{"book":"adl0015","page":80,"text":"صحيفه ۷۷ \nغزلیات میرزا بیدل عليه الرحمه\nحرف التاء \n\nنومیدیم از قید جهان شکوه ندارد\nتا صبح دل مانده نه حیرت بنظر ها\nبگذر زتقاضای دشمین احباب\nچشم تو به پيغام مگر گفت و شنودت\nپامال تو قق طياریم وبريخته دام است\nای سیل دلم برق نظر اینهمه خرام است\nاول بسبق حاصل اثر ترك سلام است\nممحو خودی ای بخبر افسانه كدام است\n\nکی صبح نقاب افگند الاچوبره کامست\nمسلك اسيران خم و پيچ محبت\nگویند بهشت است همان راحت جاوید\n( بیدل) بکمان همو بزم چه توان کرد\n\nآئينه هفت صبح در كف شام است\nدر حلقه گیسوی تو ذکر خط جام است\nجائيكه نباشي ابد متلاشه مقام است\nكم فرصتی از وصل پرستان چه پیام است\n\nچين امروز فرش منزل کیست\nطپش آئینه مال حسرت ماست\nخط آل لعل دود خرمن ماست\nبهم آورده دیدم آن کف دست\nاگر اوهام سدراه ما هست\n\nرك كلى دود شمع محفل کیست\nگل این باغ بال بسمل کیست\nرم آن چشم برق حاصل کیست\nبیم آگا پتنك او دل کیست\nتفتی افسون پای درگل کیست\n\nقدیم پیری اگرنه دشمن ماست\nولیها کرده دشت جلوه اوست\nدل ما شد سپند آتش رشك\nحذر از دستگاه عشرت دهر\nبدو از گوش ريك طاقت هوش\n\nخم این طاق تيغ قاتل کیست\nنفس آخر غبار محمل کیست\nگل رویت چراغ محفل کیست\nهوس آهنگ رقص بسمل کیست\nجرس امشب فغان ( بیدل ) کیست\n\nجنس ما الان کسادی قیمتی فهمیده است\nبوالهوس نبود حریف عرصه تك جلوه اش\nنقد گردون نيست غیر از اعتبارات خیال\nدود دل آخر بونین شعله خواهد موج زد\nآرزو از فیض عام بیخودی نومید نیست\n\nوین حباب پوچ خود را با گهرسنجیده است\nحسن او از چشم مشتاقان زر مجریده است\nچون حباب این ناسه و هم از هوابالیده است\nشمع این زم هنوزم یکمژه چشیده است\nمن اگر گردش نکشتم رنگ من گردیده است\n\nهر کس از سیر بهار بیخودی آگاه نیست\nبالعلم در وعده کاه وصل خارج نغمه نیست\nدره دوری را علاج جزامید وصل نیست\nزین کشد کامنزاکت نی تا دل نکذری\nنیست ( بیدل) وحشتم جز پاس ناموس جنون\n\nدیده هرجا محو حیرت میشود گل چیده است\nمیدهم آواز باخوابم کجا خوابیده است\nمرهمی دارد خاطر زخم اگر خندیده است\nعالمی خون دماغت و هم نامزه لغزیده است\nکسوت عریان تهیا دامن از من چیده است\n\nجنس موهومم دکان آبروئی چیده است\nزین سطور چند کز تسلیم دارد افتخار\nهیچو شبنم در فضای تار تو کلتی\nنقد افغانم نقد ياصرف آهك دعاست\nدستگاه لفظ کز معنایم بست است نقش\nکشته ام پیروز حق نعمت دیرینه اش\n\nهیچ هم در جام امید من از زیده است\nمعنی رازم جبینها بر زمین مالیده است\nداشتم اشکی نمیدانم کجا غلطیده است\nگرهمه رز کست با من کرد او گردیده است\nخط چه معنی دار دا نجا نسخه و هم لغزیده است\nهمچنان درهین مویم لك خوابیده است\n\nدر جناب حضرت شاه سلیمان بار کاه\nتا نز دکش وارسی از نقش ما غافل مباش\nطبع آزاد از خروش جسم دارد انبساط\nدر غبار خط نفس دزدیده آهی میکشم\nخامشی از سکه نازك می سراید درددل\nعز وحدت با دلگان را نمیباشد کانی\n\nناتوان موری میان هرجی اندیشیده است\nعجز در جیب حباب اینجا نفس دزدیده است\nترخه تار تار می آید صد بالیده است\nسرمه گردیده است دل این صدا بالیده است\nجز خیال شاه فریاده کسی نشنیده است\nچرخ هم اینجا ز جیب صبح دامن چیده است\n\nهريكا سر کرده ام ( بیدل ) دعای دولتش\nجوش آمین از زمین تا آسمان پیچیده است\n\nجنون کاهز تأمل کز شتاب گذشت\nبهر طرف ننگرم دود دل بر افشانست\nکی محبابه تسكینها چه بر دارد\nسياه کار فضولی مخواه موی سفید\nزخود تهی