{"book":"adl0014","page":246,"text":"جلد چهارم\n۲۴۱\nكتاب الدعوى\n\nاگر فروشنده و خرنده راضی نشدند بزیادت برابر است که زیادت از ان قبیل باشد که دعوی میکند آنرا یکی از ایشان چنانکه در\nثبوت اول و صورت دوم یا هر دوی ایشان چنانکه در صورت سوم سوگند بدهد قاضی هر کدام ایشان را بدعوی آن دیگر اگر\nدران عقد خیار نباشد و یکی از ایشانرا زیرا که بر تقدیر خیار فسخ میکند آنکس که مرا و را خیار باشد و ازین جهت گفته است در مختار\nخلاصة الفتاوی که اگر خرنده را خیار رؤیت یا خیار عیب یا خیار شرط باشد سوگند ندهند یکدیگر را د را بر فروشنده در خیار مانده خریده و\nو ظاهرا بقول صاحب خلاصة الفتاوی اینست که مدین است بر صاحب خیار فسخ کردن عقد پس اگر منع آورد از فسخ کردن\nجبر کرده شود بر آن پس مقصود این است که آنکسی را که خیار باشد قادر است بر فسخ کردن عقد پس حاجت نیست بسوگند\nدادن یکدیگری خود را ولیکن می شاید اینکه اگر فروشنده دعوی میکند زیادت بها را و خرنده منکر شد از ان پس بندگان\nخیار خرنده منع میکند تحالف را و اختیار فروشنده منع نمیکند و اگر خرنده دعوی که دزیادت فروخته شده را و فروشنده منکر\nشد از ان پس بدرستی که خیار فروشنده منع میکند تحالف را از جهت قدرت او بر فسخ کردن و اختیار خرنده منع نمیکند آنرا و حاصل\nکلام این است که کسی را که خیار باشد همیشه قادر می شود بر فسخ کردن عقد ويبتدى القاضى بمين المشترى فى\nالصور الثلاث وكذال فى صورة الاختلاف فى الوصف والجنس وهذا لو كان بيع عين بدين وانكان بيع\nعین بعین وهو المقايضة او ثمن يثمن وهو الصرف بادء القاضى بمين أيهما شاء (هداية وتكمله) وابتدا کند\nقاضی بسوگند دادن خرنده در صورتهای سه گانه که اختلاف در بها یا در فروخته شده یا در هر دو باشد و همچنین حکم است در صورت اختلاف\nدر وصف بها وجنس آن و این حکم مذکور وقتی است که بیع مال معین بدین باشد و اگر بیع مال معین بمال معین باشد که آن بیع\nمقایضه است یا بیع بها ببها باشد که آن بیع صرف است قاضی را اختیار است که ابتدا بکسے در سوگند دادن میکند\nاز ایشان که می خواهد والاصح فى صفة اليمين الاقتصار على النفى بان يحلف البائع بالله ما باعه بالف و\nيحلف المشترى بالله ما اشتراه بالفين هدايه وعنایه) و صحیح تر در صفت سوگند دادن کوتاهی کردنست بر نفی\nچنانکه سوگند بدهد فروشنده را که با شله که نفروخته این فروخته شده را بهزار درم و سوگند بدهد خرنده را که باشد که نخریده\nاین چیز را بدو هزار درم فان حلفا فسخ القاضي البيع بينهما بطلب احدهما او يطلبهما (در مختار) وفوليه بطلبه\n\nابتدا کردن قاضی در تحالف بسوگند از جانب دین\n\nصفت سوگند دادن در تحالف","chars":2168,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0014/00246.jpg","first_page":1,"last_page":917,"title":"Sirāj al-aḥkām fī muʻāmalāt al-Islām / taʼlīf-i kitāb-i mustaṭāb bi-saʻy-i Mīr ʻAlī Jān Khān va ʻAbd al-Rāziq Khān ; bi-taṣḥīḥ-i faz̤āyil va favāz̤ilʹnishānān-i ʻulamā-yi mutabaḥḥirīn-i mīzān al-taḥqīqāt-i sharʻīyah bi-saʻy va ihtimām-i Muḥammad Sarvar Khān سراج الاحکام فى معاملات الاسلام","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0014/246","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0014/canvas/246","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0014/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0014_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}