{"book":"adl0016","page":470,"text":"جلد اول\n(۴۶۱)\nکتاب ادب القاضی\nفالقاضي لا يسمع دعواها وهل ينفذ تصرفهما اختلف المشايخ رحم فيه\nوالاصح انه لا ينفذ فان اعتق العبد فالقاضي يسمع دعواه بعد ذلك\nويقضى بوصايته وان كبر الصبى فعلى قول ابي حنيفة رح لا يسمع\nوالخصم في ذلك وارث او موصى له او رجل للميت عليه دين او\nرجل له على الميت دين هذه الجملة من كتاب الاقضيه (عالمكيري)\nوقتیکه مرد مردی و حال اینکه وصی کرده بود مردی را و قبول کرده بود انوصی وصی بودن خود را از ان مرده\nدر زندگی آن مرده یا بعد از مردن او و آمد این وصی نزد قاضی در حالیکه اراده داشت ثابت کردن وصی\nبودن خود را پس قاضی نظر کند درین وصی اگر اهل بود وصی بودن را قاضی بشنود دعوای وصی بودن او را وقتیکه\nحاضر آورده باشد با خود کسی را که صلاحیت خصم شدن را داشته باشد تا اینکه اگر این مدعی وصی بودن غلام\nبود یا کودک بود پیش قاضی نمیشود دعوای آن هر دو را و آیا نافذ میشود تصرف آن هر دو یا نه اختلاف کرده اند\nعلما رحمهم الله تعالی و صحیح تر اینست که نافذ نمیشود پس اگر آزاد شد غلام پس بشنود قاضی دعوای وصی بودن\nاو را بعد از آزاد شدن او و حکم کند بوصی بودن او و اگر آن کودک بالغ شد پس بنا بر قول امام اعظم رحمة الله علیه\nقاضی نمیشنود دعوای وصی بودن او را و خصم مدعی وصی بودن در ثابت کردن وصی بودن او وارث\nمرده است یا کسیکه مرده برای او وصیت بمالی کرده باشد یا کسیکه مرده را بر او دین باشد یا کسیکه او را\nبر مرده دین باشد همه این احکام نقل کرده شده از کتاب اقضیه وفی المنتقی رواية ابراهيم\nرجل مات وعليه دين واوصى بثلث ماله او بدراهم مسماة لرجل\nواخذهما الموصى له تم جاء الغريم والورثة شهود اوغيب واقدم الموصلى\nالى القاضى فالموصى له لا يكون خصماله واشار الى ان الوصية متى\nحصلت بقدر الثلث فالموصى له لا يعتبر بالوارث واذا حصلت\n\nفایده\nدرینکه بر مرده دین باشد\nو وصیت کند به ثلث مال خود\nیا بدرمهای معلومه","chars":1604,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00470.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/470","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/470","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}