{"book":"adl0015","page":208,"text":"حديث طوفان نوحى عشم جوش از من زبان نميگيرد\nچو آينه دست من بيكزبان زهر چه گويد زيان نميگيرد\nسبك فكردد بچشم مردم كسیكه خود را گران نميگيرد\nممتاز وحشت بوی ندارد كه دامنم آشيان نميگيرد\nزصيد مطلب سراغ گم كم اگر دلت این جهان نميگيرد\nغبار سویی كه دود قروتی رواج دارد دكان نميگيرد\nبشوه بامیای چين دامن كسی ره آسمان نميگيرد\nكه شمع پرواز را نشايد دميكه بال از كمان نميگيرد\nكه شهرت وضع راستي‌ها چوحلقه اش رسنمان نميگيرد\nكه از چراغ هوس فروزی شوم افسرده مان نميگيرد\nكسیچه گيرد زساز قدرت كه دست واهند كان نميگيرد\nكه همت آيينه تصافي بدست دامن فشان نميگيرد\n\nقسم غم عالم محبت كه از غم الفت\nكنار دل نتوان دادش ز قطع اميد\nچه ممكن است رود داغ بندگي زجبين\nبشوق گوشه چشم دست نبرد مال شوق\nبغير سركشي از ابلهان مجو (بيدل)\n\nدل شكسته ما چون شكن جدا نشود\nبشا خنيكه بربط عقده وا نشود\nزمين فلك شودو آدمی خدا نشود\nغبار ما بدم خيال است توتيا نشود\nكه نخل اين چمن از بي بري دو تا نشود\n\nلذت تحقيق در صهبای این ميخانه نیست\nای بسا شيخي كه ارشادش دليل كفر هیست\nچاره در تدبير ما بیچاره‌گان خون ميخورد\nبيمناكم كار با چشم كرا روشن كند\nترك دعوی كن كه در تعليم كبرودار فقر\n\nمست و مخمورش قدح از چشم احول ميزند\nغولرا كو كورا به طلق از شمع و مشعل ميزند\nنيشتر از درد سر سوزن بصندل ميزند\nشمع در بزم انجمن آيينه سر دل ميزند\nكوس قدرت پای لنگ و پنجه شل ميزند\n\nجاه دنيا را پيام پشت پا بايد رساند | همت پست است (بيدل) كز سرن فمّل ميزند\n\nفكر خويشم آخر از صحرای امکان ميبرد\nالفت دل با دم هستي دوروزي بيش نيست\nحاصل این مزرع عزوجل سنجيد بيست\nتا كداز دل دهد داد فسرد های جرم\nاین درشتان بركزند خلق دارند اتفاق\nخانه مجنون رفت و روب بر محتاج نيست\nبر تغافل ختم ميكردد تك و تاز نكاه\n\nهمچو شمع آنسوی دامانم كريبان ميبرد\nانتظار شيشه اینجا طاق نسيان ميبرد\nسنبله چون پخته شد چرخش بخزان ميبرد\nسنك اين كوه انتظار شيشه سازان ميبرد\nتيك این غافل كه پشت دست دندان ميبرد\nكرد باد اكثر خس و خار از بيابان ميبرد\nكاروان ما همين مزكان بمژكان ميبرد\n\nشرمسار هستيم كاين نا قيد اتش زده\nپيكر خم كشته در پيري مددخواها ز سر است\nاز فنا هر كس كمال خويش دارد در نظر\nصحبت ياران ندارد آنقدر رنك وفاق\nكز جبين دارد محبت پاس شرم انفعال\nاهل يدست و پائی در تلاش خاك باش\nدر خيال بي فرح از اصل بايد شرم داشت\n\nيكدو كام زين شبستان عاجزانان ميبرد\nاز كراني گوي ما با خويش چوکان ميبرد\nدانه را در آسيا ها حيشت نان ميبرد\nشمع هم زين بزم داغ چشم گريان ميبرد\nچشم ما هم بعد ازين راهي بدستان ميبرد\nمحتم این مقصد گهر را نيز غلطان ميبرد\nناله چون اشر د آتش در نيستان ميبرد\n\nعشق مختار است (بيدل) باشدم در كار نیست | بيگناهی یوسف ما را بزندان ميبرد\n\nفکر نازك عالي را مرتبه تقرير شد\nآب ميكرديم كاش از ننك بيدردی چو كوه\nصيد ماربوالهنگان تاليف چندين دام داشت\nآدمي چندان پشيمان خانه كردون نماند\nكوهها از شرم خاموشي بپستي ساختند\nزين همه اسباب بيرون تا كجا آيد كسي\n\nموی چيني رست تا ها جاده شبكير شد\nكز دل سنكين محيطها برزخ ما قير شد\nحلقها عمري بهم جوشيد تا ز نجير شد\nاين ستمكش يكدو دم خم خوردو آخر سير شد\nسر بمه كرديدن بیدا آمد جم ما زير شد\nجين دامان بلندم خار دامنگیر شد\n\nموجها آنقطره زين دريا به بيا ك گذشت\nدر جناب كبریا جز نيستی مقبول نیست\nنور دل جوشد از عشق از دده بخت سياه\nدر عدم از ما و من پر بخبر میزیستیم\nبطبع ما را عجز نقاش هزار انديشه كرد\nذره زانو اندک زين پيش بایستی شناخت\n\nكو هرما را زخون داری كلدش در شد\nخدمت انديشيدن ما موجد تقصير شد\nصبح سازين شام دريستان زنگی شير شد\nخواب ما را زندگي هنكامة تعبير شد\nنالواي مورچه وكاشكاف اين تصوير شد\nبردول مطلقم را كنون كه (بيدل) پير شد\n\nفنا كی شغل سودای محبت را زبان دارد\nبسودایت چنان زارم كه باصد ناله پنهان\nدر مخمات زدم كز خلق مخفي وا كشم خود را\nزمال افشانی ساز شرر آواز مي آید\nهدف باید شدن چون با دلان ما را درین کلشن\nبرنك آتش ياقوت نا پیداست دود من\n\nسري دارم كه تا خاك هواي اوست جان دارد\nتنم در پيرهن تحريك نبض ناتوان دارد\nندانستم كه دامن از هوس چیدن دكان دارد\nكدا كجا كرهه دست دست دامن درميان دارد\nكه هر شاخشی چو بوی کل خدنگی در کمان دارد\nبحيرت رفته شوقت عجب ضبط عنان دارد\n\nدم باشبت افسون نوای هستیم ورنه\nروز ميتوان هيچكس ما را نميپرمسد\nچراغ خامشم هم نیست كز آهی زبان كردم\nنبايد ضبط آه از دل بکلزار تماشایت\nبخت خود چه سازد عشق مسكين كه آن بدخو\nز خود كامی برون آي نياز خلق شو (بيدل)\n\nهنوزم ناله ئی در نيستان آشيان دارد\nمکر دامنكه دستي در نماین بيشان دارد\nنفس دزدیدم در عالم درائی فغان دارد\nكه آنجا كرهه آینه است تب دروان دارد\nسرا يا افت است اما دله نامهربان دارد\nکه اوج قصر همها همين يك نردبان دارد","chars":4032,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0015/00208.jpg","first_page":1,"last_page":241,"title":"Ghazalīyāt-i Mirzā Bīdil غزليات مرزا بيدل","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0015/208","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0015/canvas/208","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0015/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0015_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}