{"book":"adl0015","page":36,"text":"صحيفه ٣٣ غزليات ميرزا بيدل عليه الرحمه حرف الالف\n\nعاقبت از ضعف پيرى ناله ما اشك شد ميكشوفى بزمين ز دلفته اين چنك را سير باغ خود نمائى اگر منظور نيست سبزه بام و در آئينه ميدان رنك را\nكوهيم نشناخت (بيدل) قدر دريا مشربى كارها با خود فتاد آخر من دلتنك را\nعقده ديكر نباشد روح از تن رسته را نيست بيم سوختن دودى ز آتش جسته را شوه از گردون دليل تنك دستيهاى ماست ناله در پرواز باشد طاير پر بسته را\nانتظام عافيت از عالم كثرت مخواه بي ثبات است اعتبار رنك و بو كلدسته را همچو سرو آزاده كارا نغ دلشادى است خط مسطر دام باشد مصرع برجسته را\nاز زبان چرب و نرم خلق دارم وحشتى كز دهان شير نشنام دهان پسته را جوهر وارستكان مشكل اگر ماند نهان راه در چشم است كرد رزمين نشسته را\nاز شكستن دل نمى افتد ز چشم اعتبار كس نمیخواهد نه وشيشه بشكسته را موج چون بايد كز جوشيد كوهی ميشود دل توان گفتن نفسهای بهم پيوسته را\nغنچه ها در بستر زخم جگر آسوده اند اى نسيم آئش مزن دلهاى الفت خسته را با كلام آبدارت كى رسد لاف گهر (بيدل) اينجا اعتبارى نيست حرف سفته را\n* * *\nعريت كرد گردش رنك خوديم ما چون آسيا فلاخن سنك خوديم ما در ياد زنده گى بدم تاز ميكنيم رنك حناى رفته زچنك خوديم ما\nفرصت كجاست تا بعظیم جنون كنيم دنباله ز كرد تونك خوديم ما فكر وقار، خفت كس در خيال كيست كم نيست كز ترا زوى سنك خوديم ما\nكو دور آسمان وكجا كرسش زمان سر كشته هاى عالم بتنك خوديم ما از هم كذشته است پى كار وان عمر وامانده شتاب و درنك خوديم ما\nنخچير كاه عجز رهائی كنند نيست هم خود ز رنك جسته بلنك خوديم ما ابشدع عافيت كره تسليم نيست است كشتى نشين كام نهنك خوديم ما\nرسوائى بفطرت ناقص نمی رسد مجنون قبا ز جامه تنك خوديم ما از صنعت مصور رنك حنا مپرس دلدار كل بدست فرنك خوديم ما\nكس محرم اديكه ناموس دل مباد جانى رسيده ايم كه ننك خوديم ما تازنده ايم تاپ و تب از ما نميرود (بيدل) بدل خليده خدنك خوديم ما\n* * *\nمحريست تاز ديده تر ميكسيم ما از اشك انتظار كهر ميكنيم ما تسخير حسن در خور حيرت نكاهيست صيد عجب بدام نظر ميكنيم ما\nدامن كشان ز ناله چو سو كدر كنى چون سايه زير پاى تو سر ميكنيم ما از خلق اگر كناره كرفتيم مفت ماست كشتى ز چار موج خطر ميكنيم ما\nپرواز ما سرى نكشيد از شكست بال امروز ناله هم به پر ميكنيم ما اى چرخ بس آه دل خسته لازم است اين رشته را ز پاى گهر ميكنيم ما\nمحويست در ادب كدة وضع عاشقى از ناله انتقام اثر ميكنيم ما شمع خموش انجمن داغ حيرتيم خميازة خمار نظر ميكنيم ما\nداغ سپهر مرهم كافور مى برد زين آه كز جكر چو سحر ميكنيم ما همچون نفس بناى جهان بر تردد است در منزليم و رنج سفر ميكنيم ما\nفرصت كفيل اين همه شوخى نميشود آيينة بروى شرر ميكنيم ما (بيدل) بجرم آنكه چو آئينه ساده ايم خاكیست است آنچه بسر ميكنيم ما\n* * *\nعيش داند دل سر كشته پريشانى را تا خدا ياد بود گفتى طو فانى را اشك در غمکده ديده ندارد قيمت از بن چاه برار اين مه كنعانى را\nعشقى نبود بعمارت كرى عقل شريك سيل از كف ندهد صنعت ويرانى را از خط و زلف بتان تازه دليهاست كه حسن کرده چـاه بدن اسباب