{"book":"adl0016","page":135,"text":"جلد اول ۱۳۶ کتاب ادب القاضی\n\nدر اینکه سخن نگوید قاضی بایکی از خصمین بزﺑﺎنی کی دیگر\nدرینکه قاضی سخن گفتن طلب کند از مدعی یا مدعی علیه\n\nماده\nطریق نوشتن قاضی صورت دعوی مدعی و جواب مدعی علیه و شاہدی ایشان\n\nمن جملة اداب القاضی انه لا یتکلم احد الخصمین بلسان لا یعرفه الآخر (در مختار)\nو در کتاب بدایع مذکور است که از جمله اداب قاضی یکی آنست که قاضی سخن نگوید با یکی از مدعی و مدعی علیه\nبزبانی که آن دیگر نمیداند بآن زبان واذا جلس الخصومین بین یدیه هل یستنطقهم قال ابو یوسف\nیستنطقهم فیقول ایمکما المدعی فاذا عرف المدعی یقول له ماذاتدعی وقال محمد رح لا یفعل\nذلك وقول ابی یوسف رحمه الله اوفق (قاضیخان) و وقتیکه بنشینند متخاصمان در حضور\nقاضی ایا طلب سخن گفتن میکند قاضی از مخاصمان یا نی گفته است امام ابو یوسف رح که طلب کند از ایشان\nپس بگوید قاضی که مدعی کدام است از شما پس وقتیکه شناخت قاضی مدعی را بگوید او را که چه چیز دعوی داری\nو گفته است امام محمد رح که نکند قاضی طلب را و قول امام ابو یوسف رح موافق تر است بحقایق اشیا\nقاضی استفسار نماید واذا ادعی المدعی شیئا علی المدعی علیه یکتب القاضی علی بیاض صورة\nالدعوى ثم يقول للمدعی عليه ماذا تقول فان اقر بما ادعاه المدعی اثبت اقراره فی کتابه\nویامر المدعی علیه بایفاء الحق وان انکر یکتب انکاره فی ذلک ثم یأمر المدعی باقامة البينة\nوهذا كان فى عرفهم واما فی عرفنا المدعى يمضى الى كاتب القاضی فیخبره بکیفیة\nدعواه ويصورعنده صورة الدعوى ويكتب الكاتب ذلك ثم يمحى الى القاضي\nمع خصمه ویدعى عليه فان اقر خصمه اثبت القاضی اقراره في\nالکتاب ویأمره بقضاء الحق وان انكر امر المدعی باقامة البينة\nفان جاء المدعی بشهود شهد واعنده على الترتيب يكتب\nالقاضی شهادة کل شاهد ويكتب اسمه واسم ابیه\nوجده و یترک بین کل خطین بیاضا بيا ناً لشهادة کل واحد منهم\n(قاضیخان) و وقتیکه دعوی کند مدعی چیزیرا بر مدعی علیه نوشته کند قاضی برکاغذ\n\nاﮔﺮ ﺑﺰﺑﺎن او\nدﻋﻮی\nﻧﻤﯿﻔﻬﻤﺪ","chars":1668,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00135.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/135","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/135","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}