{"book":"adl0016","page":105,"text":"جلد اول\n۹۶\nکتاب القاضی\n\nایشان بی شاهدان میباشد پس از جهت همین ضرورت جزم نموده اند جامه طلای مذکورین را و بعمل نمودن\nبآن خطها و اماان بلخ و جرجیز برآن جزم نموده اند چنانکه نقل نموده است آنرا در فتاوای بزازیه و کافی است امام\nشمس الائمه حلوا نرا دروی حجه اندون بایشان و تحقیق دانستی که این سیاست استعار کرده شده است از\nقاعده که عمل کرده نمیشود بخط بعد ازین پوشیده نیست اینکه در جائیکه تغییر عمل کردن با نچیز هی در دفتر باشد پس\nمراد از ان عمل کردن در آنجایی است که صاحب دفتر مردند خود حق دیگری را نوشته باشد اما در آن وقتی\nکه او را بر مردمان باشد پس شاید قول قبول نمودن ان خط پس کرده عواملی ال شود بر شخصی دیگر در حالیکه\nدلیل و سند گرفته بود نوشته دفتر خود را قبول نمیشود آن سند او را از جهت قوی بودن تهمت در خصوص\nخوانکان الياخرهدايه) الذي كتب عليه السجلات ونحوها رعینی) من بيت المال\nفظاهر (هدايه) ای بجبر المعزول على دفعه (عينى) وكذا اذا كان من مال الخصوم في الصحيح\nلانهم وضعوها في يده لعله وقت اشتغل إلى المولى وكذا اذا كان من مال القاضی\nهو الصحيح لانه اتخذه تدينا الاتمولا ويبعث امینين ليقيضا بحضرة المعزول اوامینه\nويسالانه شيافشيا ويجعلان كل نوع منها في خريطة كيلا يشتبه على المولى\nوهذا السوال الاشفكال الحال الالتزام ( هدايه ) پس اگر آن کاغذ های دیوان\nکه نوشته شده برآن سجلها و مانننده آن از بیت المال بود پس ظاهر است یعنی قاضی معزول جبر کرده شود\nبه ادن آن همچنین جبر کرده شود اگر از مال خصوم باشد در روایت صحیح زیرا که بدستی که خصا آنها را درون\nقاضی معزول نهاده بودند برای عمل نمودن او و چون عمل او بقاضی جدید نقل شد میباید که کاغذ های عمل را لور\nبگیر دو چنین جبر کرده شود وقتی که بوده باشد اوراق مذکوره از مال خود قاضی سابن همین روایت صحیح است از جهت اینکه اورا\nروی دینداری آن کاغذها را گرفته و نگهداشته بود نه برای مال داری و طریق گرفتن مجلات وغیره از نزد او\nاست که بفرستد قاضی جدید دو نفر امین که بحضور قاضی معزول یا امین قاضی سجلها را قبض نمایند و سوال کنند هر دو امین","chars":1774,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00105.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/105","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/105","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}