{"book":"adl0009","page":851,"text":"( ۸۲۱ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبد الرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nبدستخط او از سیاهه معامله که با مردم داشت و از کیسه که در نزد زوجه اش بود ظاهر شد میرابو طالب\nخان همه را بمیر زا عبد الرحمن سپرده امر حواله و حصول کرده باقی سزده اش را از سال پایه سریر سلطنت\nنمود و مال و متاع وی و همرها هانش را فروخته بهای همه را تحویل خزانه دولت کرد و گوسپندان قره\nقلبش را از راه چرایش در دشت دولت آباد فرستاد و از احاد و افراد لشکر ملکی میمنه که با محمد شریف خان\nراه هزار جات بر گرفته و از عرض راه چنانچه گذشت برگردیده فتنه آغازیده بودند از سه روپیه الی هشتاد\nروپیه از هر واحدی سیاستاً جرم گرفت ومقارن اینحال محمد امير بيك ایلخانی که از راه قزار چنانچه گذشت\nروی بسوی صحرای آدانی نهاده بود از فتنه و مفسده محمد شریف خان میمنه و نامه که با او و غیره میران شبرغان\nارسال داشته همه را دلالت برغوایت کرده و از معاضدت خویش با ایشان آگهی داده بود بامداد با بعضی از پسران\nوزنان خود روی پناه جانب موضع جراس واقع قرب بلخاب و بويكان ودره زنگ نهاد وچون محمد شریف خان\nقبل از رسیدن او بمنزل مقصود فراز وادی ادبار گشت لاجرم از راه خفا در مشهد رفت وحضرت والا در\nروز چهار شنبه بیست و دوم ماه صفر سردار محمد حسن خان حکمران ترکستانرا با حکمران هرات و سرپل\nوجنرال غوث الدیخان و برگد عبد الاحد خان جدا جدا فرمان فرستاده نگار داد که مواظب انسداد شوارع\nو طرق گردیده نيك متوجه باشند که میرمذکور عبور کرده در خاك خارجه نرود ناشاید گرفتار گشته بمکافات\nکردارش رسد اما او چون گذشته بود بدست نیفتاد و در پایان کار چنانچه در جلد چهارم رقم خواهد شد مشمول\nمراحم ملوکانه اعلیحضرت سراج الملة والدین گردیده قرین عنایت گردید\n\n( ذکر شدت مرض سردار عبد القدوس خان وفتح ارزگان )\nو از آنسوی مرض سردار عبد القدوس خان بصحت نیانجامیده و از معالجه اطبا\nافاقه حاصل حالش نگردیده بلکه هم بمرض رو بشدت نهاد چنانچه از ساعت نه اول روز تاساعت دوی بعد از\nنصف النهار همه روزه طبیعتش منقلب گشته کدورت قلب وخفقان بوی روی همینماد و از رو بسردی نهادن\nخدا بحال همیآمد و در شبانروزی سه ساعت خوابش بربوده در مابقی گرفتار بخوابی همیبود و از ادویه در بامداد\nماء الجبن همینوشید و در اول عصر دوای مفرح استعمال می کرد و در روز هشتم از نوشیدن ماء الجبن ممانعت\nاعضایش دون از سرورخسار بنور(۱) جاورسیه محترقه بر آورده مزاجش بغایت لغویافت و حضرت والا از عریضه\nمیرزا عبدالصمد خان طبیب برسالت مذکوره او آگاه گشته ملا محمد اعظم خان طبیب حضور را امر بفرستادن\nنسخه ادویه مفیده ایغرض کرده از نسخه او في الجمله افاقت حاصل حالش گشت و مقارن اینحال سرتیپ محمدنذیر\nخان در موضع جوی قول هزاره جاقوری غریب بكان حدادی نشسته و آهنگری آهن تافته شده را از کوره (۲)\nبر آورده و برزبر سندان نهاده از کوبیدن پتک برقی از آن آهن جهیده بباروت دانیکه در گروی آویخته بود\nرسیده و از صدمه آتش باروت بیکجانب اوسوخته و مجروح گشته بدرود جهان کرد و در خلال این احوال افواج\nمقدمه موضع بوباش بالای اشرار هزارگانیکه در تنگنای کوهی پناه گزیده بودند حمله کرده و چندین از اشرار را\nکشته یکتن از پیادگان نظام زخمدار گشته هزارگان مغلوب و در کوه منتشر شدند و سپاهیان گاو و گوسفند زیاد\nبدست آورده سالماً و غانماً بفرودگاه خویش باز گشتند و پس از حصول این فتح سردار عبدالقدوس خان را\nکه بآن تب دار آهنگ تسخیر ارزگان کرده عازم رهسپار شدن بود در موضع باغ واقع نقطه فاصله موطن افغان\nو هزاره در عین راه نوردیدن دوبار غشی روی داده افاقه که حاصل کرده بود زایل گشت و بکالفت و زحمت وارد\nمنزل گردیده در شب خوابش نبرد بلکه در قلق (۳) و اضطراب افتاده بخودانه دست در گریبان خویش زده\nجامه بدرید و دیوانه آسا زارزار همی گریست و تاساعت نه قبل از نصف روز بهمین حالت بیقرار مانده و برکد\nزبردست خان مهراو را در سنده بچه نهاده قفلش را لاك زده بخاتم خویش از تصرف غیر محفوظ و مأمون کرد\nو از آنسوی در همین روز انقلاب طبیعت سردار عبدالقدوس خان که روز بیست و پنجم ماه صفر بود سردار عبدالله\n\nرو بشدت\nنهادن مرض\nسردار\nعبد القدوس\nخان و فتح\nارزگان\n\n(۱) بنور\nبضمتين جمع\nبثره بمعنی\nابله كوچك\n\n(۲)\nفوت سرتیپ\nمحمد نذیر\nخان\n\nآتشیدان\nزرگر و آهنگر\nوامثال آنها\n\n(۳) قلق\nبمعنی اضط\nو نا ارامی","chars":3634,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00851.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/851","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/851","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}