{"book":"adl0015","page":101,"text":"سفینه ( ٩٨ ) غزلیات میرزا بیدل علیه الرحمه حرف الثاء\n\nستم شريك من پاس خم شدن ستم است حریف عذر هزار آرزو شدن ستم است\nمرا بحسرت آئينه رحم می آید طرف باین همه زشت و نکو شدن ستم است\nزحرص ذلت حاجت بهیچ در مبرید بشرم تشنه لب آبرو شدن ستم است\nبسجده خاك شود محو يك تميم باش عرق فروش دوام وضو شدن ستم است\nبکار گاه عناصر دماغ میسوزم چراغ خیمه سر چارسو شدن ستم است\nدلیست در بغلت پا کن و تسلی باش چو آهوان ز هوا نافه جو شدن ستم است\nقضا نیگشته ز دزدیم محرم باد داشت برنك بال بیفشانده بو شدن ستم است\nترسیس کاهله ام از نظر نهان شده ام هنوز پیش میان تو مو شدن ستم است\nدل آب میشود از نام وصل خامو شم ادب پیام حدیث مگو شدن ستم است\nبهجر زنده ام آئینه پیش من مگذار جدا زیاد بخود رو برو شدن ستم است\n\nز خویش در نگذشت است هیچکس (بیدل) بوهم دور مرو و من او شدن ستم است\n\nسخت جانی از من محزون کجا برداشست زنده کانی بیتو این مقدار لنگر داشتست\nدر رهت چون نقش پا از من صدایی برنخاست پهلوی بیمار الفت طرفه بستر داشتست\nزینبها از رشته جمعیتم لبریز فروغ اینقدر بالیدنم پهلوی لاغر داشتست\nناتوانی هر کسی انشا کرد در کار باش غنچه پیکان هم خاریدن سر داشتست\nدست برهم سودن ما آبله آورد بار چون صدف بحاصل ما نیز گوهر داشتست\nدلمعما کی جهان تسخیری آمد تا زنیست آینه صیقل زدن ملك سكندر داشتست\nخار خار موج در خونم قیامت میکند خنجر نازت نمیدانم چه جوهر داشتست\nحسرت مستان این بزم از فضولی میکشم تا مراکز باشد عرق هم می بساغر داشتست\nچون نگین را از ها جمع است در مزکان من گرهمه خوابیده باشم باشم بر داشتست\nنیست جز نا محرمی آثار این زندان سرا خانه زنجیر یکسر حلقه در داشتست\nچون ثریا پاکردن سوده ایم از عاجزی آه از خاك ما را تا کجا بر داشتست\nبیدل از خورشید عالمتاب باید وا رسید یکدل روشن چراغ هفت کشور داشتست\n\nسرخط درس کمالت منتخب دانی بس است از کتاب سا ومن سطی عدم خوانی بس است\nکافرین محفل چراغ عاقبت روشن کنی پرده فانوس رازت چشم قربانی بس است\nرفته از خود اقامت آرزو بیهات چند نقش پاگردیدنی و بر انه بندانی بس است\nنیست از خود رفتن ما قابل باز آمدن کوچه هارا رنک زرد رنگ کردانی بس است\nامتیاز محو او پر آب و گل موقوف نیست عنصر کیفیت آئینه حیرانی بس است\nچند باید چیدن ای غافل بساط اعتبار از متاع کار و بارت آ بجه نت When is است\nتا توان از خجلت اظهار هستی آب شد از لباس هستی يك اشك عریانی بس است\nعجز بنیادت کز ال انصاف دارد پایم از رعونت اینکه خود را خاك میدانی بس است\nدر محیط انقلاب اعتبارات فنا کشتی درویش ما ر یپست طوفانی بس است\nای حباب اجزای موجی ساختیم از خود رفتم يك تامل وارا کز با خود فرویانی بس است\n\nوخط تسلیم رو ( بیدل ) بگلشند هلال وی سپر آسهات نیش پیشانی بس است\n\nسرشکم لمعه ء شروا کیست جگر آبلیه دار شبانه کیست\nدلم گرمست فانوس خیالت نفس نالم پر پروانه کیست\nخوشی ناله می کاهید میرسید ندانم تا آشنا بیگانه کیست\nنمیارد بیاد من فراهم نگاهش جیگر افسانه کیست\nکداز دل که می بیند ندامت عرق پرورده دیوانه کیست\nبسیری هم طپیدیم افسوس که دنیا بازی طفلانه کیست\nجنون می جوشد از طرز کلامم زبانم لغزش مستانه کیست\nزمو درقم ولی بوی نبردم که رنگم گردش پیمانه کیست\nندارد مندرج امکان دمیدن تبسم آبیار دانه کیست\nنسوزم رنك کروا غماز کردیم زخود رفتن ده هانسانه کیست\nدل عاشق بصلحت نمیزد خموشی وضع کستا خانه کیست\nبد و و کعبه کارت چیست (بیدل) اگر فهمیده دل خانه کیست\n\nسرکشیها بمرك را هبر است گردن موج را حباب مر است\nسفید پر خورده