{"book":"adl0016","page":24,"text":"حصه اول ۱۵ مقدمه\n\nتوجه کند با و تعالی پس بدرستی که حکم نمودن بقیاس عقل خود کاریست بزرگ دلاوری میکند بران مگر\nهر جاہل و نادان و بخت واذا كان في مسئله قياس و استحسان فالعمل على الاستحسان الا فی مسائل معدودة\nمشاهدة در د المختار) و وقتی که در مسئله قیاس و استحسان هردو باشد پس عمل بر استحسانست مگر در چند مسئله\nشمرده شد و شهیره و هی ست مسایل و منها اذا ادعى على الواهن الواحد رجلان كل واحد منهما يقول\nرهنتنى الف وقبضته ويقم البيته في الاستحسان تقضى بانه مرهون عنده ما ويجعل كانهما ارتهنا\nمعابها اثر التاريخ كما في المجرية والمدى وكما لواد عيا الشراء وفى القياس يبطل الاستحسان لتعذر العضا\nبالكل لكل واحد منهما للاستحالة وتعذر القضاء لواحد بعينه لعدم الأولوية وللخراء المخصب مغير\nلمأوجهة إلى الشيوع المانع من صحة الوهن فتعين التها ترواخذ باالقياس (غاية التحقيق مبيح\nوآن مسلهائی که در آنها عمل بر قیاس میشود نه بر استحسان شش اند بعضی از آنها اینست که اگر دعوی کر دند دومرد بر یکرن\nکردند و هر کدام ازان دو مر د میکفت ان شی علیہ را که کر دوادی فلان چیز را من بهزار درم قبض کر د وارتهان\nکروی را د مر کدام از ان دومرد که نمانیدند شاهدان را در بیصورت در استحسان حکم کرد و میشو د باینکه بیر ہے\nآن چیز گرو کرده شده است به نرد هر دوایشان و کر دایده میشود با منظور که گویا هر دوشی آن یکی کر و کرفته نم\nاز جهت نا معلوم بودن تاریخ چنانکه در حکم جماعته که غرق شده باشند در آب و جماعه که مرده باشند زیر خانه\nکه افتاده باشد برایشان و معلوم نباشد مردن یکی پیش از دیگری حکم کرده میشود که همه ایشان یکجا ویکبار مرده اند\nو میراث نمی برند یکی از دیگری و چنانکه کر هرد و مر د دعوی میکردند خریدن چیز را از یک شخصی و شاہدان\nمیکذ را نیاندحکم کرد و میشو د برای هردو و در قیاس باطل کرده میشود شاهد ان آن هرد و از جهت دشوار\nبودن حکم کر و بودن تمامی انچیز به نرد هرکدام از ان دو مر د از جہت محال بودن آن و از جهت دشوار\nبودن حکم برای کیر د معلوم از ایشان از جهت بهر نبودن اوازان مر د کی از جهت دشوار بودن حکم برای پیران\nایشان نصب تن چیزا جه رسیدن الحکم بشائع شدن کرومی که منع کننده صحیح شدن عقد\n\nفایده\nاختلاف قياس\nو استحسان ۱۱","chars":1891,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00024.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/24","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/24","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}