{"book":"adl0009","page":961,"text":"( ٩٣١ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواريخ )\nاز حبس رها شدن ولی محمد خان\nگفت و همچنین ایام ولی محمد خان بن سردار مدد خان نوابی و احفاد سردار رحیمداد خان مرحوم که چندی قبل ازین باعتماد نوشتۀ صاحبزاده مجید الدین وقایع نگار پشاور بدون فرمان اجازت در جلال آباد آمده چنانچه گذشت محبوس شده بود مبذول مراحم ملوکانه گردیده از حبس رها و تنخواه کافی برایش معین گشت و در پشاور رفته اهل و عیال خود را بامر و فرمان حضرت والا در کابل آورد و همچنین محمد افضل خان بن محمد اکبر خان فوفل زائی بفرمان اجازت از بندر کراچی باهل و عیالش راه پشاور در کابل آمده رهین تفقدات شاهانه گردید و هم سردار محمد رسول خان بن سردار محمد ناصر خان مرحوم بامداد از منسوبانش بعفو و اجازت در کابل آمده و درین هنگام از استدعای دنتی سکرتر کورنمنت هندو اجازت حضرت والا محمد افضل خان سفیر دولت انگلیس یکی از خدمۀ خود را از کابل در جلال آباد فرستاده قبور اموات انکلیسان را که در وقت لشکر کشیدن ایشان بافغانستان بد رود جهان کرده در آنجامدفون شده بودند مرمت کرده ظاهرش را بیاراست و مقارن اینحال شیخ احمد بن سید تاج محمد لغوائی (۱) که در هزار جات خدمات شایسته بتقدیم رسانیده بود مورد عطای شاهانه شده از تعیین دو صدو پنجاه روپیه نقد وشش خروار گندم تنخواه سالیانه افتخار حاصل کرد و هم ملا عبد الله علی زائی بمنصب اقضای محکمۀ شرعیۀ قندهار از حضور انور مفتخر گشت و در اثنای اینحال مردم هزارۀ چله کور که مصدرحت نشده وفقیر محمد خان حاکم کلات ایشانرا از بیم آنکه بغاة هزاره قتل و تاراج نکنند در کلات و نواحی آن جا داده بود جلای از زرگان ایشانرا تخلیه داده و ملا حبیب الله نام غوخی را بسر پرستی ایشان کاشته در موطن و مسکن ایشان فرستاد و در بیان کار اراضی وعلفزار خرم در را ايشيك آقاسی دوست محمد خان و قاضی عبد الشکورخان چنانچه بیاید بمهاجر و ناقل افغان داد و محمد رضا عفیف والقمانیکه بشرح رفت چندین از دزدان مردم اچك زائی یکصدو چهل راس گوسفند را از سم نواحی چمن جدید که رعیت دولت انگلیس بودند بسرقت برداشته در کوه کاکر صعود دادند و نور کل خان صد باشی با خیر الله خان و میجر نور عالم خان سرحد داران و عارسين بندر ريك گوسفند ترا باز گردانیده بامر حکمران قندهار تفويض و تسلیم میجر کیونر انکلیس کردند و دزدان گریخته بدست نیفتادند و ازپی این قضیه محمد یار خان سدو زائی و بابو عبد الرحمن خان و میجر کیمسور بابنکن دیگر از انگلیسان بزرگان قوم اچک زائی را در چمن نزد خود طلبیده زکات واب و مواشی ایشانرا خواستار شدند و ایشان از دادن زکوۀ انکار کردان دولت انگلیس در باز زده پاسخ دادند که در دوحه عشر و زکوۀ نمیدهیم چه اگر حالا در اینجا بدهیم در زمستان که بموضع سارنک از راه قشلامیشی میرویم کار گذار و عمال قندهار از ما وجوه زکوۀ را میگیرند و ایشان از شنیدن اینجواب ساکت شده در باب آب هیج نگفتند الا بابو عبد الرحمن که از ایشان سوال کرد که خانۀ دولت انگلیس تا کدام مواضع خواهد بود و بزرگان قوم اچكزائی بزبان تملق اظهار و تملق چاپلوسی بکار نمودند که اسپین غوله و چاه میه و سارنك و ساخری و چاههای کوه کوبشی وسورخت و عالمۀ کهنه و تیره فاره و مرغه و کدنی از علا مقبوضۀ دولت انگلیس میباشند و ازین مکتوب که ببابو عبدالرحمن دادند گویا تمام اراضی مسکونۀ قوم اچك زائی را از دولت انگلیس شمردند اما محمد یارخان تردید قول و نوشتۀ اچك زائیانرا گفت که این مواضع از مضافات قندهار و حد دولت انگلیس تا موضع بیدزن واقع وسط چمن کهنه و استیشن جدید است و آنگاه که سخن بد نجا رسید میجر کیمسور با یارانش از جانبه خاسته قطع مذاکره کردند و چون ماجرا از عرایض سرحد داران و وقایع نگاران آنددود و حکمران قندهار بسمع فيض مجمع حضرت والا رسید و باوند در خصوص اینگونه امور از هند مأمور کابل شده بود و هم بدین سبب میجر کیمسور بامر و یسرای کشور هند از راه حصول سند گفتگوی مذکور را با بزرگان قوم اچك زائی رای تمهید مذاکرۀ دولتین جای برده چنانچه انفا گذشت اسم مواضع را نوشته گرفت که در وقت حاجت بکار برد از حضور انور برای حکمران قندهار ار قام رفت که مواضع سرحديه را مفصل و مشروح معروض دارد که با ویسرا یا کمسیكا از جانب او در کابل می اید گفته و فیصله شود و مقارن اینحال سید شکور نامی در موضع پنجوائی قندهار قلعۀ خرابه را رای\n\nبکابل آمدن محمد افضل خان و محمد رسول خان\n\nمرمت یافتن قبور انکلیسان (۱) لغوات اسم قریه در غزنین\n\nشرح حال دزدان اچك زائی\n\nمطالبۀ زكوة نمودن کارکنان دولت انگلیس و جواب شنیدن ایشان\n\nپدید کردن چند روپیه قدیمه","chars":3861,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00961.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/961","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/961","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}