{"book":"adl0015","page":7,"text":"غزلیات میرزا بیدل علیه الرحمه\nباهر کثرت شمارائی جزر و حدت باطلیست يك يك آمد بر زبان از صد هزار اعداد ما هیچکس بر شمع در آتش زدن رحمی نکرد از ازل پروانه ما میکند بد استعداد ما\nبس اسرار محبت داغهای کشتان نبود گنج ویران کرد (بیدل) خانه آباد ما\nآیینه که بیدار ز مژگان بدود ترا پرواز هوایی برد کاب بگوهر ترا وقتست چو گرداب زسودای خیالت ثابت قدمت گردم کردش سرترا\nمحو تو ز آغوش تمنا چه گشاید رنگیست خود گل نسیم و نظر ترا زین بادیه رفتم که بسر چشمه خورشید چون سایه شویم زجبین گردسفرترا\nپز سینه والا بود که رسوای بنائی پرهنر من محرم شداند انش نو را از اشك مجوشيد فشان برمزۀ من کین دانه رسنی بکشد مات گهر ترا\nتسلیم همان آینۀ حسن کان است چون ماه توان داد ز ان تیغ سپر ترا نانی چو جرس دل بطپیدن بخراشم در ناله ام آغوش رساییست اثریرا\nاز اشك توان محرم دید ار تو باشد شبنم همه جا آینه دار است سحر ترا چون قافله همردوش نفس چند ز قدر نماینکه خبر نیست خبر ترا\n(بیدل) چوسحرمه مخزن از درد محبت تا آنکه نمیدی بنفس جاذ جگر ترا\nآنمرد ذل در که آوردیم ما عقده شیشه بناله آور دیم ما جان محزون پیش ما نامحرم بود آه بر لب هر که آوردیم ما\nعالم پست و دامن گردون بلند عذر دست کوته آوردیم ما آمدیم از عالم یکتا ولیک عالمی را همره آوردیم ما\nزین خروشی کز نفس انگیختم پر قیامت قهقه آوردیم ما غنچه ما آبنۀ اثبات اوست گرگشان گم شد ماله آوردیم ما\nگر زکم بود در نمید عجز کاه کاهید کعبه آوردیم ما بر گریبان ریختم از شد حیات روز یوسف رچه آوردیم ما\nبیکسان غیر از یکی نتوان شمرد خوابيك خواهی ده آوردیم ما چون نفس دزد خیالات دلیم گاه بردیم و که آوردیم ما\n(بیدل) بکسر نیاز الفت اند گرنو بیداری ره آوردیم ما\nآیینه بر بند زد صنع یکتا نا وا نمو دند کیفیت ما بنیاد اطوار بررنك چیدیم خود را بهر رنگ کردیم رسوا\nدر پرده پخشم سودای خامی چندانکه خندید آئینه بر ما از عالم فاش بی پرده گفتیم پنهان نبودن کردیم پیدا\nماو رعونت افسا نه کیست ناز پری بست گردن بمینا آیینه واریم محروم غیرت داند ما را چشمی که مکشا\nدر های فردوس وا بود امروز از بسته مانی گفتیم فردا گوهر گره بست از بی نیازی دستیکه شستیم از آب دریا\nگر جیب ناموس ننگ نگیرد در چمن دامن خنداست صحرا حیرت طراز پست نيرنك سازيست تمثال اوهام آیینه دنیا\nکثرت نشد محو از ساز وحدت همچون طراوت از شخص نیما و هم تعلق برخود مپیچید بحرا نشين آمد این خانمانها\nمو جود مانیست بانی تو هم از عالم خضر رو نا مبینجا زین یاس منزل ما را چه حاصل همسایه (بیدل) همسایه عنقا\nآیینه چینند من اب و تاب است دل ما چون داغ جنون شعله نقاب است دل ما عمریست که چون اینه در بزم خیالت حیرت نگه يك مژه خواب است دل ما\nمایم و همین موج فریب نفسی چند سر چشمه مگو شیشه سراب است دل ما بیجا ما بر شود آدم که بیالم در پرده تو همطرف حباب است دل ما\nآتش نزده ناله مشتاق ما كن جز سوختن آخر بجه باب است دل ما لعل تو بحرف آمد و دادیم دل از دست یعنی بسوال تو جواب است دل ما\nما جرعه کشان ساغر سرشار کدامیم شبنم صفت از خانه آب است دل ما با جبهت سرا انجام نیازیم نفس آخر عمریست که در پای حساب است دل ما\nحسرت قبر کوشش محصل خویشیم از بسکه نفس سوخت کباب است دل ما دریا بحباب چقدر جلوه فروشد آیینه وصلهم و حجباب است دل ما\nصد مات شد آیینه وصد قطره