{"book":"adl0009","page":999,"text":"(۹۹۹)\n( جلدسوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواريخ )\nاریکه سلطنت نگاشته اند که حاجی موصوف اسب فرار آماده کرده روی از سعادت و خدمت دولت برتافته نجایی\nخواهد شتافت بفرمان طلب محبوس در کابل آمد و چون بتهمت گرفتار غمت شده بود باندك زمان از محبس بر آمده\nپس از چندی بمنصب سره دفتری بدخشان سر افراز و ممتاز گردیده تا سال روز خدمت به نیکو نامی بسر برد که\nانشاء الله در محلش بشرح خواهد رفت و همدر اثنای اینحال از عریضه فیض محمد خان انبار دار (۱) مزار شریف که  قدغن شدن\nمعروض داشته و اجازت خواسته بود که در هر سیری يك خورد و در خرواری يك سير و يك چارك بنام موش خواره از  افزون از\nرعیت بگیرد حال رای معدلت پیرای والا شده در روز بیست و نهم شعبان توقیع منیع صادر فرمود كه يك متقال وزن گرفتن\nافزون از وزنیکه مردم رعیت از مالیات ملك وضيعت خود میدهند نگرفته گندم و جو و جواری و برنج را باك غله کدام\nکرده و بمیزان عدل و قسطاس (۲) مستقیم شرع قویم وزن نموده بگیرد و زنهار افزون نگیرد که مواخذه سخت میشود\nو کدامداران با وجود صدور اینفرمان معدلت ترجمان طریق خلاف و انحراف حکم پادشاهی پیش گرفته در هر سیری\nيك پاو و در خرواری پنجسير کابل از رعیت گرفته در پاين کار هر کدام از صد الی هزار خروار در غله کدام با قیده\nمیشود و این نیست مگر از خسارت عمال ديوان وعدم ديانت كدامداران که با هم در ساخته و مال دولت را ناخته\nحيف ومیل می کنند و دولت بهمان بهانیکه موافق میدارند اکتفا کرده و از ینکه ادعای مسلمانی دارند مطمئن\nخاطر بوده بعد از آنکه حساب ایشان سنجیده شده خیانت ایشان ظاهر می گردد مطالبة حق بيت المال را میفرماید\nو ایشان بداون رشوت روز بسر برده وجه ذمتی خود را در عهده تعویق می اندازند .\n( وقایع ماه رمضان سال هزار و سه صد و یازده هجری نبوی صلعم )   وقايع ماه\nواز آنسوی شهزاده حمیده خصال باند اقبال سردار حبیب الله خان که زمانی و آنی طریق خلاف نص قبله رمضان\nالمبارك سنه\nامجدش نمی پیمود و سر موئی از استرضای خاطر انور انحرافی نمی نمود و پیوسته از حضرت داور خواستار خوش ۱۳۱۱\nنودی پدر تاجور بود در روز غره ماه رمضان سبدی را از انواع ریاحین گلستان و باغ وبوستان جلال آباد که\nزمستانش بهار دیگر بلاد است دسته دسته پر آکنده تحفه حضور انور نمود چنانچه در روز سوم رمضان بمحفل\nسعادت دستور رسیده مقبول طبع گلهآ را گشت و حضرت والا در ازای آن دو زوج موزه روسی با کلوش (۳) آن\nکه از ترکستان در همین دم رسیده بود روز چهارم رمضان برای شهزاده ممدوح ارسال فرموده منبسط خاطرش\nنمود و همدر ینروز شهزاده آزاده قبل از وصول موزه های مذکور دو قطعه مرغ کوهی از طیوریکه برسم تحفه\nمحضورش آورده بودند وا کش از شناختن آنها عاجزمی نمودند از راه انبساط خاطر انور ارسال کابل فرمود\nو حضرت والا بشناخته نام آنها را کوکر بشهزاده ارقام نمود و هم در ینوقت قبل وقال ونزاع وجدال کار داران  مأمور شدن\nخان قندهار و میرزا محمد حسن خان سر دفتر و جوهات انجا از عرایض جانبين گوش خراش حضرت والا شده  مميز در\nبنهارتن از آحاد و افراد فرقة جلية محرزا تی چون عطا محمد خان و محمد اسمعیل خان وغیره که خود را منسوب قندهار\nبخاصان شاهی نموده چنانچه گذشت استدعای خدمت و مميزی کرده عهدنامه بدولت داده بودند از حضور انور\nبممیزی قندهار مأمور و مفتخر شدند و چنانچه باید کار نکرده و بر خلاف عهدیکه بادولت در میان نهاده بودند رفتار\nنمودند که انشاء الله در موقعش رقم شده خواهد آمد و كاريكه بروی روز آوردند ثبت کتاب خواهد شد و همدر صدور اشتهار\nروز چهارم مذكور ماه رمضان اشتهار محصول خرید و فروش اما و عبید یکه از مردم هزاره بتجارت در در باب\nمحصول\nاطراف می بردند شرف اصدار و عما انتشار پذیرفت که هر که از زنان و دختران هزاره را بخرد چه نظامی كنيز وغلام\nو چه ملکی باشد ده يك بهای آنرا که از هر تومانی دو روپیه شود شخص مشتری محصول بکار گذاران دولت بدهد\nو از انتشار این اشتهار بدون دیگر ولایت تنها در قندهار محصول ايندرك كه هر واحدی از زن و دختر افزون  آشفار\nبرشصت الى صد ويكصدو بیست روپیه فروخته نشد بهفتاد هزار روپیه رسید که این هفتاد هزار روپیه  سپاهیان\nچنانچه بیاید از عریضه حاجی اسد خان مستأجر وجوهات قندهار دانسته کار گذاران نیه اریکه امارت گشت\nو هم درین ایام چهار تن از سپاهیان فوج پیاده نظام در موضع مار آباد واقع کشاد نهر هیرمند رسیده\nنظام بچند\nتن هزاره را\n(۱) انبار دار را در اصطلاح بومیان این مملکت کدام دار گویند (۲) قسطاس ترازوی بزرك كه باصطلاح اهل\nاین دیار قبان می گویند (۳) کلوش یعنی چرموق که بالای موزه می پوشند .","chars":3859,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00999.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/999","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/999","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}