{"book":"adl0009","page":871,"text":"(٨٤١)\n(جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواريخ)\nکه در سالی چند هزار گوسفند بدولت سند واقرار دادند که در کابل بیاورند وباقی را در هر جا که بخواهند\nرده بفروشند واز اجارۀ کار گذاران ترک پایه سریر سلطنت که محصول را برای منفعت خویش زیاد گرفته\nبردن گوسفند را خارج از مملکت منع نکرده بهمان اعداد گوسفند قرار دادی اکتفا ورزیده شد گوشت یکی\nبه چهار تنزل کرده سه یاو الی يك چهار از يك روپیه رسید و در بعضی اوقات بقحط انجامیده عدیم الوجود همی شدو\nهمدرین ایام حضرت والا از راه عدالت ومروت که پیشنهاد خاطر داشت محض برای ترفعه حال رعیت و رفع ذلت از خواص\nوعوام ادارۀ مملکت اشتهارات عدیده رقم فرموده در جمیع ولایات انتشار داد که در خصوص مالیات زمین شفتاری\nخویش که بدولت میدهند و در هر سال بتوسط محصل شدید از سواره و پیاده نظام حصول شده بخزانه عامره میرسد\nومحصل از سبب این امر خوراکه خود و کاه وجو اسپش را از رعیت گرفته افزون از مالیه دیوانی خسارت بصاحب زمین\nمیرساند وعدد محصل نیز از دیگر ولایات تنها در کابل واطراف آن بهزار و سیصد تن سواره و پیاده منتهی\nمیشود که اگر بالصاف خرج از رعیت بگیرد در روز هزار و سیصد روپیه بشمار می آید چنانچه باعث رعیت\nازین رهگذر دادها خواسته استغاثها همی نمودند که از وجوه مالیات حساب مصادرات محصلان افزونتر همی\nآیند بنابران قرار نهاده و سررشته داده شد که رعایا مالیات مستمره اراضی خودرا بی آنکه محصل کاشته شود\nهر کدام در خزانه بلده که قریب مسکن و مقامش واقعست سپرد. از حاکم وعامل وگنجور (۱) سند وصول وجه\nخودرا حاصل نماید و از آسیب وضرر محصل مأمون و مصون گردیده افزون از وجه دیوانی نقصانی نبیند و انجام را\nمستسر و برد وام و مستقر داند امار عایا قدر این احسان را ندانسته بعوض شکر کفران ورزیده تاهشت ماه که از سال\nگذشت دیناری ندادو واصل خزانه نگشت تا که حضرت والا بر آشفت، بتعداد اشتهاریکه انتشار کردید. بود فرامین\nعتاب اصدار و ارسال فرمود که اگر قبل از انصرام ایام سال وجوه دیوانی را داخل بیت المال کردند فنعم المطلوب\nوالا آماده رسیدن محصل برطبق سابق بوده مترصد زحمت وزجر باشند ومقارن ایجال میرزا امین الله نامی که چند\nسال از جانب کار گذاران دولت انگلیس مواظب حال و احوال سردار محمد ایوب خان و مشنوباتش بود واجرای\nامور او را می نمود از هند مأمور خدمت محمد افضل خان سفیر دولت موصوفه که در کابل بود شده چون وارد\nجلال آباد کردید حکمران آنجا نظر بصاحبت سردار محمد ایوب خانش که مدتی با او رو و بسر برده بود از آمدن در کابل\nباز داشته عریضه نگار پایه سریر سلطنت شده فرمان رفت که او را بجانب پشاور باز گرداند وهم خود محمد افضل خانرا\nآگهی داد که اگر نویسنده بکار داشته باشد دیگر را غیر از میرزا امین الله از هند بطلبد واز صدور انحكم\nمیرزای مذکور ترك آمدن کابل گفته در پشاور رفت و از آنسوی جنرال میرعطا خان در روز یازدهم ماه ربیع\nالثانی دو صد و پنجاه خروار کندم و جو از قرار هر خانه چهل سیر بوزن کابل بر پینصد خانوار بازمانده هزاره\nدایه هجرستان باسم جرم زجرا حواله کرده و هم هر خانه از مردم پشیر است را که از فرار و دمار بازمانده بود امر\nکرد که سه روپیه نقد بجرم بدولت بدهند و همچنین هزارگان جرمی وجلگای هجرستان و بها در را سرتراش\nبسزا فرمود و ششصد خروار گندم وجو زجرا ومجاناً بر مردم قلندر و آبه و منسکه حوالت کرد وهم هشتاد\nهزار روپیه تاوان علوفه سپاه دولت را که هزارگان غارت و تاراج کرده بودند بر مردم طوائف فولاده وزاولی\nوسلطان احمد وسه پای جای زنگی تعلق محمد عظيم بيك وكیزاب گذاشته با ایشان قرار داد که چهل هزار مردم\nفولاده و بیست هزار مردم زاولی و سلطان احمد و بیست هزار را مردم سه پای و آبه وكیزاب بدهند و این نقد\nوجنس با وجود خرابی و بیمالی طوائف مذكوره باندك مدتى بتوسط محصلان شدید بوصول پیوست و بصرف\nافواج قاهره رسید و همدرینوقت زنان و دختران محمدامير بيك ایلحانی را که پس از قرار کردنش در نزد محمد اکبر\nبيك يكه اولنگی آشیانه جای گزیده بودند بفرمانی که بنام میر محمد حسين بيك لعل شرف نفاذ یافت همه در کابل\nآمده با دیگر اسیران یکجا شدند و هم درین ایام میر ابوالقاسم خان از تغیر میر محمد حسین خان نامزد متهمتی کمانز\nتغیر میرزا غلام حسین بن میرزا محمد نبی خان دبیر مرحوم بمنصب سعی کردگی دیوان مکاتیب ومناشیر چنانچه\n\nصدور\nاشتهارات\nبرعایت حال\nرعیت\n\n(۱) گنجور\nخزانه دار\n\nباز داشته\nشدن میرزا\nامین الله از\nآمدن در\nکابل\n\nجریمه\nگذاشتن\nجنرال میر\nعطا خان بر\nمردم هزاره\n\nمأمور شدن\nمیر ابوالقاسم\nخان بدار\nالانشای\nحضور با نور\nوالا","chars":3849,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00871.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/871","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/871","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}