{"book":"adl0009","page":988,"text":"(٩٥٨)\n(۱)\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nطلب در کابل آمده داخل جاریه خانه دولت شدند و هم درین وقت يك عرابه (۱) عرق کافور که با سیاهه ترکیب اجزای\nمشمول\nشرح شرارت\nمنع طبابت آن میر محمد اسحق خان طبيب ويك تخته میز پوش از مزار شریف هدیه تسهیل درگاه عالم پناه نموده بود\nو جراحی\nشرف وصول محفل حضور یافته باعث انبساط خاطر اقدس گشت و در روز نوزدهم مزبور ماه مذکور برای او\nرقم فرمود که از مهارت شما در فن طب خرسند شدم زیرا که از دست طبیبان حضور کاری بصدور نمی پیوندد\nمراحم ملوکانه که باعث خرمی خاطر ما باشد و چون اوان اجریا از قوه بفعل آورده اجراست که تاواه شش ماه از سال خودرا\nشدن میر محمد که تا حال از سردار محمد عزیز خان حکمران ترکستان گرفته با میگیرد از خزانه دولت گرفته رهسپار کابل شود\nاسحق خان\nطبيب\nتا در رشته کافی در امور معیشت و مؤنتش نهاده اید چنانچه در پایان کار مشمول عواطف شهریار عدالت شعار\nگردید و هم در بنوقت یارو نام وردك با محمد اسمعیل خان حاکم در باب علوفه سپاه نظام مقیم غزنین که برقوم\nوردك وغيره اقوام تحت حکومت غزنین حواله شده بود ستیزه با صا ك گفتگو کرده در پایان کار از خوف سیاست\nیار وی وردك پادشاهی با حاکم مذکور قرار داد که از دیگر مواضع غله خریده بفوج غزنین برساند و محمد اسمعیل خان نپذیرفته کار\nبه پیکار کشید چنانچه سکندر نام امان خیل که در قفای یارو بپا ایستاده بود دست بگشاد دادن تفنگچه که با خود\nداشت برده خواست حواله حاکم کند و حاکم چیره دستی نموده تفنگچه و سیلاوه او را بقهر وعنف بگرفت\nو حاضران از مشاهده ایحالت حاکم را سنگ باران کرده گرد نزاع از میدان جنك برخاست و باهم زد و خوردی\nنموده از هم جدا شدند و هر كدام براه مقام خویش بر گرفتند و جنرال میر عطا خان از ماجرا آگاه گردید.\nشهباز خان رساله دار را از غزنین فرستاده امر کرد که یارو و یارانش را حاضر کند و او شانزده تن از بلوائیان\nرا گرفتار ساخته چون یارو و برادرش با چند تن از بزرگان قوم وردك راه داد خواهی جانب کابل بر گرفته\nحاضر در بهار شهزاده سپهر وقار سردار حبیب الله خان شده بود که حرکت ناسزاوار خود را مخفی داشته\nاز بیداد حاکم داد زن بدست نیفتاد لاجرم همان شانزده تن را نزد جنرال میر عطا خان حاضر کرده او همه\nرا در زندان انداخت و محمد اسمعیل خان را با بزرگان وردک از راه تحقیق نمودن این امر در غزنین طلبید و از\nجمله عبد الغياث خان و محمد الله خان بزرگان میردم کوره و حبیب الله خان دندك و مير علم خان افغنی و جبار خان تکیه\nو غلام نبی خان تنگی و شیر جانخان پتان خیل و محمد دین و ملا مهربان و محمد يقين بامان بمواجهه گرفتار شدگان\nمذکوره گواهی برا نها ویارو و برادرش وفضل الدین خان برادر جلال الدینخان و محمد حسن گچ قلعه و كلندار\nحیدر خیل و الف خان تره خیل داده گفتند که این شانزده تن با اسامی مذکوره و جمع دیگر تن بسلاح از دسته\nنزد حاکم حاضر شده او را سنك باران کردند و جنرال میرعطا خان پس از گواهی دادن خوانین مذکوره هر شانزده\nتن محبوس را با فضل الدين ومحمد حسن وكلندار والف خان وگرچه اديبك بن میرناصر بيك هزاره دای زنگی\nکه در تزش بود بفرمان طلب در کابل فرستاده از جمله یارو را بامر حضرت والا بدار سیاست کشید دیگران داخل\nزندان شدند و در این ایام حال از عریضه وقایع نگار منزل د که جانی رای والا شد که میرزا خواجه جان نامی\nو اهتمام\nدر موضع مذکور بامر باج گیری مأمور گردیده و در حقیقت مفلس بوده اکنون بیست هزار روپیه را در لعل\nحضرت والا\nبوره وغیره مواضع زمین خریده است و حضرت والا در روز سلخ جمادى الثانيه سپهسالار غلام حیدر خان را\nدر باب وجه\nبیت المال\nفرمان فرستاده نگار داد که تحقیق و تفتیش لازمه را بتقديم رسانیده هرگاه واقعاً زمین از وجوه دولت خریده\nشرح انضباط\n(۲)\nو در اصل مفلس و نادار بوده باشد زمین و مال و متاع او را ضبط کند زیرا که او از نادانی خود حق مسلمانان\nرا متصرف شده میداند مشمول الذمه نباشد چه شبیه غافل و از شاد جاهل وكذا (۲) وكامل جهودص بپادشاه عادل\nکا ماخذ كامل لاز مست اگر چنانچه بازپرس وجه بيت المال را نه کردم مجنان در نزد عمال جاهل وضابط غافل بگذارد و احیای حق\nبمعنی ناقص و اماته باطل نکند هر آینه خداوند باك در عقبی مواخذه اش خواهد كرد و در دنیا خزانه بيت المال از\nو ناتمام\nوجوه مستحقه خویش تھی گردیده ملت ومملکت دست خوش ذلت وغارت خواهند شد.\nو سپهسالار امر پادشاهی را در محمل اجرا آورده پس از تحقیق کشف و به ثبوت پیوستن انکه","chars":3765,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00988.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/988","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/988","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}