{"book":"adl0015","page":129,"text":"صحيفة * ١٢٦ *\nغزلیات میرزا بیدل علیه الرحمه\n* حرف الجيم *\n\nسراغ عمر زكردم نفس كرديم محيط بود تحير عنان رفتن موج\nمرا بذكر لبت كرد غنچه گرداب نفس نفس بلب بحر بوسه دادن موج\nزبیقراری ما فارغ است خاطر یار دله كهر چه خبر دارد از طپيدن موج\nببحر عشق كرا تاب گردن افرازیست همین شکستکی هست پیش بردن موج\nز بیدلان مشو ایمن که ابراء حباب بيك نفس گذرد از هزار جوشن موج\nتوان بضبط نفس معنى دل انشا كرد حباب شيشه تهیست در شكستن موج\n\nچو کوهر ازدم تسلیم کن سپرز بیدل ) درین محیط که تیغ است سرکشیدن موج\n\nنماز بیدلتی بکوشم خواند افسون احتیاج روز اول چون دلم خواهد در خون احتیاج\nنغمه قانون این محفل صلای جودکیست عالمی را از عدم آورد بیرون احتیاج\nحسن و عشقی نیست جز اقبال وادبار ظهور لیلی این بزم استغناست مجنون احتیاج\nناشد خاكستر از آتش سیاهی کم نشد تیره بختیها حیا هم کرد صابون احتیاج\nصید نيرنك توهم را چه هستی کو عدم پیش ازین خونم غنا میخورد اکنون احتیاج\nدر خور جاهست ابرام فضولهای طبع سیم وزر چون بیش شد میکردد افزون احتیاج\nبالتپان کرچنین حرص كداطبعت خوش است بایدت زیر زمین بردن غارون احتیاج\nكزلب از اظهار بندی اشك مژگان میدرد تا کجا باید نهفت این ناله مضمون احتیاج\nصبح این ویرانه با آن بی تعلقی زیستن میدهد ازيك نفس هستی بگردون احتیاج\nعرس مطلب زمی کفتار انشا میکند غرف ناموزون مارا كرد موزون احتیاج\n\nهیچ و اهل در (بیدل) بی نفس باشی خوش است کایت درشته ات رساز كردون احتیاج\n\nجان هیچ وجسد هیچ نفس هیچ و بقا هیچ ای هستی تو ننگ عدم تا بکجا هیچ\nدیدی عدم هستی و چیدی الم دهر با این همه عزت ندمید از تو حیا هیچ\nمستقبل اوهام چه مقدار جنون داشت رفتیم و نكردیم نكاهی بقفا هیچ\nآئینه امكان هوس آباد خیال است تمثال جنون كز نكند زنك وصا هیچ\nزنهار حذر کن زفسونكاری اقبال جز بستن دستت نكشاید زحنا هيج\nخلقیست نمودار درین عرصه موهوم مردی وزنی باخته چون خواجه سرا هیچ\nپروانه این مایده هم چند طپیدیم جز حرص نچیدیم چوكشكول كدا هيچ\nتاچند كشد چاره عریانی مارا كردون که ندارد بجزاین كهنه ردا هیچ\nمنزل عدم و جاده نفس ما همه رهرو زاغ عبثی میكشد این قافله با هیچ\n( بيدل ) اثر ایمنت مرو رك تاك محقق معنای غلط و فكر رسا هیچ\n\nدر لاف حلقه را مزن بتراشهای سدان کج كه مياد خنده نما شود لب دعویت ز زبان کج\nزغرور دعوی سروری بفلك رسيدست سري سر تیغ اکر بدر آوری نه خم است پیش فسان كج\nز غبار جاده معصیت نشدم محرم عافیت بكجاست منزل غافلی كه فتد براه روان كج\nدل و دست باخته طاقتم سرو پای کشده همتم قلم شکسته کجا برد رقم حرف به نشان کج\nستم است بر خط مسطر از خم و پیچ لغزش خامها ره راست رفتم گهی شکی زشبی عنان کج\nبصلاح طینت منقلب فتوی زبان زده هوس كه چوجنس های دکر کسی نخرد کمی زدکان کج\nسر خوان نعمت عافیت لتمکیست حرف ملایمش تو اکر ازین مزه غافلی غم لقمه خور بدهان کج\nخلل طبیعت راستان نشود کتبا کشن آسمان ز خدنك جوهر راستی نبرد تلاش كمان کج\nمن ( بیدل ) از طرف ادب نگزیده ام ره