{"book":"adl0015","page":131,"text":"حرف الحاء\nغزلیات میرزا بیدل علیه الرحمه\nصحيفه ۱۲۸\nبى پرده است جلوه ز طرف نقاب صبح تا کی روی چوديده انجم بخواب صبح اهل صفا ز زخم كل فيض چيده اند پیران چاك سينه مندان فتحباب صبح\nپیری رسید مغفرت آماده شو كه يست غير از كف دعا ورق در كتاب صبح از وحشت نفس نتوان جز غبار چید رنگ شکسته تو بس است انتخاب صبح\nجرم جوان به پیر بخشنند روز حشر شويند نامه سيه شب بآب صبح این دشت يكقدم زغبار نفس پر است حسرت کشیده است چو مو طناب صبح\nبا چشم خشك چشم زفيض سحر مدار اشك است روئنگیا دهد شیر باب صبح نتوان گره زدن بسر رشته نفس پیداست رنك اين مثل از پیچ و تاب صبح\nتامیک داری از نفس وا پسین طلب فرصت درنك بسته بدوش شتاب صبح حاصل زعمر يك دم آگاهی است و بس چون پنبه شد زكوش نماند حجاب صبح\nکو مشتری که جنس خروشی برا وریم داریم از قماش نفس جمله باب صبح تا بوی از قلمرو تحقیق وا کشیم (بیدل) دوانده ایم نفس در رکاب صبح\n\nخجلم ز حسرت پیری که ز چشم تر نکشد قدح ستم است داغ خمار شب بدم سحر نکشد قدح\nز شرار نا نمیده آتشم تپ و تاب عشرت میکشی كه طربست مزه دستی کسی ایقدر نکشد قدح\nندميد يك كل ازین چمن که ندید عبرت دل شکن بكجاست فال طرب زدن که بدرد سر نکشد قدح\nز فضای عالم رنگ و بوار ثبات طرب مجو كه درین چمن زمی وفا کل بخمیکر نکشد قدح\nزغنا وفقر هوس كشان بخراب باده فسون مخوان که بخرق و صوت برهمن غم خط شون نکشد قدح\nبچمن زسایه سرو او ندیمید کردن شیشه كه چو طوق قمری از انجمن بهوائی پر نکشد قدح\nبخیال چشم تو میکشم ز هزار جاده رنگ می فز مصور تو كمت چا كشد ا كزنيشكرد قدح\nبسوای عافیت اند کی بدر آر دعوی نیستی كه ترا ز حوسه دشمنی چو شراب در نکشد قدح\nزشراب محتسبل كر وفر همه راست شور و شر د کر تودماغ تازه کن آنقدر که بفقر خر نکشد قدح\nبخط چوحمت عیدکشان زده حلقه بدر مشرقی که چو حلقه گره خون شود بدرد گرنکشد قدح\nنرسد زود این آن بوقار مشرب ( بیدلی ) که دماغ عالم موج و كف زمی كهر نکشد قدح\n\nخلق از پهلوی قادرت قصر و ایوان كرد طرح ما ضعيفان طرح كردیم آنچه نتوان کرد طرح سر بزانوی دل از بیدستگاهی خفته ایم جامه هر باقی ما این گریبان کرد طرح\nنی تعناق عالمی دامان دشت ناز داشت آرزوی خان و مان پرداز زندان کردطرح تا کجا از طبع سر کش باید این زیستن چون کمان این چنگجومرغانه میدان کردطرح\nتا نکردد چون نفس نی انقطاع زند گی سودن دستيكه طبع ناپشیان کرد طرح سحر دل کوی است مشت و و ندانهای در دکش گندم بسیار و هم خود را بآمان کرد طرح\nآسمان با شور دلها نسبت کهسار داشت شیشه هم جا بسنك آمد نیستان کردطرح نی تصنع جامه تقواش آفات زمان خواست طوفان نقشد مد رفت دامان کرد طرح\nمایه ما ساز وبرك چشم پوشیدن نداشت بوریا خوانده پهلوی که مژکان کرد طرح هیچکس در چار دیوار جسد آسوده نیست یارب این منزل که با این خانه ویران کرد طرح\nدل نشین ما نشد (بیدل) ازین طاق وسرا جزهمین نقشی کف دستیك دندان کرد طرح\n\nدل فتح و دست و فتح و نظر فتح و کار فتح كنجوش هر نفس زدنت صد هزار فتح دست نیازوی نسب سرکشی قوی تیغ ترا همین حسب ذو الفقار فتح\nيك غنچه غير كل نتوان یافت تا ابد در کلشنی که کرد خطش آبیار فتح کردن چو زخم کینه کند چار پاره اش كر بادل عدوی تو سازد دو چار فتح\nهرجا بعزم رزم بیاد اراده ات مژگان کشودنی نکند انتظار فتح يارب چو آفتاب بسر جا قدم زنی کرد رهت چو صبح کند آشکار فتح\nچندانکه چشم کار کند كل دیمده گیر چون آسمان گرفته جهان در کنار فتح آغوش خرمی چقدر باز کرده تا قاف از تو باغ كل است ای بهار