{"book":"adl0015","page":41,"text":"حرف الالف\n\nغزلیات میرزا بیدل علیه الرحمه\n\n٣٨\n\nاز نشان هستی ما بسکه نامی پیش نیست\nاز طپش آواره های ریشه جرات مباش\n\nصید ما حکم صدا دارد بگوش دامها\nدر زمین ناتوانی کشته اند آرامها\n\nلاغری گل بسکه میریزد از صهبای رتك\n(بیدل) از آئینه زنگار فرسودم مپرس\n\nدر شکستن هم صدائی میزند زین جامها\nداشتم صبحی که شد غارت نصیب شامها\n\nگل بروخت کشود نقاب کشیده را\nمائیم و حیرتی و سر راه انتظار\nخالیست بزم صحبت ما ورنه در میان\nگردان نداشته خس وخاشاك بیچ پوش\nدر زیر چرخ يك مژه راحت طمع مدار\nخواری جزای بی ژه امن کشید است\nدر دام اضطراب کشد عشق را هوس\n\nآئینه آب داد زروی تو دیده را\nامید منقطع نشود دام چیده را\nفرصت کجاست اشك زمژگان چکیده را\nمژگان ندوخت چاك گریبان دریده را\nآفت شناس سایه سقف خمیده را\nدریاب اشك از مژه بیرون دویده را\nآزاد نیست آتش خاشاك دیده را\n\nعمریست درسم از لب لعل خوش تست\nنتوان بوحشت از سر آسوده گی گذشت\nاندیشه فال وهم زدو عمر کام کرد\nدرد سر زبان مده از حرف نارسا\nکوه آب بی زبانی مینای بسملست\nتا زنده کیست عمر اقامت نصیب نیست\n(بیدل) بدام سبحه محال است فکر صید\n\nیعنی شنیده ام سخن ناشنیده را\nدام ره است گوش صدای رمیده را\nکرد رم بدام نفس وا طپیده را\nاز خم برون میار می نار رسیده را\nدر موج خون صداست گلوی بریده را\nوحشت شکسته دامن صبح دمیده را\nبی موج باده طایر رنگ پریده را\n\nكلك مصور از چه نك كزد نظر بسوی ما\nبا همه وضع نیش و پس نیست کسی خلاف کس\nغفلت خلقی بوده است سجل کارگاه صنع\nنیست بباغ خشك وتر مغز تاملی دگر\nسعی طهارت دوام زد زما صدای دل\nطفل تجاهل هوس فاخته داشت در قفس\n\nرنك شکسته غیر شرم خنده نزد روی ما\nزشتی ما نمود و بس آینه را عدوی ما\nچشم خواب ناز دوخت چون مژه مو بموی ما\nسرو هوا چوموی سرریشه بدار کدوی ما\nکار نمی نکرد صد بحر وضوی ما\nگشت ز عشق منفعل کو کوی هرزه گوی ما\n\nچاره عیب زنده گی غیر عدم که میکند\nمیگذرد نسیم مر بال كشا ازین چمن\nدل بشکست عمده بست تا نفس از فغان نشست\nذوق تعين هوس رنج تعلق است و بس\nدر پس زانوی ادب خشك بجا نشسته ایم\n(بیدل) ازین بهار رفت برگی طراوت و بقا\n\nسخت روی ما فتاد مجبه بی رفوی ما\nليك دماغ گل کراست تا برسد ببوی ما\nمعنی نازك آفرید چینی آرزوی ما\nمیشارد تکلف بشد قبا کاوی ما\nنك نری چرا کشد موج گهر سبوی ما\nبرکه نماند انفعال رنك پریده روی ما\n\nکو بقا کز نفست گشت مکرر پیدا\nشاهد وضع رود بیکده هستی بود\nمیکشان جمله شبی دعوت زاهد کردند\nمقصد عشق بلند است زافلاك مپرس\nدیده منتظران تو بصد کوشش اشك\nشخص تمثال دهید از هوس خود بینی\n\nباندارد چو سحر چید کنی سر پیدا\nبوصلیتی که شد از پیکر اخگر پیدا\nچوب در دست شد از دور سر خر پیدا\nنشه مشکلی که شود از خط ساغر پیدا\nروغنی کرد زبادام مقشر پیدا\nچه نمود آینه کز گرد سکندر پیدا\n\nصفر اشکال فلك دوری مقصد افزود\nجرم آدم چه اثر داشت که از منفعل\nمگذر از فیض حلال زکده مهر و وفاق\nقدرت تربت از بازوی تهدید مخواه\nفقر در كسوت اظهار هنر رسوائیسست\nخلق از ضبط نفس غوطه جانزد (بیدل)\n\nوهم نازید که شد حلقه آندر پیدا\nگشت در مزرع گندم همه دختر پیدا\nخون جوشد شیر کند لذت شکر پیدا\nهوس بیضه شکستن نکند پر پیدا\nآخر آئینه شد کرد زجوهر پیدا\nقصر این بحر نگردید زلنگر پیدا\n\nکو دماغ جهد تن در خاکداری داده را\nاز زبان خامشی تقرير من غافل مباش\nبی تکلف شمه جولان تمنای توایم\nسینه صافی میکند آئینه را عام مثال\nزنده گی در فناکن از تلاش آسوده باش\n\nناتوانی سخت افشرده است نبض جاده را\nجوهر تیغ است این موج بجا افتاده را\nنقش