{"book":"adl0016","page":287,"text":"جلد اول\n۲۷۸\nکتاب القاضی\nدکان دروغ بر بادشاده در نوشتن آنها دفع میکند قبول این شهداء الثانية يعمل بدفتر السمسار والصراف\nوالبياع كما في قضاء الخانية الاشباه والنظاير) قال البیری رح هذا الذي في غالب الكتب\nفی الحنفی مقالة الاقرار واما خط البياع والصراف والسمسار فلوحجة وان لم یكن مصدرا بینو\nبعرف ظاهر بین الناس وكذا ما يكتب الناس فيما بينهم يجب ان يكون حجة للعرف وفي خزانة المكمل\nصرات کتب علی نفسه بمال معلوم وخطه معلوم بين التجار واهل البلد ثم مات فجاء غریم يطلب\nالمال من الورثة وعرض خط المیت بحيث عرف الناس خطه يحكم بذلك في تركته ان ثبت انها مخلة\nوقد جرت العادة بين الناس بمثله حجة (رد المحتار وتنقيح حامديه) مسئله دوم از ان دو مسطله\nکه عمل برخط کرده میشود اینست که عمل کرده شود بآنچیزیکه نوشته باشد در دفتر دلال و در دفتر صراف و در دفتر\nصاحب دکانی باشد در خرید و فروش چنانکه در باب قضای ناوائی قاضیخان آورده است و گفته است\nبیری رح که این علم عمل کرده میشود بدفتر صراف ودلال کسی که دکائی داشته باشد در خرید و فروش بسیار\nکتابها ذکر شده است تا که در کتاب مجتبی نیز ذکر شده پس گفته است صاحب کتاب مجتبی در بابی از\nکتاب مجتبی که اما خط شخصیکه در خرید و فروش دکائی داشته باشد و خط صراف و خط دلال پس آنا حجت\nاست اگرچه سرنامه دار نباشد بسبب عرفیکه ظاهر است میان مردم همچنین آن طیک مینویسند مردمان\nدر میان خود و واجب است که انخط حجت باشد از جهت عرف مردم و در کتاب خزانة المکما گفته\nکه صرافی نوشته کرده بود اقرار را بر خود بال معلوم و خط او معلوم بود میان سوداگران و اهل آن شهر پس مردان\nصراف آمد صاحب مال طلب کرده مالرا از وارثان نصراف و ظاهر کرد خط آن صراف مرده را\nحکم که میشناسند مردمان خط او راحکم کرده میشود بآنمال در متروکه آن صراف اگر ثات میشو د که خطبان\nصراف است و حال آنکہ تحقیق جاری شده باشد عادت بیان مردمان اند ححبت بودن برخط قال العلامة\nالعينى والبناء على العادة الظاهرة واجب فعلى هذا اذا قال البياع وجدت في ياد كارى بخطى\nدر میان شخصے دکانی\nو دلال شخصیکه دکان\nداشته باشد در خرید\nو فروش\nصیغه مجهول\nعلامت الرحمه\nالرحمن","chars":1816,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00287.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/287","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/287","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}