{"book":"adl0015","page":224,"text":"غزلیات میرزا بیدل علیه الرحمه\nصحيفه ۲۲۱\nحرف الدال\nنشاط این بهار دین گل رویت چکار آید\nپر است این دشت از سامان تجهیز فهایت\nشکفتن بسکه دارد آشیان در همین مویت\nبرق انتظارم میکشد لرد شوق دیداری\nچین تمهید حیرت رفته بود از چشم مشتاقان\nتو کز آن طرب آیینه ات آید بهار آید\nجنون باز یبگاهی دلت هر جا به بکار آید\nتسم کزلف دزدی جابجا در فشار آید\nتجر بی و هم آب ایجدا دیدن بیار آید\nکنون گل چین چندین برگستان انتظار آید\nزانستقبال نازت کرعین زار مصفی ماند\nبیمار ما باید بنش نازین افسرده کی بسمل\nندارد موج بریمصل گهر امید جمعیت\nفلك هر چند در خاك عدیم رو غبارم را\nشید آمد بسر دویران سینه دوزم پا و چوبردان\nصد طاووس در دل جلوه یی آئینه وار آید\nخرامی باز هنگام او حشر ای غبار آید\nمرا آغوشت وایم تا زناز دور کنار آید\nسحر گل چید از جیبم همان شب تار آید\nخدا وندا کی آن خورشید غفلت اختیار آید\nهزار آئینه از دست دل مالیم بیدل\nکه با بیان بروی معنی (بیدل) دو چار آید\n\nفتنه در ویست که از آتش می میخیزد\nپیر کشی زافر های اهل بصیرت گیر\nنغمه گردیست که از کوچه نی میخیزد\nاز کمان بهر شکستن رك و پی میخیزد\nچه خیال است مجنون تا بکلو تمشیند\nعالی سلسله پیرائی جنون است اما\nمشو از آفت دم سردی پیری غافل\nهر که چون شیشه رك گردن وی میخیزد\nگرد باد و گرداوادی حی میخیزد\nدود از طبع نفس موسم دی میخیزد\nآداب تو خط او کز سخن ایجاد نسیم\nپیش یکر است خروش نفس نار است بحر\nدل اگر آینه انجمن امکان نیست\nسعی آه از دل ما پیچ و خم و هم نبرد\n(بیدل) از بس دلم عشق سرا پا کردیم\nحلم را مویق از موجه می میخیزد\nنزد جولان همه را گر چه زی میخیزد\nاینقدر شر شفق غنچه زچه شی میخیزد\nجوهر از آینه با صیقله کی میخیزد\nاز دلم ناله زنجیر چولی میخیزد\nنشئه گوشه دل از دیر و حرم نمیرسد\nدست کسی زخوان عدل پیش دعای قسمتس\nو هم غرور ما چو شمع مایل مقصد است و بس\nاشکی مصاحبم جوهر انفعال سوخت\nدوری دامن تو کرد بسکه زطاقتم جدا\nسر بمتزار سنك زن درد بهم نمیرسد\nمحرم ظرف خود نما بهره کم نمیرسد\nتا رك گردن حیاست سر بقدم نمیرسد\nبسکه رحلت ماغتم جبهه یم نمیرسد\nتا بندامنی رسم دست بهم نمیرسد\nآنچمه زسجده گل کنند پست بسار سر کشی\nراحت کس نمیشود زحمت دوش آگهی\nدعوی نفس باطل است رو بخش حواله کن\nعر قبول علم وفن چیست و بال مرد وزن\nهستی و سعی نیستی جای فخرب است و بس\nمن همه جا رسیده ام بی قدمی نمیرسد\nخوان اگر بیا رسد ریزه غم نمیرسد\nمدعی دروغ را هیچ قسم نمیرسد\nنامه کس سیاه نیست تا برقم نمیرسد\nرنج مبر که این ثمر جز بعدم نمیرسد\nهیچ مپرس (بیدل ) از خجلت نارسائیم\nلاقم اگر جنون کند باورم نمیرسد\n\nقصه ياسم علم غبار ندارد\nشبم طاف فروش کاشن اشکم\nعجیت دیر سواد نسخه هستی\nکیسه بسیلاب دفترازی طینت\nکیست برون تازد از غبار توهم\nخواه بیا دم دهند خواه با آتش\nدامس افتاده ام غبار ندارد\nآب در آینه ام قرار ندارد\nنقش دگر لوح این مزار ندارد\nسنك جوشد مومیا شرار ندارد\nعرصه شطرنج ما سوار ندارد\nخاك من از هیچکس غبار ندارد\nپست حوادث شکست پایه عجزم\nپیش کنه نالم زیور یاس خمیر\nشوخی اشوه نمای شمع گداز است\nغنچه توان دید مفت چشم تماشاست\nنی شرد اظهار جوی نارد فروشم\nچند کنم فکر آب دیده (بیدل)\nآبله ام کاک خار ندارد\nجلوه در آغوش و دیده بار ندارد\nمرغ ماجل خود آشیار ندارد\nحیرت ماداغ و رو نار ندارد\nهیچکس ای من شمار ندارد\nقطره این بحر هم کنار ندارد\n\nلغزد أشكة شعله وحشتی بدل فسردة فسون کنند\nبفسانه هوس طرب تھی از خودم بررار طلب\nمخیال گردش چشم او جبینت صرف غبار من\nز جراحت دل ناتوان مخيال او ندهم نشان\nبچین زمول دست و دل زصنایع عمل مسجل\nکجا عروج جبين شود بن خاك عرش برين شود\nبصانه ساز حلاوتی نه ترانه مایه عشرتی\nزدم زقمت خشك و تر بفرده هوس دکر\nجن تحير ( بيدل) ه سحاب رشحه خامه اش\nبزمین طپم بفلك روم چه جنون کنم که جنون کند\nچه دمد زصنعت صفر نی بجز اینکه ناله فزون کند\nکه زدور اگر نظرم کنی مژه کار نو قلمون کند\nکه مباد آن کف نازنین بهوس ساید وخون کند\nکه سر می اگرش و هم بسواد خانه شتون کند\nشود آبشار و جبین شود که علاج همت دون کند\nفسون زرده کوش ما چه امید پشه رون کند\nکه نهال بخت سیاه اگرگلی آورد شبیخون کند\nبتأمل گهر افکند سر قطره که نگون کند\n\nنظم امکانی کجا ضبط روانی می کند\nکوه هم کز پافشارد سکته خوانی می کند\nخلق از آغوش عدم تا رسته میجوید فراغ\nاین بلند و پست کز گرد نفس گل کرده است\nبی نشانی هم تلاش بی نشانی می کند\nتا کسی از خود برآید نرد بانی می کند\nاز همین چند مهمان فضولی زیستن\nخاکساری پیش ازفت میزبانی می کند\nزین هوا من وما چون شرار کاغذ آتش زده\nذوق خودداری زماجز نیستی خواهد شست\nعجز در پی برده است اما درشتیهای طبع\nآسمان دوش خمی دارد که بارش باطاست\nآهنگی دامن فشاندن گل فشانی می کند\nخاك اگر تمكين نميد آسمانی می کند\nمغز بی ناموس مارا استخوانی می کند\nکار صد قدرت همين يك ناتوانی می کند\nبیدل ما کس ندارد يك تبسم التفات\nزخم اگر می خندد اینجا مهربانی می کند\nدر حدیث عشق لب زن از مقالات هوس\nلكنت غمزہ فصیح معانی می کند\nزین همه اسباب کز دنیاو عقبا چیده اند\nهیچه برداریم غیر از دل گرانی می کند\n(بیدل) آخر مدعای شوق پرواز است و بس\nنی برو بال دو روزم آشیانی می کند\n\nنفس در پیچبان وحشت مخالف آب میسازد\nدل آواره ام هر جا کند انداز بی باکی\nزموی پیرم گمراهی دل کم نمی گردد\nدلیئی تشنة داری نباز درد الفت کن\nسحر ایجاد شویم میکند من هم کمالی دارم\nپر افشان قلبه با کافت اسباب میسازد\nفلك راحجلب سرگشتگی کرداب میسازد\nفلك آندة غفلت رسم خواب میسازد\nکه از اشک ور را آخر شراب ناب میسازد\nکه شوقم آخر از خاکسترم سیماب میسازد\nچو آن دود یکه پیدا میکند خاموشی شمعش\nبهر جا بحرم از پامکشید مفت است آسودن\nتواضع های من آینه تسلیم شد آخر\nدماغ حسرت اسباب میسوزی از ین غافل\nبرنك شمع کرد غارت اشگست اجزایم\nزخود هم کس تسلی شد مرا بیتاب میسازد\nغبار از پهلوی خود بستر سنجاب میسازد\nهلال انجا جبین سجده از محراب میسازد\nکه اجزای تراهم مطلب نایاب میسازد\nچکیدنها به بنیاد خودم سیلاب میسازد\nجنین کز عضم عضمم موج غفلت میدمد (بیدل)\nچو فرش مخملی آخر طلمم خواب میسازد","chars":5100,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0015/00224.jpg","first_page":1,"last_page":241,"title":"Ghazalīyāt-i Mirzā Bīdil غزليات مرزا بيدل","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0015/224","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0015/canvas/224","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0015/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0015_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}