{"book":"adl0015","page":120,"text":"صحيفه ۱۱۷ غزلیات میرزا بیدل علیه الرحمه حرف التاء\n\nنقش دیبای هنر فرش ره اهل صفاست بافت در خانه آئینه نقش بوریاست\nتا تبسم با لب کلشن فرصت آشناست از خجالت غنچه را پیراهن خونی قباست\nنی همین آشفته چون زلف داری روبرو همچو کاکل نیز يك جمع پریشان در قفاست\nعمرها شد کز تمنای بهار جلوه ات بلبلان را در چمن هم رنك کل دست دعاست\nکشته تیغ قضا را درین کلزار شوق همچو کل يك خنده زخم شهادت خون بهاست\nغنچه تا دم میزند موج شکست آینه است واله دل را خیال کردش رنك آسیاست\nتاز چشم التفات تیغ او افتاده ام غنچه را برروی زحم خنده دندان نماست\nغافل از جمعیت فردشهای عالم نیستم هر کف خاك ازين صحرا مجشم توتیاست\nروشن است از بینه بندم وحشت احوال دل هر کره در کوچه نی ناله را نقش پاست\nعاجزی را پیشوای سعی مقصد کرده ایم پیش رفتش قدم مارا بمنزل رهنماست\nهمچو دندان سخت رویان سنك مینای خود اند چون زبان نرمی ملایم طینتان را مومیاست\nبی بصیرت بردن است از سخت کیریهای دهر نام را نقش نكيني پست نقب خندهاست\nکرنه محمود كرفتار یست زلف مهوشان (بیدل) از هر حلقه در خمیازه حسرت چراست\n\nنور دل در کشور آئینه نیست ليك کس روشنگر آئینه نیست\nآن خیالانیکه دل نقاش او ست طاقت صورت گر آئینه نیست\nفضلت آخر میدهد ما را بباد زنك جز بال و پر آئینه نیست\nبستگی ها قلق از غبار ما بر است سادگی در دفتر آئینه نیست\nدل زتشویش نمود من فارغ است عکس کس درد سر آئینه نیست\nداغ عشقم از مقیمان دلم حلیفه ما و در آئینه نیست\nدوستان باید غم دل خوردو بس فهم معنی جوهر آئینه نیست\nكد خدای وهم کمائی زیستن خانه جز بام و در آئینه نیست\nذوق بیدلئی نگیرد دلم محو زانو را سر آئینه نیست\nخود نمائی کم بکی هشیار باش عالم است این منظر آئینه نیست\nتو دماغ شرم تحقیق خودیم ورنه می در ساغر آئینه نیست\nدل بپرداز از غبار ما و من ( بیدل ) اینجا زیور آئینه نیست\n\nنیجاء سایه عصیان شمال غفلت زاست همین نفس که توانی سید الفتی دنیاست\nکسی مشمکش نیرنك اتحاد مباد تو بی وفائه اما جدائی تو بلاست\nجنون بنامی اوهام داغ یادم کرد امید میطپد و نامه در پر عنقاست\nبوهم نشئه آزاد گی کرفتاریم چو صبح آئینه قفس موج میزند پرداست\nمحیط میکده اعجاز کرد ماند خیر ز دست هر که قدح گل کندید بیضاست\nچین زیبندگی حسن اگر کند انکار خط بنفشه کوه مهر داغ لاله بجاست\nحباب پرتو خورشید سایه میباشد چه جلوها که نه در غفلت تو نا پیداست\nعنان لغزش ما بیخودان که میکیرد چو اشك و حشت ما را هجوم آبله پاست\nتو سا کنرو روانست اراده مطلق چهر کنار که کشتی رود قدم در پاست\nکجاست غیر جز اثبات ذات یکتائی توئی در آئینه دارد منی که از تو جداست\nهمین توهم وجدان دلیل محرومسیت که تو بیافتی و نیافتن همه راست\nز دستگیری خلق اینقدر زمین گیرم عصا اگر نتوان یافت میتوان برخاست\nزبس گذشته ام از خویش کار کاه هوس بخود کرم نظر افتد نكاه رو فقاست\nمبگیر دامن اندیشه دگر( بیدل ) که دست باده کشان وقف کردن میناست\n\nقدر ما طبع نی کعبه مایل افتاد است ره خیال تو در عالم دل افتاد است\nفسون مفتی بجام نیاز و ناز چه ریخت که حسن سر کش و آئینه غافل افتاد است\nحساب مایه و خورشید تا ابد باقیست ادب رستی و دیدار مشکل افتاد است\nچه وا نمایم این هستی عدم تمثال ندیدن آئنه در مقابل افتاد است\nدر ان مقام که عدل کرم بعرض آید ترحمیت زنائی که سایل افتاد است\nتزودیکه درو مزد راحت است بکاست نفس در آتش پرواز بسمل افتاد است\nزبس