{"book":"adl0016","page":142,"text":"جلد اول\n۱۳۳\nکتاب آداب القاضی\nدعوٰى بحق واما اذا كان المدعى عليه خارج المصر وانه على وجهين الاول ان\nيكون قريباً من المصر والجواب فيه كالجواب فيما اذا كان في المصر فيعده مجرد\nالدعوى يستحسانا وان كان بعيداً من المصر وهو الوجه الثانى لانه بغيره\nثم اذا كانت المسافة بعيدة كيف يصنع القاضى اختلف المشائخ رح فيه\nمنهم من قال يأمر المدعى باقامة البينة على موافقة دعواه ولا يكون هذه\nالبينة لاجل القضاء وانما يكون لاجل الاحضار والمفتى به في هذا كيف\nفاذا اقام أمر انسانا ان يحضر خصمه فاذا احضر امر المدعى باعادة البينة\nفاذا اعاد تظهرت عدالة الشهود قضى بها عليه ومنهم من قال يحلفه\nالقاضي فان نكل اقامه عن المجلس وان حلف مرانسانا ان يحضر خصمه\nفلا يدافعه وعليه اكثر القضاة كذا في شرح ادب القاضى للحصامى عالمكيري\nواما وقتیکہ مدعی علیه بیرون شهر باشد و آن بر دو وجه ست وجه اول انکه مدعی علیه نزدیک باشد بشهر و حکم در آن\nمانند آن حکم است که اگر داخل شهر باشد پس باری بدهد مدعی را یعنی بخواهد قاضی مدعی علیه را مجرد دعوای\nمدعی از روی استحسان اگر مدعی علیه دور بود از شهر و آن وجه دوم است باری ندهد یعنی بخواهد او را پس\nوقتیکه مسافت دور باشد چگونه کار کند قاضی اختلاف کرده اند مشایخ رحمهم الله تعالی در ان بعضی مشایخ\nکسی است که گفته ست ایلهامر کند قاضی مدعی را بگذرا نیدن شاهدان موافق بدعوای خود و نیست این\nشاهدان برای حکم کردن قاضی بر مدعی علیه جز این نیست که میباشد این شاهدان جهت حاضر نمودن\nمدعی علیه و شخص پوشیده حال که عدالت او ظاهر نباشد کافیت درین شهادت پس وقتیکه مدعی شاهدان\nخود را گذرانید امر کند قاضی شخصی را که حاضر کند خصم او را پس وقتیکه حاضر کرد خصم او را امر کند مدعی را ب باز گردان\nشاهدان پس وقتیکه بازگردانید شاهدان خود را پس ظاهر شد عدالت شاهدان و حکم کند قاضی بان شاهدان","chars":1568,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00142.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/142","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/142","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}