فتح\nبگذر اگر رسد بزبان نام نصرت هشتاد و هشت جاسزد آرد شمار فتح نا حشر ای سحاب جبین ساز ( بیدلان ) بر مزرع اميد دو عالم بیار فتح\n\nشبکه مستی ز عرق چیده سامان قدح ناز مستی بود گلیاز خرامان قدح محو آن کیفیم از ما بغفلت نگذری عالم آبیست بم چشم قربان قدح\nهركجا در یاد چشمت گریه سر میکنیم میدویم از هرنم اشکی گریبان قدح در خراباتی که مستان طرف همت چیده اند ناهلك يك غنچه است از طاق نسیان قدح\nفرصت اعجاز رك چشمی و از خود رفتنیست اینقدر هستی نمی ارزد بدوران قدح بوی رنگی پرده گرد سرش کردانده کیر باهمان پیانه زدن و ار است هیمان قدح\nمشرب الصافی ما خجلت کش خیازه نیست لب نمی آید بهم از شکر احسان قدح چشم اگر می بندد امید که از دل قویست شیشه دارد گردنی در رهن تاوان قدح\nكردك ازتنی و ابلاف آزادی بجاست تاز حشر است حیرتی ست و دامان قدح میکشان بر بی نوارند از بضاعت ها میرس میکشد واه عرق از شیشه عریان قدح\nاستعارات خیال چند بر هم بسته ایم عمرها شد میبرد عنقا بلمکان قدح فرصت مفت است (بیدل) چند غافل زیستن چشمکی دارد هوای نوکستان قدح\n\nمکو طاق و سرائی کرده ام طرح دل عبرت منالی کرده ام طرح ز تسيريك لعلقها مسير سینه برای خود بلائی کرده ام طرح\nبه بیم تپید میاسدیم مید چوهستی خود نمائی کرده ام طرح نکارستان رنك انفعال است اگر چون و چرائی کرده ام طرح\nزآثار بنائیدستهای طاقت همین دست دعائی کرده ام طرح شکست رنك باید جمع کردن که تصویر فنائى كرده ام طرح\nچو صبحم تافتند طاق اوهام نفس واری هوائی کرده ام طرح سرا سر تازه کلزار خیالم خیابان رسائی کرده ام طرح\nهوای وعده دیدار گرم است قیامت مدعائی کرده ام طرح ندارم شکوه قدر خویش اما نیاز افسون نوائی کرده ام طرح\nچرا چون آبله برخود نبالم سری در زیر پائی کرده ام طرح تکلم ابریست منظوم فردوس برای خنده جانی کرده ام طرح\nباین طارم متاز ای اوج اقبال که من يكپشت پای کرده ام طرح بيا ( بیدل ) که در کلزار معنی زمین دلکشائی كرده ام طرح\n\nموی پیری بست برطبع حسد تخمیر صلح داد خون را باصفا آئینه دار شیر صلح آخر از وضع جنون عذره لايق خواستم کرد با عریانی ما خار دامن گیر صلح\nزین تفنك وتير پرخاشیکه دارد جهل خلق نیست ممکنی تا نیازد در میان شمشیر صلح مطلب نایاب مارا دشمن آرام کرد با خموشی مشکل است از آه بی تاثیر صلح\nبو محمل زن که میکردد درین دیر نفاق صلح از تعجیل جنك وجنك از تاخير صلح باقضا کو سر مخواهیداد تو پای کریز اختیاری نیست این آماج را با تیر صلح\nعمر در ایچون شمع در هر باس كر و پودن است نیست هنگام دعا بی خجلت تدویر صلح عام شد رسم تعلق شرم آزادی کراست خلق را چون حلقه با هم داد این زنجیر صلح\nدر طلسم جمع اضد ادیکه بر هم خورده نیست آب میکردد ز خجلت گر نماید دیر صلح اعتبارات آنچهد دیدم کلفت اوهام است و پس جنك ضد خواب پریشان شد بيك تعبير صلح\nروش از پیر خرد جستم طريق عافيت كفت اى غافل چو تقدی با تقدیر صلح كاش بو لك عالم موهوم درهم بشكند تنك شد ( بیدل ) بخيال لشكر تصوير صلح","chars":5413,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0015/00131.jpg","first_page":1,"last_page":241,"title":"Ghazalīyāt-i Mirzā Bīdil غزليات مرزا بيدل","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0015/131","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0015/canvas/131","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0015/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0015_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}