{"book":"adl0009","page":959,"text":"(۹۲۹)\n(جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ)\nمقام آوردند که قلعه معقلی در موضع بریکوت بنیاد نهاده آباد کنند و لشکر بتسخیر کافرستان و تدمیر کفار سکنه\nو متوطنه قرب باجاور و جزار و انهار کاشته بتصرف آرد چنانچه بآهنگ احداث قلعه در موضع مذکور وجنك\nکفار کرده بتهیه لشکر پرداخت و سپهسالار غلام حیدر خان ازین عزیم جسورانه او آگاه گشته از حرکت\nخلافش مانع آمد و بذریعه عریضه کارکشان حضور اقدس را از ماجرا آگهی داد و حضرت والا که ضمیر منیرش\nآیینه جهان نمای فکر و تدبیر بود بقلعماس رای سپهسالار موصوف در رو زیاردهم ماه صفر تفکار داد که بزرگان\nو سرکردگان مهند با جاور و چترار عبث گفتار حیات آثار اهل غرض را بگوش قبول شنیده و با هم مخالفت ورزیده\nدست رد\nرهسپار بیکار و مقاتلت میشوند و اینرا نمیدانند که ملك از دست ایشان بر آمده زو دست که بتصرف دیگری در آید\nو در پایان کار چنان شد که حضرت والا بار بار گفته و تکرار میداد چنانچه دولت انکلیس هر دو محل را بتصرف کفار نشه نام\nآورده تصاحب نمود و همدرین ایام از سمرکشتن عزم خام همرا خان که انفا بشرح رفت کفار نشه نام در نهب نال رعایای\nوغارت مال ومتاع رعایای دولت اسلام اقدام کرده تنی از مسلمانان سکنه قرب موضع و مقام خودرا مقتول دولت اسلام\nویکتنی را مجروح ساختند و مسلمانان نیز بتبع نفر از کفار را دستگیر کرده بقتل و زنجیر انداختند و چون\nقرین عفو سپهسالار غلام حیدر خان در بنوقت مشغول کار آمدن دیورند کامشه و فرستاده دولت انکلیس بود سر زنش و\nگوشمالی اشرار کفار را معطل بزمان فرصت گذاشت و مقارن انحال محمد حسن خان بن عبدالرشید خان توخی گردیدن\nو بکابل آمدن باشی از احفاد سردار رحیمداد خان که از راه بدخواهی دولت فرار کرده در هندوته بود از عریضه و استدعای\nمحمد حسن خودش مشمول عفو گردیده بفرمان اجازت شهزاده آزاده سردار حبیب الله خان که اکنون جلیس سریر سلطنت بوده خان\nواعلیحضرت سراج الملة و الدینش لقب است با اهل و عیال خویش از پشاور در کابل آمده رهین تفقدات شهزاده\nنوکر دولت سپهر وساده کشت و همدر ینوقت کرنیل غلام رسول خان سفیر ایدولت بامر و فرمان حضرت والا حاجی بيك نام\nمسلمان وجواهر سنگ و کابوسنگ نامان هندوی زردوز را برای کار زردوزی دولت نوکر گرفته از کلکته شدن حاجی\nبك زردوز کابل کابل نمود و ایشان پس از وصول درین دیار و حصول شرف بار بستطیگه مامور بودند مشغول و مواظب گشتند\nوهمدر اثنای این احوال ملا خلیل مهمند را از تقدیر حی قدیر متعال ومقدر آجال جام حيوة لبريز گرديده\nدر روز سیزدهم ماه صفر بدرود جهان کرد و چون رهرو خیم دولت وملت اسلام بود و بیرون از شریعت فوت ملا\nحضرت خیر الانام در امری اقدام نمی نمود باعث تأسف و تحسر حضرت والا شد و همدر روز پانزدهم ماه صفر خلیل مهمند\nپیر بخش نام مقد مقیم و تاجر پشاور را که شش هزار دانه طلای بخارایی را در عهد سلطنت امیر شیر علیخان\nمرحوم از مال دولت بقرار سند برای تجارت گرفته و مال التجاره اش در ترکستان و کابل چنانچه گذشت ضبط طف کابل\nدیوان سلطنت گردیده بود فرمان رفت که از پشاور در کابل آمده سند و رسید خودرا اگر داشته باشد بعمان شدن پیر بخش\nدیوان نموده قطع و فیصله حساب خویش نموده نسبت ستم بکار گذاران پایه سریر سلطنت نکند که مال و منال او تاجر\nرا بدون استحقاق ضبط کرده اند وهمد بنوقت جنرال میرعطا خان که تجهیز از روپیه نقد و هفده رأس اسپ\nخروج سلوك وخيمه واسباب سفری میر محمد رضا بيك افغانی را که بطریق خدمت دولت سپرده و می سپرد بمصادره از وی\nن و دنشار گرفته و از عرایض وقایع نکاران بکوش داد نیوش حضرت والا رسیده و بذریعه فرمان سهميا بن ستم از جنرال\nجنر ال مير مذکور پرسیده شده بود بتصویر اینکه میر مزبور از جوزاو عریضه نکار پایه سریر سلطنت گردیده که حضرت عطا خان\nوالا از او استفسار جورش را فرموده است عرض پرداز گردیده انکار داد که میر محمد رضا بيك با قامت مردم با بزرگان\nهای زندگی و های گندی واسطه ورابطه دارد و با هر کدام عهد و پیمان در میان نهاده روی دل همه را بسوی خود هزاره\nکرده است میباید چنین شخص در بین قوم و ملك نبوده مامور باقامه کابل شود که مبادا فرصت یافته فتنه روی\nروو آرد وحضرت والا ازین عریضه او میر محمد رضا بيك را که باچند تن از بزرگان قوم ونوکرانش از راه\nامید حصول جایزه خدماتش در کابل آمده بود بروز پار عام او را طلب حضور نموده و عریضه مذکور جنرال\nمزبور را باو داده ملزمش ساخت و فرمود که در ملك نرفته بکابل اقامت کند چنانچه شصت و هفت تن مردوزن","chars":3761,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00959.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/959","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/959","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}