{"book":"adl0016","page":425,"text":"جلد اول ۴۱۶ کتاب ادب القاضی\nلا یجوز له ان یحکم علیه ولوحکم علیه لایجوز (فصول عمادی) و وقتی که کسی دعوی کرد بر دیگری\nو حال انکه قاضی میدانست که آن دیگر که براو دعوی کرده شده است مسخر است پس هیچ چیزی براه\nروا نیست مر قاضی را اینکه حکم کند بر او و اگر حکم کرد براو روا نیست این حکم او و تفسیر المسخران\nینصب القاضی وکیلا عن الغائب لیسمع الخصومة علیه و شرطه عند القائل\nبه ان یکون الغائب فی ولایة القاضی (ردالمحتار)\nقایده\nتفسیر مسخر\nو بیان سخر اینست که استاده کند قاضی وکیلی را از طرف غایب جهت انکه بشنود دعواسی گنته\nقایده\nحکم مسخر روا نیست مگرا زجهت\nضرورت و ان پنیچ مسله است\nمسله اول ازان پنیچ\nامابر او و شرط ایستاده کردن مسخر نزد آن کسی که قایل است بر وا بودن آن اینست که آن غا\nدر ولایت آن قاضی باشد و فی البحر والمعتمد ان القضاء علی المسخر لا یجوز لا للضرورة وهی فی\nخمس مسائل الاولی اشتری مالا ثم تواری رد مختار/ فاراد الرد في المدة\nفاختفی البایع فطلب المشتری من القاضی ان ینصب\nخصما عن البائع لیرده علیه (ردالمحتار)\nدر کتاب بحررایق ذکر کرده است اینکه قول اعتماد کرده شده این است که حکم کردن قاضی\nبر مسخر روا نیست مگر از جهت ضرورت و آن ضرورت در پنج مسله است اول انکه شخصی بغیر\nچیزیرا بیخيار شه روز پس فروشنده غایب شد یعنی خریدار اراده کرده بود رد کردن آن چیزی\nخریده شده را در مدت خیار پس پنهان شد فروشنده پس طلب کرد خریدار از قاضی اینکه\nاستاده کند خصمی از طرف فروشنده تا که خریدار رد کند آن چیز خریده شده را براو\nقایده\nمسله دویم از ان پنیچ\nمسلم\nوالثانية خفى المكفول به (در مختار) صورته كفل بنفسه على انه ان لم يوا\nبه غد فدینه علی فکفیل فغاب الطالب في الغد فلم يجئ بالكفيل\nفرفع الامر الى القاضی فنصب وکیلا عن الطالب وسلم اليه المكفول عنه","chars":1532,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00425.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/425","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/425","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}