{"book":"adl0016","page":471,"text":"جلد اول ۴۶۴ کتاب ادب القاضی\nالوصية بما زاد على الثلث وصحت الوصية بان لم يكن ثم وارث فالموصى له\nخصم الغريم في هذه الحالة ويعتبر الموصى له في هذه الحالة بالوارث (عالمگیرى)\nو در کتاب شفعتی ذکر کرده روایت ابراهیم را اینکه مردی مرد و بران مرده دین بود و وصیت\nکرده بود بسوم حصه مال خود یا بچند درم معلوم برای مردی و گرفته بود انمرد که وصیت برای او\nشده بود آن سوم حصه مال و یا آن چند درم معلومه را بعد از ان آمد صاحب دین و حال انکه وارثان او\nحاضر بودند یا غائب و پیش کرد صاحب دین انمرد را که وصیت برای او شده بود بقاضی پس این مرد\nکه وصیت برای او کرده شده خصم میشود برای او واشارت نموده است امام محمد رح در این مسئله باینکه\nهر وقتیکه وصیت حاصل شده باشد بقدر سوم حصه مال پس انشخص که وصیت برای او شده معتبر\nکرده میشود بوارث یعنی احکام وارث براو جاری میشود و وقتیکه وصیت حاصل شده باشد بزیاده\nاز سوم حصه مال و صحیح باشد آن وصیت باینطریق که در انجا وارثی نباشد مر مرده را پس در ینصورت\nانشخص که وصیت برای او شده خصم صاحب دین است در این حال و معتبر کرده میشود در این حال\nانشخص که وصیت برای او کرده شده بوارث یعنی احکام وارث براو جاری میشود ثم اذا اقام\nبينة على بعض هؤلاء ان الميت اوصى اليه وانه قد قبل وصايته\nنظر القاضى فيه فان كان عدلا مرضى السيرة مهتديا في التجارة جعله لقا\nوصيا وقضى بوصايته وان عرفه بالفسق والخيانة لا يمضى ايصاءه\nوان عرف منه ضعف رأى وقلة هداية في التصرف يمضى وصايته\nولكن يضم اليه امينا مهتديا في التجارة حتى يتظاهرا في التجارة ولا يتلفا\nمال الصبى وان لم يظهر منه فسق و لم يعرف بذلك لكن اتهم به فالقاضی\nيسنده بمشرف اويضم اليه وصيا اخر حتى لا يتفرد احدهما بالتصرف","chars":1467,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00471.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/471","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/471","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}