{"book":"adl0009","page":819,"text":"( ۷۸۹ )\n( جلد سوم )\n( تاریخ سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان )\n( سراج التواریخ )\n( ذ کرفتنه اشرار سکنه کهسار سرحد و )\n( استیصال ایشان )\nو در خلال احوال مذکوره و شورش و اختلال مردم هزاره محمد حیدر خان حاکم چکهتو كه لوند و داور نامان\nبزد کان اشرار مردم هزار بزد با چند تن دیگر نظر بشرارت و مفسدت ایشان گرفتار زندان کرده بود کسان\nداور نام مذکور از راه شرارت کمر باستخلاص او بسته بابرداش از زد محمد حیدر خان بشهر و عنف رها کرده\nهمه را با خود بردند و او از قضای ایشان بفرمانیکه از حضور انور در جواب عریضه اش شرف اصدار یافت نامه\nبآن مردم نکوهیده خوی جنگجو فرستاده پیام داد که اگر گرفتاران را آورده پس نسپرند مترصد وصول\nافواج قاهره و آماده دمار روز کار خویش باشند و آنان از ین نامه و پیام خائف و هراسناك كرديده محبوسین\nرا که با خود برده بودند بمحمد حیدر خان سپردند و او نظر بشرارت آنمردم اکتفا بدادن گرفتار شدگان\nنکرده از مردم اند یوان وغندی وهزار درخت يكياك خانوار بگر و کان گرفته و ایشان را ببزدکان احمد خیل\nو حسن خیل و چاچی سپرده ضمانت نامه حاصل کرد و گرفتار انرا بفرمان طلب در کابل فرستاده و اشرار را\nتسلیت داده رفع فتنه نمود و ازانسوی اخیر محمد جان بارك زائی و تاج محمد خان فوغل زائی از سواران رساله\nشاهی که مأمور مال شماری افغان کوچی غلجائی بودند بالشكر ايلجارى مردم نوزاد و ناوه و موسی قلعه و زمین\nداور که در دو تن پاس سردار عبدالله خان حکمران قندهار این لشکر را فراهم کرده رهسپار هزار جات شده\nبودند بافواج تحت رایت سردار عبدالقدوس خان پیوستند و همگروه پاس سردار معزی الیه با اشرار هزاره\nدر آویخته سنگرهای هزار کا ترا متصرف شدند و از ایشان محمد عالم خان سواره رساله شاهی زخم برداشته\nو عبد الوهاب خان صدباشی بقتل رسیده از اشرار هزاره جمعی بتیغ و گروهی بزنجیر دستگیر شدند و در دو تن پس\nاز حصول این فتح برخصت سردار عبدالقدوس خان راه خدمت مال شماری بر گرفته لشکر یگاه فراهم آورده بودند\nتحت رایت سردار عبد القدوس خان قرار گرفتند و در اثنای این گیر و دار فیض الله خان دفعدار که با سه تن\nاز سواران نظام بتحصیل مالیات هزاره دهراود قیام و اقدام داشت داخل علاقه کیسا ب شده معتمدین از اشرار\nهزاره بر سر او ریخته و بعصیان تغلبش محکم ببستند و مال و متاعش را غارت نموده قصد هلا کش کردند اما سید\nشمس الدین نامی از سادات هزاره با چند تن از بزرگان آنقوم شرارت تو امان شفیع گردیده او را با یارانش از\nگرفتاری و کشتن برهانید و مقارن اینحال سردار عبدالقدوس خان که راه ارزگان چنانچه گذشت بر گرفته بود\nدر روز یازدهم ماه ذیقعده وارد موضع شوی از هزاره دای چوپان شده باردوی سردار فقیر محمد خان حاکم\nکلات که در آنجا بود پیوست و خواست که کرنیل فرهاد خانرا بالشکر تحت را پتش از نظامی و ملکی سه دسته\nهزارۀ جاغوری که با اشرار هزاره قلندر و زوليت ولعل بعسری رد نزد خود طلبیده باقوت ومکنت شایان از\nراه هرازار و دره بوباش داخل ارزگان شود و هنوز بامور مکتوبه خاطر خویش نپرداخته و لوای عزم نیفراخته\nبود که لشکر ملکی مردم هزارۀ کيزاب و تيزان وسياه بغلام که مأمور شدن ایشان جانب ارزگان از پیش بشرح\nرفت بگوتل كشكول(۱) که گروه باغیه استحکامش داده بودند رسیده و بقهر وغالبه وجنگ از آنجا عبور کرده داخل\nارزکان شدند و سپاهیکه در ارزکان محصور هزارکان بودند نتوانستند ایشانرا معاونت کنند و يا علوفه دهند و نه\nایشان توانستند که محصورین را از تنگنای محاصره برهانند تا که چند روز علف خورده متوحیده شدند و با اشرار\nهزاره ارزکان از راه عدم چاره متحد و همداستان گردیده قلعه را که متصرف شده بودند با رزگانیان فرو گذاشته\nو نان و توشه از ایشان حاصل کرده از راه مراجعت جانب كيزاب و تیزان که موطن و مسکن ایشان بودند بازگشتند\nو میر محمد عظم بیگ سه پای را که آتش افروز این فتنه بود از راه التهاب نایره قتال با خود در کیز آب برده زوحيات\nوخدمة الآية سردار عبدالقدوس خانرا که از دو شیرکان میران هزاره گرفته و همخوابه خویش ساخته بود همه را\nبوی سپردند و او ایشانرا باعزاز واكرام و حفاظت تمام نگاهداشت ولشکر هزاره دای زنگی و دای کندی\nوصول لشکر\nالوسى مردم\nنوزاد و غیره\nبلشكر كاه\nسردار\nعبد القدوس\nخان\nشرح حال\nافوا جيكه\nاشرار هزاره\nکه برفتار\nبيكار بودند\nو تردهات\nمینمودند\nورود سردار\nعبد القدوس\nخان در\nموضع شوی\n(۱)\nکشکول","chars":3653,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00819.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/819","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/819","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}