{"book":"adl0015","page":130,"text":"صحیفه ۱۲۷\nغزلیات میرزا بیدل علیه الرحمه\nحرف المیم\n\nباعم و خالد وعده که انتظار و هیچ\nآئینه دار فرصت نظارۀ که نیست\nهنگامه نشاط مکرر که دیده است\nای صفر اعتبار خیال جهان پوچ\nگفتم چو شمع سوختم راعلاج چیست\nنامرضی نمانده شود آشکار وهیچ\nبوده است چون شرر دم بیک داد جار و هیچ\nبلبل نواله کن بامید بهار و هیچ\nشرمی زخود شماری چندین هزار و هیچ\nدل گفت داغ یاس فقیرت شمارو هیچ\nخمیازه ساغرم درین انجمن چو صبح\nعالم تأملیست زرعل دهان یار\nدیگر صدای تیشه فرهاد برنخاست\nچندین غرور بشکنی امتحان تست\nباید کشید یکدودم از شاهد هوس\nعمریست میکشیم و بال خمار و هیچ\nپیمان و گفتگوی عدم آشکار و هیچ\nاین کوهسار داشت همان یکشرار و هیچ\nکزسودی احتراز نما اختیارو هیچ\nچون احتلام خجلت بوس و کنار و هیچ\n( بیدل ) بساز و ناز جهان غنچه وار فقر دارد همین قدر که تو داری بکار و هیچ\n\nمباد چشمه شوقم عمیا ندرون موج\nادب ز طینت سر کش مجو بآسانی\nز خویش رفته اندیشه کناری هست\nزبان بکام کشیدن فسون محنت داشت\nنفس مسوز بضبط عنان وحشت عمر\nچو اشک عرض گهر دیده ام بدامن موج\nخمیده است بچندین شکست گردن موج\nبفصل کشاده زدریا برون دمیدن موج\nدمید قطره ما کوهی از شکستن موج\nنیاز برق زخرد رفتنیست خرمن موج\nجهان زوحشت من رنك امن مینازد\nگشاد کار گهر سخت مشکل است انجا\nفسادها به تحمل صلاح می گردد\nچو عجز دست به رشته هوس زده ایم\nدماغ سیر محیط من آب شد یارب\nمحیط بسمل پاس است از طپیدن موج\nبزیده میدهد از چنك بحر ناخن موج\nسبوزد تیغ کشیده است آرمیدن موج\nکشیده ایم شکن زور است دامن موج\nخط شکسته دمد از بیاض گردن موج\nخوش (بیدل) اگر راحت آرزو داری که هست کم نفسی مانع طپیدن موج\n\nردیف الحاء\n\nکزت هواست که حاصل کنی ز دهر فلاح\nغبار ما ومن از صفحهٔ خیال بشوی\nمجار طبع مخالف نخست کوسه طلاق\nخرابه جسدی مرکز کار و شك است\nبغیر معنی دل نیست هیچ جا مفهوم\nدمیده است ززخم تو صبح این گلشن\nزعشق شکوه مکن کز دلت زدود نهوست\nز گفتگو زیان نفس مشو مایل\nخزف ستائی و گوهر فروشی ای غافل\nبهیچ در نتوان آبروی معنی ریخت\nقدم برون منه از جاده سداد و صلاح\nچه سود شستن تحریر مشق از الواح\nعروس عافیت آنگه طلب بقید نکاح\nگشـــاد باب یقینی بعالم ار واح\nتو خواه درس رقوم وحی گیر و خواه صراح\nبگردش است زرنك تو ساز این اقداح\nچو زخم نبود مرهم کجا نهد جراح\nذخیره است باندازهٔ سکوت رباح\nیکی تمیز نما از هلیله تا تفاح\nکه بسته اند بر امید راه استفتاح\nاگرچه تیره بساط است وادی امکان\nبترك لهو بكو كز صفای دل خواهی\nبه پیچ پای تردد بدامن تسلیم\nببزم قدس دراور حمامه ملکوت\nهوس مکن زگلستان دهر رنگ نشاط\nز ذوق نسیان بافت جز تردد مرك\nسراسر چمن دهر عشق می جوشد\nسخن بهانه دردی عقل را غواص\nخوش آنکه زورق خود را کنی بساحل امن\nاگر زبان بسخن آشنا کنی زنهار\nچو با شعره نهمی نیست حاجت مصباح\nكذرك آئینه فطرت است سعی متیاح\nبسعی فکر در اقلیم راز شو سیاح\nخروش نغمه یاهو شنو مساو صباح\nطمع مدار زدوران چرخ سافرداح\nقماشت ساحل این بحر و ما ومن سباح\nزهی خرد که نفهمی باین همه ایضاح\nنفس چه باشد کشتی عمر را ملاح\nمخالف است درین بحر بی کرانه ریاح\nبر آستان تهی باش بی سخن مداح\nبصد عریق سرور زبان ز مین که هست طعنه او مهر ذات را بطاح\n\nاز کواکب گل فشاند چرخ در دامان صبح\nنور صاحب رونق از گرد کساد ظلمت است\nدستگاه نازم از سی جنون آماده است\nنقشوی سر مایهٔ ناموسگاه و حشرم\nآنچه آثارش فنا باشد زانجامش مپرس\nنسخه شدم که از بر جستگیهای خیال\nآفتاب آئینه کارد دوره جولان صبح\nکافر شب از کواکب ها غزه کرد ایمان صبح\nدارم از چاک گریبان نسخه طوفان صبح\nمیتوان داد از شکست رنگ من تاوان صبح\nمیتوان طومار امکان خواند از عنوان صبح\nمقطعم برتر گذشت از مطلع دیوان صبح\nباطن ویران فروغ آباد چندین آگهیست\nگه خاموشی نفس آئینه دل میشود\nغنچه این آخر از چاک دلم گل کرده نیست\nمحو انجام دماغ سیر آفاقم کجاست\nچند باید بود در عبرت سرای روز کار\nمرك اهل سوز باشد حرف سرد ناهمان\nفیض دارد گوهری از کنج بی پایان صبح\nسود خود شید است هر جا گل کند نقصان صبح\nسایه چشم سفیدی هست برکتمان صبح\nبی فروغ شمع کم دوزد نظر حیران صبح\nتهمت آلود نفس چون پیکر بیجان صبح\nشمع رفتیم است (بیدل) جنبش دامان صبح\n\nالم چو دکمه ریخت ز خنده نقاب صبح\nغیر از خیال نیغ تو گردن نچید دوخت\nاز چشم نوخطان بحیا مید مد نگاه\nرفتیم و هیچ جا نرسیدیم وای عمر\nهستیست باز خاطر از خویش رفتنم\nدر عرص هستیم عرق شرم خون گریست\nچندین بهار رنگ شکست از شراب صبح\nچیز را چو کوه کرائست خواب صبح\nگرمی بجوشد آنقدر از آفتاب صبح\nگم شد بشبنم عرق آخر شتاب صبح\nصد کوه بسته ام ز نفس در رکاب صبح\nشویم زری کلید زموج سراب صبح\nاز دم ما و لمعه تیغ تو دید نیست\nاز چاک دل ره بخیال تو برده ایم\nجمعیت حواس به پیری طمع مدار\nچون سایه ام سیاهی دل داغ کرده است\nبیداریم بخواب دگر ناز میکند\n( بیدل ) زسیر گلشن امکان گذشته ایم\nخمیازه کاری لب مخمور و آب صبح\nجز آفتاب چهره ندارد نقاب صبح\nشیرازه نفس چکد با کتاب صبح\nشبها گذشت و من نگشودم نقاب صبح\nباشیده اند بررخ شمع گلاب صبح\nيك خنده پیش نیست گل انتخاب صبح\n\nبازم از فیض جنون آماده شد سامان صبح\nفتح باب فیض در رفع توهم خفته است\nاینقدر خون شهیدان دردم شمشیر تست\nنیستی روزی خوان عمر کم فرصت کجاست\nنظم شبنم ریشه عبرت درین گلشن دواند\nترک غفلت شاهد اقبال فیض ماپس است\nحسن از هر لاله عاشق نقاب میدرد\nمیدهد چاک گریبان در کفم دامان صبح\nاز شکست رنگ شب وا میدود مژکان صبح\nیا شفق دارد بکف سررشته دامان صبح\nهمچو شبنم دست میشویدز خون مهمان صبح\nخنده تو ام میدمد باربش دندان صبح\nچشم اگر از خواب واشد نیست جزدوهان صبح\nنیگلی ربط نفس ای بلبل از افغان صبح\nاز گداز پیکرم تعمیر امکان کرده اند\nدر جنون وضع گریبانم تماشا کرده یست\nما بغفلت قانعیم اما زبس کم فرصتی\nتا نگردد کاسه ات پرخون برنگ آفتاب\nتابکی خواهد هوس کرد خیال انگیختن\nهر کجا عرض نفس باشد جنس باد بود\nتخم اشکی میفشاند آه و از خود میرود\nآسمان دودیست از خاکستر نامان صبح\nهمچو زخم دل نمک دارد لب خندان صبح\nشام ماهم میزند پیمانه دوران صبح\nآسمان مشکل که در چشمت گذارد نان صبح\nدر نفس رفته است فرصت عرصه جولان صبح\nغیر واچیدن چه دارد چیدن دکان صبح\nدیر شبنم نیست (بیدل) زاد همراهان صبح","chars":5201,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0015/00130.jpg","first_page":1,"last_page":241,"title":"Ghazalīyāt-i Mirzā Bīdil غزليات مرزا بيدل","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0015/130","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0015/canvas/130","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0015/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0015_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}