{"book":"adl0009","page":840,"text":"(۸۱۰)\n(جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ)\n\nقرار اختیار کرده بودند پیوستند و باعث قوت هزاره‌گان شده در دو موضع فروکش کوشش و کشش کرده دوباره هنگامه‌ی آرای فتنه و شورش شدند و هجوم تاختن موضع بوکان واقع فاصله‌ی سه‌تیر پرتاب گرزیوان جزم کردند و محمد حسن خان حاکم سرپل از قصد و ارده‌ی ایشان آگاه گردیده بسرعت هرچه تمامتر بسواران کشاده مراقبی که در نزدش بره‌اورد خدمت دولت بودند و مردم اهل حرفه‌ی شهر و بازار از افغان و اوزبک روی محافظت جان و کان نهاد و دوتن از خدمه‌ی خویش را در بالاحصار سرپل بحراست اهل و عیالش گذاشته ره نورد منزل مقصود شد و ازانسوی کیدان نظام‌الدین خان اسلحه‌را که از مردم قوزده و نواحی آن گرفته بود باچندن از اعیان و بزرگان ایشان نزد جنرال غوث‌الدینخان گسیل کرد و او هم‌را از تسلیت وافیه‌دل بجای آورده رخصت مراجعت داد و کیدان مذکور از قفای بزرگان قوزده اسلحه‌ی مردم قپچاق را نیز فراهم نموده نزد جنرال موصوف فرستاد و گروه اشرار که قصد تاختن موضع بوکانا کرده بودند فرصت حمله نیافته روی غارت بسوی حاملین اسلحه‌ی مزبوره نهادند و قرب سه‌هزار تن پیاده و سوار حمله‌سازگانه کردند و سواران نظام که محافظ اسلحه بودند بمدافعه پرداخته باهم در آویختند و کیدان نظام‌الدینخان آگاه گردیده صدتن از فوج پیاده‌ی نظامیرا که همراه داشت با یکضرب توپ بمددونت ایشان فرستاده و از ساعت هشت اول روز تا ساعت پنج عصر بازار کارزار را گرم ساخته گشش و کوشش صدمانه بپای برده نفاق را از پیش برداشتند و تا مسافت پنج کروه تعاقب نموده پنجاه تن از فتنه جویان مفسده‌خورا بمالك هلاك انداخته پنج راس از اسپان ایشان را بجراحت رسانیدند چنانچه‌همه را زخمدار فرو گذاشته فرار کردند و از سپاهیان دولت یکتن از فوج سواره‌ی تركي مقتول و یکتن مجروح گردیده سه‌تن از سواران هزاره‌ی قلعه‌نو که بسرکردگی خيرالله‌بیک و یوسف سلطان ره‌نورد خدمت شده بودند زخم برداشتند و پس از حصول این فتح سه‌صد تن از فوج پیاده و صدتن از فوج سواره‌ی نظام بسالاری فقیر محمدخان کیدان راه سرزنش بمتافترارت علامان را که در موضع گرزیوان فراهم شده بودند برداشته چون وارد منزل پل‌چراغ گشت بامید وصول قوزخانه که باندازه‌ی کفایت باخود نداشت فروکش کرده رایت توقف افراشت که انشاءالله تعالی انجام کار اشرار بدکردار باتوجهات سپاه دولت که بپای روند در موقعش تحریر خواهد گشت.\nشرح حال افواج قاهره‌ی مأموره هزار جات و سرگذشت حکمران هرات\nشرح حال سپاه مأموره هزار جات و حکمران هرات و غیره واقعات\nوهم در تضاعیف وقایع مذکوره‌ مولاداد خان حکمران و كرنيل محمدخان که با سپاه نظامی و لشکر ملکی فراه و پشت رود چنانچه گذشت راه تدعیر گروه شریر هزاره بر گرفته بودند وارد زمین داور گردیده بحجاج استعجال راه جبال مسكونه‌طوایف بدخصال هزاره همی پیمودند و از عرض راه کیدان مهردخان را مأمور خاشرود چنانچه از پیش گذشت نموده امر کردند که اعداد و افراد لشکر ملکی آنجا را فراهم آورده بایشان ملحق کند وهم اشتران حامل قور خانه را باهزار و سه صد و هفتاد و پنج تن لشکر ملکی مردم درانی را که از عرض راه چنانچه گذشت گرفته بودند بجانب اردو گسیل نماید و از دیگر طرف برکد محمد صادق خان که با سپاه رزمیخواه جاده پیمای هزار جات شده بود از موضع بکه اولنك و لعل و سر جنگل دای زنگی بخت‌قلعه‌ آشتی نام و شخ تبرین دایچوپان و مردم هزاره را بخاره و مصالحه مطیع و منقاد ساخته نظم و نسق همی نهاد و در خلال واردات این ایام صدسوار از اشرار اوزبکیه‌ی میمنه که از دستبرد دلیران سپاه‌ظفر همراه هزیمت یافته راه فرار بر گرفته بودند وارد تجمد شده و کار گذاران دولت روس اسلحه ایشان را ضبط کرده و ملجاء و پناه نیز نداده بحالت ذلت و عفریت برا کنده و تباه شدند و مقارن اینحال کیدان نظام‌الدینخان و میرزا احمد خان و غلام حیدرخان نورزائی و خیرالله بهادر هزاره‌ی دای‌زنگی قلعه‌نو راه تدمیر گروه شریر میمنه‌را که در بندر قور باق قله از اباعداد سواره و پیاده استحکام داده نشسته بودند بر گرفته و اشرار را از پیش برداشته بیست‌تن را بقتل رسانیده مال و متاع همه‌را غارت کردند و مترصد تاخت و تاز بوده در جائی که رسیده بودند فروکش نمودند و از جانب دیگر قاضی سعدالدینخان حکمران هرات که راه استمالت هزاره‌ی قلعه‌نو چنانچه گذشت بر گرفته بود امور","chars":3629,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00840.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/840","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/840","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}