پريشانى را\nبار يان چو بخاك در صاحب نظران جين دامان ادب كن خط پيشانى را ريزش اشك ندامت زسيه كاريهاست لازم است ابر سيه قطره نيسانى را\nزير گردون نتوان غير كثافت اندوخت ناخن موست رسا مردم زندانى را لاف آزاده كى از اهل فنا نازیباست دامن چيده چه لازم تن عريانى را\nجاهل از جمع كتب صاحب معنى نشود نسبتى نيست بشيرازه سخن دانى را نفس سوخته بايد بطپش رو شن كرد نيست شمع دگر اين انجمن فانى را\nنتوان يافت ازان جلوة بيرنك سراغ مگر آئينه كنى ديده حيرانى را باز كشى نبود پای طلب را (بيدل) سيل ما نشنود افسون پشیمانی را\n* * *\nغباريم زحمت كش ياد ها بوحشت اسیرند آزاد ها املها بدوش نفس بسته ايم سفر ميكندم راه و اين زاد هما\nجهان سنتم چون پلستان پراست ز انگشت زنهار فرياد ها بهر دامى از آرزو دانه ایست گرفتار خويشند صياد هما\nبرون آمدن نيست زين آب و كل بتابد ای سرو و شمشاد ها فسردن هم آسوده جان ميكنند بهر سنك خفته است فرهاد هما\nغنيمت شماريد پيغام هم فراموشى است آخر اين ياد ها بدو نيك تا كى غبارد كسى جهان است يكسر ز تعداد ها\nچه شوميد چه زشت از نظر رفته كير پرى ميپشند اين پريزاد ها به پيرى ستم كرد ضعف قوى ميرسيد ازين خانه آباد ها\nبصد تاب ازين بيش نشكافتيم كه تا آب خاكست بنياد هما ز نقش قدم خاك ما غافل است همه انتخابم ازين صاد ها\nتوی (بيدل) از ساز امكان ترقند نقد كهنه تجديد ايجاد ها\n* * *\nغم طرب جوش كرده است مرا داغ كل پوش كرده است مرا زعفران زار رفتن رنكم خنده بیهوش كرده است مرا\nحسرت لعل يار ميکده ايست كه قدح نوش كرده است مرا آنكه خود را اسير ميكرد صيد آغوش كرده است مرا\nيكنفس بار زنده كى چو حباب آيه دوش كرده است مرا ناتوانيم چنانکه پيكر لم حلقه در كوش كرده است مرا\nاز که ناله سينه سوخته ام ناله خاموش كرده است مرا بخت ناساز دور ازان رو دوش بي رو دوش كرده است مرا\n(بيدل) از ياد خويش هم رفتم كه فراموش كرده است مرا\n* * *\nغنجه سان بيدر است خانه ما بيضه كل كرد آشيانه ما همچو شبنم درين چمن خواست نه نم چشم آب و دانه ما\nبال و بال شهرت عنقاست رنك آرام در زمانة ما نيست جز شعله خاك معبد عشق جبهه سوز است آستانة ما\nخواب راحت نمايم دده سريم مشو از هيچكس فسانة ما با توان طباير پر كاهيم كرد باد است آشيانة ما\nنه فتيد مكر بخاك درت اشك بيدت و يا روانة ما ميکشد انفعال آزادى سرو از آه عاشقانه ما\nشعله آهنگ خون منصوريم ساز ما سوخت از ترانة ما حيله زنده كى نقاب فتاست كاش روشن شود بهانة ما\nدل جمع اين زمان چه امكاست ريشه كل كرد برف دانه ما بس بود همچو ديده (بيدل) شوق ديدار شمع خانة ما","chars":4761,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0015/00036.jpg","first_page":1,"last_page":241,"title":"Ghazalīyāt-i Mirzā Bīdil غزليات مرزا بيدل","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0015/36","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0015/canvas/36","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0015/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0015_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}