{"book":"adl0016","page":139,"text":"جلد اول\n۱۳۰\nكتاب القاضی\n\nالقاضى فلا يعلم به احد الخصمين ولا يلقنه شيأ ضل ذلك (عالمگیری) و وقتيكه\nمدعی و مدعی علیه پیش روی قاضی نشسته و مصلحت دید قاضی این آمد که کند صاحب مجلس که او سر پا و هوشیا\nاز وجهت بخد ما نند آن خطهای را که گزارش میکند بیان قاضی و تخاصمین بسبب اینکه تعلیم نکند یکی\nاز تخاصمین با ان و تعلیم نکند یکی از متخاصمین انچیزی ازین استغفا بکند قاضی این کار مذکور را\nان كان مامونا وتوكه يقرب منه فلا بأس والحاصل ان القاضى يعمل ما فيه الغطى ولاحتياط\nفى أمور الناس (عالمگیری) واگر صاحب مجلس شخص امین و در انحله و بگذر د قاضی او را بنزد یک خود\nباک ندارد و حاصل انکه قاضی عمل بکند آن چیزیرا که در ان شفقت و احتیاط باشد در کارها مردما\nولا ينبغي لهذا الرجل ان يسار بأحد الخصمين كذا في المحيط (عالمگیری) و نمیشاید\nمر این مرد را که صاحب مجلس است اینکه سخن پوشیده بگوید با یکی از خصمین چنین ذکر شده است در کتاب\nمحيط ولا يوطان ببعث امينا الى موضع جلوسه قبل مجيئه ليحفظ من جاء اولا فاولاً\nفيقدمهم على ذلك ولا يقدم واحدا على من جاء قبله لفضل من لعلم و\nسلطنه (عالمگیری) و بهتر است انکه قاضی امین خود را بفرستد در جای نشستن خود\nپیش از رفتن خود او در مجلس قضا پس نگهدارد اسم انکس را که اول آمده باشد پس انکس را که\nبعد از و آمده باشد و بهمین قیاس سنسی نگهدار د نامها و مراتب اشخاص را که پیش آمده اند پس مقدم\nکند او کسانی را که پیش آمده اند یکا یک پسرا و ه اند و پیش نکند پیچ یکی را در مجلس قضا بر کسیکه پیش اندون\nاند و از جهت بلندی مرتبه او و یا سلطنت و یعنی لحاظ نکند بلکه بترتیب پیش کند وان راى ان يبدء\nبالغرباء فعل (عالمگیری) واگر قاضی مصلحت دید که شروع بفیصله دعوا سی مردم مسافران\nنماید بکند این را و ان كان فيهم كثرة بحيث يشغلونه عن اهل المصر قدمهم على\nمنازعتهم مع الناس ( عالمگیری ) واگر بود در میان مسافران مردم بسیا\n\nفایده\nفرستادن قاضی\nامینی را پیش از خود\nدر مجلس قضا\n\nفایده\nبدایت کردن قاضی\nبفیصله دعواهای\nمردم مسافر","chars":1720,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00139.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/139","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/139","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}