{"book":"adl0016","page":343,"text":"جلد اول\n۳۳۴\nکتاب ادب القاضی\n\nآن قاضی اول را اويقسامه على اهل المحلة بتلف مال (اشباه ونظاير) اى اذا تلف مال\nانسان في محلة فقضى بضما نهم بالقياسا على النفس فهو باطل لمخالفته للاجماع فللثا\nان ينقضه (ردالمحتار) ويحد القاذب بالتعريض (اشباه ونظاير) اى كقوله اما انا فلست بزار قال\nعمر وهو قول محمد مخالفته على فلق القاضي ان يبطله ويجعل ذلك المحدود مقبول الشهادة (ردالمحتار)\nسی و یکم اینکه حکم کند قاضی بمو گند نمودن پنجاه نفر از اهل محله بسبب تلف شدن مالی یعنی وقتی که تلف\nشد مال شخصی در محله پس قاضی حکم کرد و با تاوان ضامن بودن اهل محله بعد از قسم کردن پنجاه نفر از جهت قیاس\nکردن او تلف مال را بر تلف نفس یعنی شخصی که کشته شده باشد در محله و قاتل او معلوم نباشد پس این\nحکم او تاوان آن مال باطل است از جهت مخالف بودن این حکم از اجماع است پس است مر\nقاضی دویم را انکه گیت کند این حکم را سی و دویم اینکه حکم کرده باشد قاضی بحد قذف بکنایه گفتن\nاین گفته کسی که ما من زانی پیشم زنا کننده و قول کرده است باین حد زدن حضرت عمر رضی الله تعالی عنه\nو این قول بزرگ دو شد است که مخالفت کرده است از بن قول حضرت علی کرم الله وجه پس مر قاضی\nدویم جاست اینکه باطل کند این حکم را و بگرداند آن جزر د شد و ر امقبول الشهادت او بالقرعة في عتق البعض\n(اشباه ونظا) ای فی مرض الموت بعتق عبيده بغير عينه قرعت ولا ينقذ (ردالمحتار) سی وسوم اینکه حکم کند\nقاضی بقرعه انداختن در آزادی بعضی غلامان یعنی شخصی در بیماری خود یک غلام نامعلوم را آزاد کرد\nبعد ازان قرعه انداختند و قاضی حکم کرد با زادی آن یک که قرعه بنام او بر آمد و بو و روایت شده است\nاز امام ابو یوسف رحمه الله که این حکم نافذ میشود او بجد تصرف المراة فى الها بغير اذن زوجها لم ينفذ في الكل\nقيل ما يعير بين البردة واللعاقة والمصيرة والناقشة ز اشباه ونظاير و چهارم اینکه حکم کند قاضی ب صحیح نابو د\nتصرف زن در مال خود بغیب اذن شوهر او نافذ میشود حکم قاضی در تمامی صورتهای مذکور کده\nذکر شده آن مسایلی است که نوشته ام من آنرا از کتاب خزاینه وازکتاب عدلیه واز کتاب بصیرتیه واز کتاب ختار قاضی\n\nفایده\nمسله سی و دویم\n\nفایده\nمسله سی وسوم\n\nفایده\nمسله سی و چهارم","chars":1872,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00343.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/343","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/343","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}