داعیی كه زلغزش آینه را شود قدمم يقين بکمان کج\n\nعمریست سرشکی تود از دیده ترموج این بحر نهان کرد در آغوش گهر موج\nتحريك نفس آفت دلهای خموشت بر کفتی ما اره بود جنبش هر موج\nماتا تو مانه را سهل نگیرد در دیده دریاست همان تار نظر موج\nسر مایه لاف من و ما كرد شكستت جز عجز ندارد پر پرواز دكر موج\nپیداست که در وصل هم آسودگی نیست پیموده بدریا تپد دست بسر موج\nفریاد فنا کیر چه آفاق و چه اشیا يك جوش گداز است اكر بحرو اكر موج\nآگاه قدم میل حدوثش چه خیال است كز محرم دریا شده باشی منكر موج\nما را طپش دل نرساند بجائی پیداست كه یكقطره زند تا بچدر موج\nتا برسر خاكستر هستی نه نشینم چون شمع مجلابی ازین اشك شرر موج\nمشکل كه نفس بادل ما بوس نلرزد دارد ز حباب آئینه در پیش نظر موج\n\n( بیدل ) دم اظهار حیا پیشه خموشيست از خشك لبی چاره ندارد بكه موج\n\nعمریست که در حسرت آن لعل گهر موج دل میزندم رمزه از خون جگر موج\nكرشوخی زلفت فكند سایه بدریا از آب روان دسته كند سنبل ترموج\nدر حسرت آن طره شبكون تجلی بست كز چاك دلی شانه زند فیض سحر موج\nآنجا كه كند جلوه ات ایجاد تحیر در جوهر آئينه زند سعی نظر موج\nمشكل كه برد ره بذات ناله عاشق در طبع گهر ریشه دواند چقدر موج\nبی مطلبی آئینه آرام تقصهاست دارد زصفا جامه احرام گهر موج\nمطرب نفست زمرمه لعلی كه دارد در ناله نی میزند امروز شکر موج\nوحشت مده از دست بافسانه راحت زین بحر کسی صرفه نبرده است مگر موج\nآفت هوس غیری وغافل که درین بحر برزورق آسایش خویش است خطر موج\nاز خلوت دل شوخی اوهام برون نیست در بحر شکست است بروبال سفر موج\nفریاد که جز حسرت ازین ورطه نبردیم تاچند زند دامن دریا بثمر موج\n(بیدل) كرم از طینت ممسك نتوان خواست چون بحر بساحل نتراود ز گهر موج\n\nعنقا سرو برگیم مپرس از فقرا هیچ نام همه افسانه ندارد و ما هیچ\nزردیم و خم است چه كفتی چه شنیدن طوفان صدائیم درین سازو صدا هیچ\nنيركسر آفاق بك آغوش عدم داشت جز هیج نگنجید درین تنك فضا هیچ\nزینکسوت عبرت که معمای حبابست آخر نكشودیم نجز بند قبا هیچ\nدی قطره من در طلب بحر جنون کرد کفتند برین مایه رو پوچ بيا هيچ\nمارا چه خیال است بآن جلوه رسیدن او هستی و ما نیستی او جمله و ما هیچ\nیارب بجه سرمایه كنم دامن نازش دستم كه ندارد بصد امید دعا هیچ\nچون صفر نه با نقطه ام اجابت نه با خط ناموس حساب عدمم در همه جا هیچ\nموهومی من چون دهنش نام ندارد کز از تو بپرسند بکو نام خدا هیچ\nایم زحجالت چه غرور و چه تعیین ( بیدل ) مطلب جز عرق از شخص حیا هیچ","chars":4608,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0015/00129.jpg","first_page":1,"last_page":241,"title":"Ghazalīyāt-i Mirzā Bīdil غزليات مرزا بيدل","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0015/129","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0015/canvas/129","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0015/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0015_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}