{"book":"adl0015","page":234,"text":"صحیفه ۲۳۱\nغزلیات میرزا بیدل علیه الرحمه\nحرف الدال\nبچنین جنون کده ستم زغلط رو تو کم است غم\nهمه جاست شوق طرب کمین ز دماغ غنچه گل افرین\nبشرار کوچه دویده ام بتسلی نرسیده ام\nز کمال نظم فسون اثر یکسماعت (بیدل) غنم\nهزار خون طپید اثر الم که رنگ به نیشتری رسد\nترا گر زخویش روی انجمن شرار توخویثری رسد\nزقد خمیده شنیده ام که چو حلقه شد بدری رسد\nچه قیامت است بران هنر که بهمنچو بی هنری رسد\nهوس نیازست کامجوشش قیامت پرده در گردد\nزاقبال ادب کی محفل بیباک عبرت را\nمبند دار از درشتیهای طبع اسمان روی آن\nکمال خواجگی دررهن صوف واطلس است اینجا\nغرورنمر ندارد شمع غیر از داغ صحبت ها\nجو شمع انجمن در کسوت نارجای محنت\nهوای عالم بیدارع خودداری چه حرفست این\nدمد دشت و رخ از صلصلحه کانم یکا برگردد\nبه دیر قطره چون عشق غنودست قهر گردد\nصد طوفان سد کوهسار با سنگی شرر گردد\nاگرلخت عرت آدمی آنجا که خر گردد\nشبی در شهربان دارد واد آن شب سحر گردد\nگذر بک از چهر دامن کردد و کرد سر گردد\nچو عکس آئینه انجا اقامت در سفر گردد\nمنزه دبدن وارقبتنو کر منزه حات این محفل\nمیبهای خجالت باش اکر عیب سخن داری\nبآسانی بدست یار آورد است از دامن\nدرین محفل که چون آئینه عام افتاد بیدردی\nچه امکانه است کرده را زشکست عانقره غافل\nزمس پروانه فرصت کشینهای بزم ازم\nندارد قاصدت تا حشر جز در انتظار فتن\nلغافل عالمی دارد که عیب آنجاحنر گردد\nقلم هرگاه کردد مایل تحریر تر گردد\nخود با راه کید بشم که مغز از سر بدر گردد\nتوهم و اثر دهنی کی که دکن بست تر گردد\nمگر دوری رسد کاین آسیا جای دگر گردد\nنفس گردامنی افشاند چند صبحید قمر گردد\nپیام ما که کوید آنکه از پیش تو بر گردد\nسواد نامه شبم نیست کلفت جیم و شبم (بیدل) مگر این خط میهم را لبش زیر وزبر گردد\nهوس بپانی جاهت خمار آلود فلم دارد\nچه نقصان کر کدو ریشه خط پیشانی ما شد\nجستان رام کند ناله گردد وحشی چشمی\nبود خونریز تر گرداستی شد پیشه ظالم\nزماو من نشد محرم نوای عافیت کوشم\nبرنك نشئه شوقم خرامش زخم الفت را\nدعوت کر نخواهی نقش پاهم جام جم دارد\nدبیر طالع ما خامه مشکین رقم دارد\nکه خواب ناز هم در حلقه آغوش، رم دارد\nچو شمشیریکه اندر دست حرا ن لرزه دم دارد\nهمه افسانه است این محفل اماخواب کم دارد\nکه خاراوه ای مجنون بپای من قسم دارد\nمراج اتشین کم نیست چون گل خرمن مارا\nدماغ آرای و همم از حباب ما چه میپرسی\nعلاجتی نیست غیر از داغ زخم ما گوا را را\nدل از مجذوبی عکس تو در آئینه میلرزد\nدر این غارت سرا مشت غبار رفته بربادم\nسراغ رفته کی از هر چه می یابی نشان (بیدل)\nتا زرقی که باید سوخت خودرا رنگ هم دارد\nشراب محفل ما شیشه برطاق عدم دارد\nکه بیداد جاده یکسر بخیه نقض قدم دارد\nکه او سست می ناز است و این دیوار نم دارد\nنا و لم سجده آستانت متهم دارد\nهمه تو ما جاشد در نگین نقش قدم دارد\nهوس بیجای فرصت کرد کافت در نفس دارد\nاز سعی جنون دل از وبال هوش بیرون آ\nجنون اثر خیلی ششجهت پیچیده عالم را\nنفس هم رفتن خون دکر در پرده میرارد\nمحبس عمر ها شد رفته میچوشد ز خاطرها\nهمین خاکست و بس کر شیشه ساعت نفس دارد\nبو همت کان غیره توجه داشتن هس دارد\nبهرس از کاروان منزل هم آهنگ جرس دارد\nطبیب زندگی شغل همین پیش نجس دارد\nندارد جزهرا موشی کسی گر یاد کس دارد\nلب از حیازه صبح قیامت تاگی بندى\nنه تنها شامل هستی است عشق ان نشان جو هم\nبرون از از طبیعت خار خار و هم آسودن\nخرانش دامن عبرت فم انداز آوش جوش\nندامت نیست غافل از کمین هیچیاس (بیدل)\nحم آسودگی جوش شراب عام رس دارد\nعدم درران ميت دستگاه پیش و پس دارد\nکه چشم جشیار این در دستان خواب خس دارد\nکه راه کوی بد بختی مکان چرخش دارد\nبهر دستی که عبرت مالد سد دست مکس دارد\nهوس تا چند بر دل تهمت هم خانه زندم\nبآزادی شوم چون شمع تاکینا از این محفل\nز حاصل قطع خواهش کن که این نخل محمت را\nجنون کل خیانست از کریبان چاک اجرا\nببزم عشق بسیران جرات فهم زنهارم\nبدم در خود آغوشینکه بر آفاق در بندم\nکشایم ریشۀ دامیکه دستارم بسر بنده\nبطومار نمو مهراست در هرجا ثمر بندم\nنحوحشت پر کند از سنگ هم خفت دشر رتبندم\nمکرامق چومژگان رسم اشگام جکر بندم\nباین رنگینشه و کاریگه در دهن نفس دارم\nبهم چشمان خيال اختيارم آب میسازد\nجهان افشا گران ز است و غفلت مفن چندان\nجهانی در غبار ماو من ماند از عدم غافل\nوفاما از حلاوت تشبثلا شربط جسیابم\nزپس والرستگی میجوشد از شیاه من (بیدل) برنك الفت بیخود نقنی من نقاش گزبندم\nلپش تا یکی چون سبحه صد جاهم گره بندم\nخدا بالقطره ام بیرون این دریا کهر بندد\nکه نا همجادیت در خانه آئینه خر بندد\nحدر از سبر صمزانبکه راه حانه بر بندد\nحضور بوریا یارب بپهلویم شکر بندد\nهوس لعنین خوا جکی به نیار بنده نمیرسد\nز طنین غلفله مکس بفلک رسیده پر هوس\nز ریاض انس چه بو برد سك وخوك عالم هرزه یک\nبی قطع الفت ابنه آن مددی روی ننك رسان\nز هوس ذاتی سیم وزر مجنون فضای حیا مدر\nهمه راست ناز شگفتی همه جاست عیش دمیدنی\nمکس از قفا رسد آرزو بصفای آینه مشرقی\nبمروج منظر کبریا نرسیده گرد تلاش ما\nبه پناه رحم محبتی من ( بیدل ) ایتم از لب\nرگ گردنیکه عمل کسی بسر فکنده نمیرسد\nهمه سوسمت بار رومرد بس که چشم کننده نمیرسد\nکه غیر حسرت من پله بدماغ کنده نمیر سد\nکه به نیغ تا نزنی فسان بدم رنده نمیر سد\nکه تنطقات لباسها بحضور ژنده نمیر سد\nمن ازین چمن بچه کل رنم که لبم مخنده نمیرسد\nکه خراش لحظه زندگی ز نفس بزنده نمیرسد\nتو ز سجده بال ادب کشا بفلك بزنده نمیر سد\nکه دو باره زحمت ماندگی بشکین کنده نمیرسد\nهوس جنون زده نفس بکدام جلوه کمین کند\nزجه سر مه زنغ ادب کشم که خروش عشق جنون حشم\nز خونی ادب امتحان بلهر د کی بپری کان\nسر فی نیازی فکر را به بلندی رسانده ام\nز فسون فرصت و هم یقین یکساعتت شبظه ساعتم\nز بهار عبرت جزو کل بکشاد يك ميزه عابم\nچو سحر بگرد عسدم شد که نسم فکمین کند\nهزار عربده کشد الم غنچه پرده شین کند\nنه کشد ناله عاشقان لب رحم آینمه چین کند\nکه بجر کنج لظم من احدی خیال زمین کند\nکه غبار دل بهم آردو طلب شهود ویقین کند\nچه کم است صیقلی از شرر که نگاه آینه بین کند","chars":5028,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0015/00234.jpg","first_page":1,"last_page":241,"title":"Ghazalīyāt-i Mirzā Bīdil غزليات مرزا بيدل","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0015/234","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0015/canvas/234","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0015/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0015_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}