{"book":"adl0016","page":432,"text":"جلد اول\n۳۲۲\nکتاب ادب القاضی\n\nقال الجامع الفصولين استغراق التركة بدين الوارث لا يمنع ارثه اذ اكان\nهو وارثه لاغير ومفاده انه لوكان الدين لبعض الورثة هو كدين الأجنبي\nبالنسبة الي الؤرث (رد المحتار) در کتاب جامع الفصولین گفته است که غرق بودن ترکه بدین ارث\nمنع نمیکند میراث او را وقتی که انصاحب دین وارث او بوده باشد نه دیگری و مفاد این آنست که\nاگر دین مربیعض ورثه را بر مورث او بود پس آن دین او مانند دین بیگانه است نظر بباقی وارثان\nو يقرض القاضي مال الوقف والغائب واللقطة (درمختار) ثم الظاهران المراد باقراضی\nالقاضي اللقطة هنا مالا ذا رفعها الملتقط اليه والا فالتصرف من تصديق\nاو امساك للملتقط ( رد المحتار ) و قرض بدهد قاضی مال وقف و مال غائب\nو مال یافته شده را برای مردم بعد ازان ظاهر آنست که مراد در انجا بقرض دادن قاضی مال یافته شده\nرا آن صورتیست که آن مال یافته شده را یابنده آن بقاضی داده باشد و اگر این صورت مراد نشود پس\nتصرف کردن در مال یافته شده از صدقه کردن و نگاه داشتن آن مر یابنده آنراست ويقرض القاضي\nاموال اليتيم ( بدايه) الى الثقات والشفة الملى الحسن المعامله وفي الاقفية\nانما يملك القا الاقراض اذا لم يحصل غلة لليتيم اما اذا وجد فلا يملكه هكذا روى عن\nمحمد (عينى) ويكتب ذكر الحق (بدايه) وهو المسمى في عرفنا بحجة (فتح القدير)\nو قرض بدهد قاضی مالهای یتیمانرا بمرد مان معتمد آن کس هست که توانگر و نیک معامله باشد و در کتاب\nاقضیه ذکر کرده است که میرا این نیست که قاضی مالک میشود قرض دادن مال تیم را وقتی که غله عاید\nآن برای یتیم موجود نشود اما وقتیکه حاصل آن تم جو د بود شود پس قاضی مالک میشود آنرا و همچنین روایت کرده شد حاشیه\nاز امام محمد رحمه الله و نوشته کند قاضی یا د داشت حق یتیم را که قرض داده است و آن یاد داشت\nحق در عرف ما نامیده میشود بحجت وان قرض الم يتضمن (بدايه) والاب بمنزلة الوصي\n\nفایده\nقاضی قرض بدهد مال وقف مال\nغایب مال یافته شده را\n\nفایده\nقاضی قرض بدهد مال تمی را با شخص\nمعتمد\n\nفایده\nوقتیکه وصی صغیر یا پدر آن\nقرض بدهد مال او را","chars":1752,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00432.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/432","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/432","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}