{"book":"adl0016","page":101,"text":"جلد اول\n۹۲\nکتاب القاضی\n\nفایده\nدر قبض کردن\nدیوان قاضی\nمعزول\n\nثم يسال عن ديوان القاضی الذي کان قبله (بدايد) وهو الخرايط التي فيها السجلات والمحاضر\nوغير هما (كن) من الصکوک ونصب الاوصياء والقتماء في الأوقاف تقتيد النفقات المفروضة (الخ) لانها\nوضعت فيها لتكون حجة عند الحاجة فتجعل في يد من له ولاية القضاء هذا يدا في ذيلعی\nبعد ازان طلب کند قاضی جدید از دیوان ان قاضی که پیش از وقاضی بود و دیوان آن خریطها ئیست که میباشد دران\nسجلها ومحضرها و غیر از ان از صکوک و کاغذ های مقرر کردن وصیان و کاغدهای مقرر کردن قطران اوقا\nو کاغذ های اندازه نفقها ئیکه مقرر کرده شده باشند زیرا که خطوط حکم و غیره در ان خریطها نهاده شده\nبودند تا اینکه حجت بوده باشند در وقت حاجت پس کرده میشه و میشود آنها در دست کسی\nکه برای او تصرف قضاست و في التنوير إن المحضر ما كتب فيه ما جرى بين الخصمين من اقرار و إنكار\nوالحكم ببينة او نكول على وجه يرفع الاشتباه وكذا السجل والصك ما كتب فيه البيع\nوالرهن والاقرار وغيرها والحجة والوثيقة يتناولان الثلثة والعرف الآن ما كتب فيه التولية\nوبقى عند القاضى ليبر عليه خطه والحجة ما عليه علامة القاضی\nاعلاه و خط الشاهدين اسفله و اعطی للخصم (رد المحتار)\nدر کتاب در دند کور است که محضر ان کا غدیست که نوشته شده باشد در ان کیفیت گفتگو ی مدعی و مدعی علیه که ایا\nاقرار یا انکا ر است و نوشته شده باشد در ان حکم قاضی بشا هدی شا هدان یا بمنع آوردن مدعیه از سوگند بورت\nکه اشتباه را دور کند و همچنین سجل و صک کا غدیست که نوشته شده باشد در ان خریدن و فروختن\nچیزی و گرو نهادن چیزی و اقرار نمودن شخصی و غیر آن و حجت و و ثیقه شامله میرسد امینی اطلاق محبت\nد وثیقه بر محصر وسجل د مسلک هر سه میشود در اصطلاح مردم این زمان با محضر ان کا غدیت که در ان کیفیت واقعه نوشته شده با\nنزد قاضی میمانده باشد و بران خط قاضی باشد و حجت کا غدیست که بر سر آن علامه قاضی باشد و بر زیران شاهدا ن باشد و حصم داده\nمفاد قول الزيلعي لتكون حجة عند الحاجة ومثله فى الفتح انه يجوز للجديد الاعتماد\n\nفایده\nدر تعریف محضر\nو سجل و صک و وثیقه\nو حجت\n\nفایده\nدر وجه خطابت دیوان\nپیشینه","chars":1832,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0016/00101.jpg","first_page":1,"last_page":689,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām ‏سراج الاحكام فى معاملات الاسلام ‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0016/101","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0016/canvas/101","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0016/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0016_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}