{"book":"adl0016","page":131,"text":"جلد اول ۱۲۲ کتاب القاضی\n\nوجوبا او رمضان في الجلوس وكذا فيا لقوله عليه السلام اذا ابتلي احدكم بالقضاء فليسو في المجلس\nوالاشارة والنظر ( هداية ) الخطة التسوية بينهما فية في الشرف والوضيع والاب والابن والصغير\nوالكبير والحر والعبد والسلطان وغيره وكذا قال في النوازل والفتاوى الكبرى خصم السلطان\nن\nمع حل مجلس السلطان مع القاضي في محله ينبغي للقاضي ان يقوم من مقامه ويجلس خصم السلطان\nفيه ويقعد هو على الارض ثم يقضي بينهما وهذا دليل على ان القاضي يقضي على السلطان الذي\nولاه والدليل عليه قصة شريح مع على رضى الله عنه وتعلمنا بنسفه والذي لا يسوي بينهما فيما\nمادی فاري الهداية (محررات) ولو كان ميل قلبه الى احد الخصمين واحب ان يطر لخصمه\nلا یؤاخذ بلانه لا اختيار له فيه كذا في الخلاصة والحاصل ان القاضي مامور بالتسوية\nفيما يقدر على النسوية ويجازي ويسعه وكل شي يقدر على التسوية بينهما فيه لا يعذر\nبتركها وما لا يقدر على التسوية فيه لا يؤاخذ بترك التسوية فيه كذا في المحيط (عالمكيري)\nوقتیکه حاضر شدند مدعی و مدعی علیه بربری نماید قاضی میان ایشان بطریق وجوب نشستن و روی آوردن بجهت\nاین قول رسول الله صلی الله علیه وسلم که وقتیکه گرفتار شد یکی از شما باد تضار پس باید که برابر کند میان مخاصمین در مجلس\nنشستن و اشاره کردن و نظر کردن بطریقی ذکر کرده برابری کردن را پیر نفیسه ا گرفت\nبرابری کردن را میان محتشم و کمته و خرد و کلان و آزاد و بنده و پادشاه و غیر پادشاه و ازین جهست\nدر کتاب نوازل و فتاوای کبر ی نوشته است که دعوی کرد پادشاه یا مردی پس شاسته پادشاه یا قاضی در مجلس قاضی\nشاید به قاضی را که برخیزد از جای خود و بنشاند خصم پادشاه را در جای خود و بنشیند خود قاضی بر زمین بعد\nاز ان حکم کند میان ایشان و این حکم دلیل است بر اینکه قاضی حکم میکند بر ان پادشاهیکه ولایت قضا را\nبأو داده و دلیل بر این قصه قاضی شریح رضی الله عنه است با حضرت علی کرم الله وجهه و این حکم برابری\nکردن فراگرفت سلمان فارسی را پس قاضی برابری کند میان پیشنان جانیکه و فتار ا وی فارسی ها به ذکر کرده است","chars":1757,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00131.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/131","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/131","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}