{"book":"adl0009","page":827,"text":"( ۷۹۷ )\n( جلد سوم ) ( شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان ) ( سراج التواریخ )\nنخست القی و بدخواهی دولت اسلامی گرفتار چنین ذلت و روسیانی نمیگشتند و از صدور این حکم هر دو تن پاداش\nشکیبائی نمیده بهمان حالت خواری قناعت ورزیدند و همدرین اوان صفدر علی نامی از سادات جدهٔ شریف\nبعزم امر معروف و نهی منکر از راه موعظت وارد بمبئی شده و بطریق وعظ گرد، همی کوشید اما مردم آنجا\nبسياق الصحبهٔ مؤثرهٔ چون از مصاحبت و مجالست متمرن (۱) بخوی و خاصیت مجوسان و انگلیسان گردیده بودند\nگفتار اورا وقع و وقاری ننهاده بگوش قبول نشنیدند بلکه اخفاف و احتقارش نموده آهنگ قتلش کردند\nواو کار گذارن و رعایان دولت انگلیس را باعث ذلت و تحقیر خویش پنداشته از راه چاره روی التجا\nبسوی منبع دولت نهاد تا شاید حکمی حاصل کرده افسون کنندگان مردم آنجا را که رعایان و کارگذاران\nدولت موصوفه اند نسبت بخود از زجر و توبیخ بازدارد چنانچه عريضة نگار پایه سریر سلطنت\nعليا حضرت وكتوريا ملکهٔ معظمهٔ کشور هند شده استدعای معلمی مدرسه و محکمهٔ صدا ملات\nشريعتمدات اسلام را کرده و عرضش پذیرفته گشته بخط خاص ملکهٔ موصوفه توقيع منظوریّت بنام او\nشرف اصدار یافت و او قصد حصول مایه اعتبار در نزد مردم آندیار قبل از انکه دست بکار برد و خلعت اينمنصب\nرا از جانب ملکه مذکوره بپوشد در کار خویش دیده عريضة نگار پایه سرير سلطنت ایدولت گردیده خواهش\nخلعت معلمی کرد که شاید پیش از وصول خلعت آندولت بعطای ایندولت سرافراز و ممتاز گردیده لوای وقار\nو اعتبار برافرازد اما حضرت والا که گوش حق نیوشش از شنیدن روی روز آمدن افعال علمای سوء در مملکت\nعثمانی و ایرانی و هند چون شیخ عبدالوهاب و غلام احمد قادیانی و علی محمد باب و غیره و اختلاف واقع نمودن ایشان در\nبین ملت حقه وصادقه اسلام پر بود در روز بیست و چهارم ماه ذیحجه برین اوراق فرمود که سرکارما اورا ذاتاً\nوصفاتاً نمیشناسد و نمیداند که کیش و آئین و دینش چیست خار جیست یا شیعه رافضی کم مطلق است یا مسلمان برحق\nنصرانیست یا یهودی و یاطبيعی و فلسفیست او را مقتدی پیشه است یا اجتهاد و معلمی اندیشه داری با وجود این همه از\nمکه رو بهند آوردن میزان کفر و دین را برحالت وراء حق و باطل را امتحان پس چگونه در عالم ناشناسی خلعت\nمعلمی باو داده شود و رایت وقار و اعتبار بدوشش نهاده آید و از ترقیم و تصدیر این عبارات سید موصوف بهر کیش\nو دینی که بود دیگر با این دولت اظهار مطلبی نموده دانست که مردم افغانستان باوجود چنین پادشاه دین پناه فریفته\nترهات نشوند و هرگز براه حق را نگذاشته بدیگر آئین نگروند و در اثنای این مقال کار گذاران دولت انگلیس\nبا وجود ادعای دوستی و اظهار اتحاد نسبت بایندولت از ورود سیدالارخلام حیدر خان در موضع تن تن و مخاریتش\nبا مردم آنجا و حصول فتح چنانچه گذشت آگاه گردیده قورخانه وتفنك با ديگر اسلحهٔ جنك از پشاور در باجاور\nنزد عمراخان فرستاده ترغیب مقاتلت باسپسالار کردندو حضرت والا ازعريضة ملائمس الدین نام وقایع نگار پشاور\nبرماجرا آگاه گشته به قلم تأسف برای اونگار داد\nکه جمعیت کفر از پریشانی ماست آبادی بتخانه ز ویرانی ماست\nاسلام بذات خود ندارد عیبی هر عیب که هست در مسلمانی ماست\nاگر چنانچه آیمردم وغیره مسلمانان قرآن را خوانده بآن عمل میکردند گاهی ذلیل و خوار دشمن و دوست\nنمیشدند باشد که تا ببینند و در پایان کار چنان شد که حضرت والا فرمود ورقم نمود\n\nذکر محاربهٔ افواج نظامی وملکی\n\n( باهزارهٔ حجرستان )\nودر خلال این حال عبدالغفورخان برادر منصور خان حاکم مقرّ و بزرگان مردم ترگی و علی خیل چون داد محمد خان\nو عبدالقادر خان و سربلندخان و محمدافضلخان و محمداکبر خان و میر علم خان و مجید خان و سید غلام خان و یار محمد خان و سلطان\nعلیخان و جهانگیر خان و محمد رفیق خان و احمدخان و غیره با لشکر ملکی هردو طایفهٔ مذکوره که تا اینوقت سرگرم مصاف هزاره\n\nشرح حال\nسید صفدر\nعلی نام جدهٔ\n(۱) متمرن\nبکسر را عا\nدت گیرنده\n\nشرح دوستی\nو مودت\nدولت\nانگلیس\nبا دولت\nافغانستان\n\nذکر محاربهٔ\nافواج قاهره\nبا مردم دایه\nوفولاده","chars":3384,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00827.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/827","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/827","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}