{"book":"adl0016","page":23,"text":"حصه اول\n۱۴\nمقدمه\nفایده ۷\nدر اختلاف روایات\nاز امام اعظم رح یا عدم وجود\nروایت از او و\nاز اصحاب او\nرح\nباشد که اهل متون ذکر نکرده باشند تصحیح مسئله را واگر ایشان ذکر کرده باشند پس حکم همان چیز است\nکه در متون باشد چنانکه پوشیده نیست زیرا که کتب متون متواتر گردیده اند اما اذا اختلف الروایا\nعن الامام رح او لم يوجد عنه ولا عن اصحابه رواية اصلا ففي الاول يوخذ باقواها حجة كما في الحاوي\nثم قال ذاذا لم يوجد في الحادثة عن واحد منهم جواب ظاهر تكلم فيها المشايخ المتاخرون رح قولا\nواحدا يوخذ به (دوللمبتأد) فان اختلفوا يؤخذ بقول الاكثر فالاكبر نعما يني ثم الاكثرين مما اعتمد\nعليه الكبار المعروفون منهم كابي حفص رح وابي جعفر وابي الليث والطحاوی رحمهم الله وغيرهم\nممن يعتمد عليه وان لم يوجد منهم جواب البتة نعما ينظر المفتي فيها نظراً ملاة تدبرا واجتهادا ليدرك فيها\nيتقرب الى الخروج عن العهدة ولا يتكلم فيها جزا ما ويخشى الله تعالى ويراقبه فانه امر عظيم لا يجاسر عليه\nالا كل جاهل شقى (رد المحتار) اما وقتی که روایات از امام اعظم رحمة الله علیه مختلف شوند یا اینکه هرگز\nموجود نشود از حضرت امام واصحاب او رحمهم الله تعالی روایتی پس در صورت اول که اختلاف روایات باشد از\nامام رحمة الله علیه عمل کرده میشود بروایتی که دلیل آن قوی تر باشد چنانکه در کتاب حاوی ذکر شده است\nبعد از ان گفته است در کتاب حاوی که وقتی تجاوه تشریح کدام از امام اعظم واصحاب او رحمهم الله تعال\nحکم ظاهریافته نشود و حال آنکه مشایخ متاخرین رح سخن گفته باشند در ان حادثه بیک قول بغیر از خلاف درمیان\nایشان پس عمل کرده میشود بآن قول اگر مشایخ متاخرین رح اختلاف کرده باشند در ان عمل کرده\nمیشود بگفته معتبر ایشان پس از ان بگفته معتبر دیگر از ایشان با زبگفته بسیار ترایشان از قولی که اعتماد\nکرده باشد بران بزرگانی که مشهور باشند از علما مانند ابوحفص و ابوجعفر وابوليث وطحاوی رحمهم الله تعا\nو غیرایشان از کسانی که اعتماد کرده میشود برایشان اگر قطعا از علما متاخرین رح حکم صریحی یافته نشده بود\nدرینصورت در ان حادثه مفتی بتعبد نظر کند بنظر کردن تامل و تدبر و اجتهاد تا که بیابد در ان حادثه حکمی را\nکه نزدیک باشد بسوی برآمدن از عهده آن و سخن نگوید در ان بتخمین و قیاس عقل و بترسد از خدا یتعالی\nجزور","chars":1939,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00023.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/23","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/23","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}