گهر بست افسوس همان خانه خراب است دل ما تا جنبش تار نفس افسانه طراز است (بیدل) بمانند دل ما خواب است دل ما\nاز ره راست ازین وران حقوق آشنائی را مرو گردن مگر طاهر کند درد جدائی را ز بیدردی چرائی غافل است از عافیت بخشی چه داند استخوان لشکسته قدر مومیائی را\nکشاکشهای نفس را از تعلق بر نمی آرد ز هستی یکدل نان رشته دریابد رسائی را زفکر ما و من جستان تلاش زند میخواهد مکن تکلیف طبع این مصرع زور آزمائی را\nتوانی نیست غیر از غافان مینا درین محفل نفس یکسر ز هین شیشه سازان گشت نائی را که میداند تعلق در چه غربال اوفتاد آیش و داع دام هم در گریه می آرد رهائی را\nبهر محفل که باشی بی تلاشی چشم دل مکشا که تمکین تخته میخواهد دکان خیمائی را ندارد زندگی سنگی چو اطبور خود آرائی چوپش از چشم مردم انگار رنگین قبائی را\nطمع در فرض حاجت دانی دیگر نمیخواهد گشاد چشم کرد از کاسه مستغنی گدائی را چر جا پرفشان باشد نفس صید جنون دارد نشان پوچ بسیار است این تیر هوائی را\nطریق امن سر کن وضع بیحاری غنیمت دان که خار از دور میبوسد کف پای حنائی را سجودی میر بوم سایه در هر دشت و در بیدل جبین برداشت از دوشم مر بی دست و پائی را\nاز بس گرفته است تحیر فنان ما دارد هوم آینه اشك روان ما گلها تمام پنبه گوش تغافل اند بلبل بیهوده خر شکنی داستان ما\nوضع خمش ما زسخن داشتن تراست تا بر احتیاج ندارد کمان ما حرف درشت ما ثمر سود نانیست گوهر دهد بجای شرر سنك كان ما\nكاه سحن يذوق سپر داری کان شد گوش ها نشان حدنگ بیان ما از بس سبك تکا پش هستی گذشته ایم اشکسته است رنگ تلی از خزان ما\nدر پردهای عجز سر بی وا کشیده ایم چون درد در شکست دلی است آشیان ما ای مطرب جنون کله درد همتی ناناله گل کند نفس ناتوان ما\nچون صبح بی غبار نفس زنده ایم و بس شام صفاست آیینه امتحان ما بوی بهار در قفس غنچه داغ شد از بسکه تنگ کرد چمن را فغان ما\nچون رو دشمع و خنده دلها سباب یوحر اتش گرفته است پی کاروان ما (بیدل) زمین پستی جاوید ساختیح مغز محیط شد چو گهر استخوان ما\nاز دل بزند ای کاش محمل نگین هوس ها زین کاروان بیدارند نا رسدن جرس ها بازار علم گرم است از پهلوی ضعیفان آتش بعزم اقبال دارد شگون خس ها\nدر طبع خود دو جاو، می گز بد خلق است دیوانه اند سگها از گشتن محبس ها این هرزه پیست کابیجاد هقان صبع پوشید خونهای زیر کارم در پرده عسس ها\nاز هر نفس منفعل اسطوفان گذار قناعت در ناز شکر حلاوت جوئیدن مگس ها در عرصه که اسابیم از زعم گر گذشت است ما منعموع که میحبر لان پیش و پس ها\nافغان سر ده خوابید کی دمند شوریم آخر خا ك بریم از راه ملتمس ها چون دانه زین پستان برسان جدا حیال است خندانیم عمریست در مطر فنسها\nمجنون شدیم اما واز جنون نداریم گدا من و گریبان نا بود دسترس ها (بیدل) بعشق اوهام دلرا سیاه کردیم بکلی طرف با دا آنینه با نفس ها","chars":5148,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0015/00007.jpg","first_page":1,"last_page":241,"title":"Ghazalīyāt-i Mirzā Bīdil غزليات مرزا بيدل","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0015/7","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0015/canvas/7","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0015/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0015_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}