های زر دارد لاف رو از سنك از شرر است\nدل خراشیست عرض جوهر هوش دقت آ ئینه خوش که عنبر است\nبیتو چندان گریستم که جوا بر سایه من سواد چشم تر است\nپر از های عجز میشادم همچو رنگی شکست بال و پر است\nدر طلاگاه دل چو موج و حباب منزل و جاده هر دو در سفر است\nپست در رنگ اعتبار ثبات آ روها چوموج در گذر است\nفال راحت مزن کزین کف خاك ههچه آسوده تر فسرده تر است\nشوق و اماده کی نصیب صیاد دل افسرده ناله د کر است\nاز هجوم بهار آبله ام جاده پنهان چو رشته در گهر است\nپشت تمکین با عتبار قویست کوه را لعل مهره کر است\nغفلت افسون کار حسرتی ماست دست خوابید کان بزیر سر است\n\n(بیدل ) از گریه شهرتی داریم بال پرواز از چشم تر است\n\nسر نیست تارد آرزو بعبار سجده کمیت نرسید فطرت نه فلك بهو ائیان زمینت نه حقیقت دولی آشنا نه دلیل عین تو ماسوا بکجاست عکس تو همی که فرید آئینه ببینت\nبگداز تا دم محرم شأن محویمون کندت عیانها توئى آ نکه هم تو رسیده بسواده بم یقینت زحیات عالم خشك وتر بغنا تپیده آ نقدر که کسی بفوز زه تو رسد بدامن بچینت\nبه غمیم تاب رسیدنی نه بدیده طاقت دیدنی دل خلق و هرزه طپیدنی محمال جلوه گزینت چه حدیث و کدام سخن چه حساب کور و که مکن همه يك نشاره کی فکن بشنو و وی و نه بینیت\nجراحت دل ناتوان ستم است پرده کشود نم که قیامتیست ششهتمت ز شنم تشکیلیت ز ظهور ناز ممینی که بما رسانده پیام تو چقدر شکسته کلام دل هم طاق نسبت چینت\nعدم و وجود محال مانشده دستك خيال ما چه بلاست نقص و کمال ما که نه آینست و نه آینت دل ( بیدل) از پی گم توجه تاب لاف توان زند که ز کوه دانو صدا ادب تلاش تمکینت\n\nسرمایه عذر ظالم از همه بیش است در قافیه اشك همین آبله پیش است\nتا مرك فروتن نکند طینت مستان آتش همه دم سوخته غیرت خویش است\nاز رنك طراوت نکنی آب ندارم سر سبزی این باغ بشاخ نز وخیش است\nمستست قضا ربط خلایق بكسل هشدار که بیگانگی با همه خویش است\nچهمید یکه زفکر حسد خلق برانی خاریکه بیای محمد مرحم ریش است\nسنگه ز خط تو بمو حیز نگردد فردوس اگر نل شود آبیار حشیش است\nاز سنگ شرر کم نشد از خاك غبارش از یاس بپرسید که راحت بچه کیش است\nدکان عدم مایه تغییر ندارد ملائیم و متابیکه نه کم بود و نه پیش است\n\n(بیدل) ماده باش که در بنگر السان کر دك کند اظهار پری نشه پیش است\n\nسر منزل ثبات قدم جاده ساز نیست لغزیده ایم ورنه ره ما دراز نیست\nتشویش انتظار قیامت قیامت است ما را دماغ این همه ابرام ناز نیست\nگز محرم اشاره مژکان او شوی در شرمه نامه ایست که در هیچ ساز نیست\nزير فلك بكاهش دل ساز و صبر کن در کار گاه شیشه گران جز گداز نیست\nجز همت آنچه ساز جهان تنزلم است باید نشیب کرد تصور فراز نیست\nبر دوش پستی نتوان بست ننك جهد رفتن ز خویش بافة راه مجاز نیست\nمژکان بهم چه باز کنی مفت حیرت است عشق هوس همی در سه روز است و رازنیست\nبی اختیار حیرتم از حیرتم مپرس آئینه است آئینه آئینه ساز نیست\nنقصان آبرو کشی و کام گهر میبر سوداگر جهان غرض امتیاز نیست\nما عجز پیشها همه معشوق طینتیم ليك آن بضاعتی که توان کرد نازنیست","chars":5502,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0015/00101.jpg","first_page":1,"last_page":241,"title":"Ghazalīyāt-i Mirzā Bīdil غزليات مرزا بيدل","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0015/101","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0015/canvas/101","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0015/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0015_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}