شوا و ازورطه خیال برای\nزسوز سینه ام آگه که کرد محفل را\n\nهوای آبله از سر حباب گذشت\nکدام سوخته زین وا دی خراب گذشت\nکه تا بداغ رسيديم ماهتاب گذشت\nکفن چوبرده درد باید از خضاب گذشت\nبآن کنار همین کشتی از سراب گذشت\nکه اشك رو بوشد و از سر کباب گذشت\n\nبچشم بندجهان این چه سحر پردازیست\nجنون پرستی افسانش نك طبع مباد\nزعمرع نفس واپسین قیاس کنید\nصفا کدورت زنگار چشم نره اند\nبعیش غفلت عمریکه نیست کی ترسد\nندام ازچه غرض بالفرصت افتادم\n\nکه نی غنچه ای از جلوه از نقاب گذشت\nحيا نماند چو انصاف از حساب گذشت\nکه بازهر چه گذشتیم انتخاب گذشت\nزسایه کی نتواند در آفتاب گذشت\nفغان که فرصت تعبیر هم بخواب گذشت\nشرز پیام از حاصل جواب گذشت\n\nنوای که نفس بودرهبرو ( بیدل )\nهمین تامل رفتن كزان رکاب گذشت\n\nچنین که پیشه و مدعا بعجز وایسته است\nچوسنك جايه نداريم از زمین گیری\nکدام نقش که گردون نه بست بی ستمش\nبکعبه میکشم از دیر محمل اوهام\nبذوق عافیت آن به که هیچ ننمائی\nچوموج هرزه تلاش كنار طينيم\n\nفضای دست حنابشته نقش مابسته است\nزدست عجز که ما را پایها بسته است\nدلی شکسته اگر صورت صدا بسته است\nتمی دوش من ناتوان چها بسته است\nکف غباری و آینه رهوا بسته است\nشکست دل گره ما هوا رها بسته است\n\nبقدر ناله مکر زین قفس زدن آئيم\nبهار چامه پيري تماشا خون گرید\nدرین دو هفته کدر قيد جسم مجبوری\nدم ز کلفت جرم نکرده کشت سیاه\nحریف نسخه افتاده کی به وزنه\nچو صبح ردو نفس تا نقدر مجاز( بیدل)\n\nو گرنه بال تحون خفته است و پاسته است\nنمد تصور دنایی حبا بسته است\nگشاده گیر در اختیار پاسته است\nغبار آینه ام زنگهای نابسته است\nهزار آیه مضمون باشی بسته است\nکنا نگاه کنی محمل دعا بسته است\n\nجوش پیام زلب دیگر است\nدر ره او هرزه نلغزیده ام\n\nجنبش نبض تب دیگر است\nآبله جوش ادب دیگر است\n\nمنت و كشاد مژمام طالبیست\nکیت شود محرم اسباب شوق\n\nروز وشبم روز وشب دیگر است\nبی سبیما سبب دیگر است\n\nجوش جرس از پای من آخر زتك و اب نشست\nمگذريد از راستیها ورنه طبع کج خرام\nدوستان باید بیاد آريد تعظيم وفاق\nشکر عزت هر قدر باشد بجا آورد پیست\nانفعال است اینکه بنشاند غبار طبع خام\n\nکرد سودای دستم بر سر مطلب نشست\nمیرسد جائیکه باید بردم عقرب نشست\nشمع هم در انجمن مد ازوداغ شب نشست\nپوسه دا داو ناز کاب آنکس که بر مرکب نشست\nهر كجا تاله گل کرد شبنم تب نشست\n\nنیست هرکس محرم وضع ادبگاه جمال\nطالع دون همتان خفته است در زیر زمین\nپیش ازین بی یگر بخت مجنیده اختیار\nروز اول آفرینشها مقام خود شناخت\nمیکشی گرد یترا سودیم از تشویش و هم\n\nرنجیم کرد شوخی خط رو ز لب نشست\nسفك یاور د لزه از چین کوکب نشست\nمشت خاکى کل شد و چون هشت در قالب نشست\nآفرین بر وصف ولعت بر زبان مذهب نشست\nکر دچندین مذهب از یکجرعه مشرب نشست\n\n( بیدل) از کس ادب طبع است بر آزار می\nناله دارد بازی طفلی که در مکتب نشست","chars":5172,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0015/00080.jpg","first_page":1,"last_page":241,"title":"Ghazalīyāt-i Mirzā Bīdil غزليات مرزا بيدل","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0015/80","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0015/canvas/80","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0015/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0015_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}