و ذکر نشده در کتاب اند این حکم درباره\nکنیز زیرا که او عاجز است از کسب کردن در عادت تا اینکه اگر آن کنیز توانا برکسب کردن شد\nچنانکه جامه شوی باشد و بحجا مه شوئی مشهور باشد یا نان پزی امر کرده شود آن کنیز را\nباین کسبها و اگر آن غلام عاجز بود از کسب کردن از جهت مرض و یا از جهت خردی که\nکرده شود مدعی علیه را بدادن نفقه آن غلام پس در ینوقت فرق نیست در بین کنیزا اغلام\nفایده که\nدر نیکه کنیزیکه دعوی بروی کرده فرهاد در ابن سماعه رح عن محمد رح رجل ادعى جارية في يدى رجل لها له واقام على دعواه\nشد و بحکم قاضی در دست شخص\nعادل نهاده شد بود و شاهدان ببينة فتركيت بيئته وقد كان القاضى وضعها على يدى عدل وهرب المدعى\nمدعی کذرابند و شده بود و نه\nپیش ز حکم قاضی مدعی علیه علیه قال امرت على الذى هي في يديه يعنى العدل ان يؤجرها وينفق عليها من أجرها\nفان كان لا يؤجر مثلها امرته ان يستدين في النفقة عليها فاذا حصل اليأس من\nصاحبها امرت ببيعها فبدات من الثمن بالدين فاديته ووقفت الباقي من الثمن\nفاذ اجاء الذي كانت في يديه قضيت عليه بقيمة الجارية لا فى بعيتها على الذى\nهی کانت في يديه فانكان على المقضى عليه دين لمستحق الجارية احق بهذا الثمن","chars":1684,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00517.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/517","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/517","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}