غبار که دارد طبیعت امکان سفینه در دل دریا بساحل افتاد است\nبلای کبر ویت را کسی چه چاره کند که هرزه گردی ور خت بمنزل افتاد است\nبیکو به حسن بصدرنك جلوه نفروشد که جای آینه در دسته او دل افتاد است\nبآن بضاعت عجزیم که گاه بسمل من بجای خون عرق از تیغ قاتل افتاد است\nبکافت دل مایوس من که پردازد هزار آینه زین رنك در کل افتاد است\nکدام ناله چه دل( بیدل ) اینقدر دانم که حیرتی بخیالی مقابل افتاد است\n\nنه عشق سوخته و نه هوس گداخته است چو صبح آئینه ما نفس گداخته است\nسلامت آرزوی وادی رجیل مباش که عالمی بفسون جرس گداخته است\nمخاق سبقت اسباب پختگی مفروش که پیشتر ثمر پیشرس گداخته است\nز نقد داغ مکافات خویش آ که بیست دماغ شعله باین خوش که خس گداخته است\nز افعال تهی نیست لذت دنیا عسل مخواه که انجا مگس گداخته است\nغبار مشت پر ما نباز دام کشید که عمر ها بهوای قفس گداخته است\nترحم است بران دل که کاه عرض و نیاز زبی نیازی فریاد رس گداخته است\nمگر شکست بقریاد دل رسد ورنه در ای محل مقصد نفس گداخته است\nطلسم هستی (بیدل) که محو حسرت اوست چو ناله هیچ ندارد زبس گداخته است\n\nنه غبار است کزین دشت بر افشان برخاست نكهی قال تماشا زدو مژکان برخاست\nسحری آمد مجنون موج گهر در آغوش حیرتی جوهر آئینه بدامان برخاست\nحسن اکرموج زند آنقدوش طوفان کو شوق اکر ناله شود اینهمه نتوان برخاست\n\nشمارا صراحی نه پیمانه ایست دل و دیده غوغای مستانه ایست\nز دل شنجیت شیشه ها چیده اند جهان حلب خوش پریخانه ایست\nبهر کرد بادی کزین دشت و در تأمل کنی هوی دیوانه ایست\nگر ابست سنکینی خواب ما خروش قیامت هم افسانه ایست\nدرین انجمن فرصت ما و من همان قصه شمع و پروانه ایست\nقناعت بکوشت تکلفت ای صدف که در جیب لب بستنت دانه ایست\nرفیقان تلاشیکه آنجا رسیم درین دشت دل کام ویرانه ایست\nمباشید غافل ز وضع جنون بهر زلف آشفنگی شانه ایست\nز تحقیق خود هیچ نشکافتم سرم در گریبان یگانه ایست\nچو(بیدل) توان از دو عالم کذشت اکر یك قدم جهد مردانه ایست\n\nنه منزل زنشان نی جاده ننك است براهت بای خواب آلوده سنك است\nبصد کلشن دواندی ریشه و هم نقهمیدی كل مقصد چهر نك است\nمحسن خلق خوبان دلشکار اند کمان شاخ کل نکهت خدتك است\nطرب کن ای حباب از ساز غفلت که کز واشد مژه کام نهنك است\nجهان جنس بد و نیکی ندارد توئی سر مایه هر جا صلح و جنك است\nدرین کلشن سراغ سایه کل همان برساحت پشت پلنك است\nبیکتائی طرف کردهشت چند خیال اندیشی آئینه زنك است\nز امید کرم قطع نظر کن زمین تا آسمان يك چشم تنك است\nمکش رنج نگین داری که آنجا سر وا مانده نامت بسنك است\nبسیر هرزه تر بلای خود تمال مسلمان تو و عالم فر نك است\nصداق از شکست دل نبالید چو كل این قطره خون مینای رنك است\nبکفتن گر رسائی فرصت کار شتاب آشیان ساز در نك است\nعدم هستی شد از وهم تو و من خیال آنجا که زور آورد بالهك است\nمه رختن باش جبه ( بیدل ) برین آئینه عکس سجده در نك است","chars":5262,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0015/00120.jpg","first_page":1,"last_page":241,"title":"Ghazalīyāt-i Mirzā Bīdil غزليات مرزا بيدل","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0015/120","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0015/canvas/120","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0015/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0015_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}