{"book":"adl0016","page":291,"text":"جلد اول\nکتاب ادب القاضی\n٢٨٢\nلازم نمیشود و وقتیکه منکر باشد از مال اگر چه اقرار کننده باشد بودن آن نوشته که نوشته است آنرا بخط خود که لازم میشود بر او\nاگر چه از مال منکر باشد اگرچه دونونده آن نوشته بیاع یا صراف یا دلال لازم میشود مال بر او اگر چه مصدّق سناسه در انشا\nاز جهت آنکه در کتاب قاضیخان آورده است که حجت صراف و دلال حُجت است از روی عرف پس این قول قاضیخان\nان حجت صراف دلال و قتیکه سرنامه دار نباشد و این که حمل کرده میشود حجت صراف و دلال بیاع اگر چه سرنامه دار\nنباشد صریح معنای انقولیست که از کتاب مجتبی سابق نقل کرده شد و شامل میشود انصولی را که وقتیکه صراف و دلال\nفایده در بیان آنخطی که نوشته میکنند مردمان میان خود\nاقرار کند بخط خود چنانکه این صریح معنا آن پیریست که پیش گذشت از کتاب خزانة اکمل ثمان قول المجتبی ذکرهما\nیکتب الناس فيما بين لهم لعمله ليكون حجة العرف ليفيد عدم الاقتصار على الصرف والسماسرة\nوالبياع بل مثله كل ماجرت العادة به فيدخل فيه ما يكتبه الامراء والاكابر ونحوهم ممن يتعذر\nالاشهاد عليهم فاذ الكتب معمولا اوصكا بدين عليه وختمه بخاتمه المعروف فانه فى العادة يكون حجة\nعليه بحيث يمكنه انكاره ولو انكره يكذبن الناس مكابرا فاذا اعترف بكونه خطه وختمه وكان\nمصدر ابعنوانه يقبل وان لم يقر بالمال نعم يشكل من كان امي لا يكتب ليس لختمه تاثير اعترف به اوانكر دين بكر ابن جرير\nو خاص نیست بصراف و دلال همیچنیکه در خریده و فروش خوب اما باشد بلکه مانند آنست هر خطی که جاری شده است\nبحجت بودن آن پس داخل شد درین حکم آن نوشته که می نوسیند آنرا امیران و دیگر بزرگان و معتبران\nو مانند ایشان از ان مردمی که دشوار و سخت باشد گواه گرفتن بر ایشان پس وقتیکه بنویسید شهره\nو یا حُجت را بدینی که بر هر کدام از ایشان باشد و مهر کند آنرا بمهر مشهور و متعارف خو د پس\nبدرستی آن نوشته او در عادت حُجت و دلیل میشود بر او بر وجهی که امکان نیست اور امنکر شدن\nازان و اگر منکر شد از ان در میان مردم زبر دست شمرده میشود پس وقتیکه اقرار کند که این\nخط و مهر از منست و حال اینکه انخط مصدر وسر نامه دار باشد پس واجب است قول بآنیکہ\nبدرستی حکم این نوشته لازم میشود برا و و مثلا مالا وحد و صندوقا، مثلا صدق دراهم مكتوب عليه","chars":1903,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00291.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/291","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/291","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}