{"book":"adl0016","page":117,"text":"فصل اول\n۱۰۸\nکتاب ادب القاضی\nفان قامت له بينة على قضاء القاضي في حال قضائه قبلت وانفذ القا المقلد ذلك\nفيجد هذا القاضي المقلد ينظر في ذلك ان كان مقلد ا باجرة مثل عمله او دونه انفذ\nذلك كله وان كان اكثر انفذ مقد را باجرة مثل عمله وابطل الزيادة وان كان القيم قد اسنز\nالزيادة أمر القا بالز على اليتيم (عالمگير) واگر دعوی کرد تا طروف یا وصی قیم که بدستخط قاضی\nمعزول مزدور کردانیده بود مراجهت وصایت ویا جهت سر پرستی وقف از قرار ماهانه و سالیانه تقدم\nو اینقدر یا سالانه در هر سالی اینقدر و اینقدر در راست کوی کردانید او را درین دعوی و قاضی معزول تا اینکه در\nکوی نگردانید در این قاضی جدید تاقر و صحیح نکردند این مزدور بودن او را پس کر شایان گذاشته برای او مزدور\nنمودن قاضی معزول و او در حال قضائی خود قبول با قاضی جدید کواهان او را و نافذ و صحیح بگرداند قاضی جدید نزد\nبودن و را پس بعد ازین نظر کند قاضی جدید در اندازه مزدورسی او اگر بقدر اجره مثل کار او باشد و یا ایک\nاز ان نافذ بکر داند تمامی ان او اگر بسیار تر بود از اجره مثل کار او نافذ بکر داند اندازه اجر مثل کار او را\nو باطل بگرداند زیاده را و اگر سرپرست قیم آن زیاده را تمام کرده بود امر کند قاضی او را بگرتان\nآن زیاده بر یتیم و لدان لاصحابناج مجرد ما يستفيده القاضي بالتولية وحقته من\nمواضعه فيملك الحكم بالثابت ببينة او اقرار او نكول عن اليمين بعد استيفاء الشراء\nالشرعيه للحكم ويملك حبس الممتنع عن اداء الحق وممن وجب عليه تعزيب\nو بزاجبسه لقوله انه مفوض الى رائة ويملك اقامة التعازير ما كان لحق الله تعا\nبلا طلب احد وما كان حق العبد بطلبه ويملك اقامة الحد وكما صرحوا به في بابها\nويملك تزويج البنتحر ولايتام حيث لاولى لهم لكن يشترط ان يكتب في\nمنشور ذلك (بحر) و ليد امام مراصحاب مارا مجموعه آنجنیز را که قاضی مالک آن میشود سبب ولایت\nدادن قضاء مرو را و جمع کرده امر بین از جایهای ان پس مالک میکرد قاضی آن جگر کسی کا ثابت شده با\nفایده\nدر بیان محموعه\nآن تصرفات که قاضی\nرا رواست\nصح\nم","chars":1725,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00117.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/117","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/117","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}