پای ما برنك شمع سوزد جاده را\nاز قبول نقش نبود چاره لوح ساده را\nحفظ تا کی مشت خاری چندطین آماده را\n\nوصل نتواند خمار حسرت دلها شکست\nدست مکن رنك را با بوی گل آمیختن\nشوخی چشمت هم از مژگان توان درياشكار\nموج در گوهر ز آشوب طپشها ایمن است\nساز سخت نیست (بیدل) بی درشتیهای طبع\n\nكم نسازد میکشی خمیازه جام باده را\nكم رسد گرد کدورت دامن آزاده را\nکردن مینا بود رگهای تاك این باده را\nنیست تشویش دگر در بند دل افتاده را\nکمتر افتد نرمی پستان زن نازاده را\n\nکو ذوق نگاهی که بهنگام تماشا\nشد محرم راه طلبت چشم نه بستیم\nتا آینه ات رنك تغافل بزه اید\nزال حلقه حیرت که غم قامت پیریست\nفریاد که چشمی بتامل نکشودیم\nمانند شرر نوای ازین محمکده گل کرد\n\nچون دیده گریبان در داز بام تماشا\nقاصد مژه ام سوخت به پیغام تماشا\nهم کر خرامى نرسد شام تماشا\nدارد کف خاك تو نهان دام تماشا\nرفتیم ازین مرحله ناکام تماشا\nآغاز نگاه من و انجام تماشا\n\nچشمم بخضاب تو گرداند نگاهی\nهشدار که این منظر نيرنك ندارد\nچون شمع حضوری شد آئینه هوشت\nحرمان کده انجمن حال ندارد\nمضمون جهان رابطه رفته، نشانیست\n(بیدل) بكشادمژه زخمست ببندی\n\nگل کرد بصد رنك خط جام تماشا\nغیر از مژه برداشتیت بام تماشا\nباخته عبث سوختی ای خام تماشا\nعیدی بفراموشی ایام تماشا\nیکس مژه بستیم با حرام تماشا\nمنظور و فانیست گل اندام تماشا\n\nکوته گیست سلسله دود آه ما\nدر یاد جلوه تو دل از دست داده ایم\nاز دستگاه آبله اقبال ما مپرس\nحیرت گذاشت شبنم اشکی بیاد کرد\nدر عالمی که پیش رود دعوی صفه\n\nآشفتگی زلف که وا کرد راه ما\nتو حسرت است آئینه کز نگاه ما\nدر زیر پا شکست شفق کلاه ما\nباری درین چمن خسی زد نگاه ما\nیارب مباد غفلت ما کینه خواه ما\n\nصافی طرب دهستی ما در کلاست است\nزین باغ سعی شبنم ما داغ یاس برد\nچون اشك بر در آبله میجدمرویم\nهر جا رسید،ایم نرمی موج میزند\n(بیدل) زسکنیم اثر عرض هستیم\n\nدارد نفس چوا آینه روز سیاه ما\nرنگی نیافتیم که گردد پناه ما\nخار است اگر همه مژه ریزی براه ما\nعالم طلسم يك عرق است از گناه ما\nکردی نگرد در دل آئینه آه ما\n\nکه از موی میان شهرت دهد نازك خیالی را\nزنيرنك خرامش غافلم ليك اينقدر دانم\nخیالی از دهان او نشانم میدهد اما\nدل از خود میرود یکبار اگر آنمست فغان باشد\nحباب باد پیمای تو و همی در قفس دارد\n\nکهی از چین ابرو سکته خواهد بیت حالی را\nکه برقی جلوه خواهد سوخت فانوس خیالی را\nهمان حکم عدم باشد اثرهای خیالی را\nجرس آخر بمنزل میکند كم هرزه نالی را\nتوشمع هستی اندیشیده فانوس خالی را\n\nزنان حال خط دارد حدیث شکر افشانی\nنسیم دامن او گرودد راه خرامیدن\nبهر نظاره حسنش شوخی رنك دگر دارد\nقناعت پیشه هشدار کین حرص افتاد شمن\nهمه تمکین آفاق است در آئینه جادارد\n\nازین طوطی توان آموختن شیرین مقالی را\nسحر بی پرده کرد غنچه تصویر قالی را\nتصور چون توان کردن جمال بی مثالی را\nنگین کامجویان ها کرده وضع بی سوالی را\nبنازم دستگاه عالم بی انفعالی را\n\nنیا بی غیر اشك از پرده های چشم ما (بیدل)\n\nحری ما بدل دارد هوای برشکالی را","chars":5475,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0015/00041.jpg","first_page":1,"last_page":241,"title":"Ghazalīyāt-i Mirzā Bīdil غزليات مرزا بيدل","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0015/41","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0015/canvas/41","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0015/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0015_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}