{"book":"adl0009","page":801,"text":"(۷۷۱)\n(جلد سوم) (شرح سلطنت اعلیحضرت امیر عبدالرحمن خان) (سراج التواریخ)\nسرکار گرفته شود و گرفتن جریمه محض آنست که سد باب قتل و آدم کشی شود (قاعده شصت و ششم) که پیش\nنائب السلطنة موصوف ضمیمه قواعد مذکوره کرده اساس آنرا نهاد که بخصوص اشخاص فراری که بواسطه جنایت\nو خطا کاری بامر حضرت شهریاری فرار ولایات و محالات علاقه جات دولت خداداد شده و میشوند بدو نوع\nحكم فرموده میشود اول اشخاصی که در ولایات علاقه دولت خداداد یعنی قندهار و هرات و ترکستان و قطغن و\nبدخشان فرار شده یا میشوند در هر قریه و قشلاق که نائب الحکومه برای ایشان جای داده و میدهد باید حاضری\nایشان را هر روزه ملك و ارباب همان قريه و قشلاق ملاحظه کنند و در هر هفته يك مرتبه فوجدار و ماه يك دفعه\nحاکم ماتحت نائب الحکومه و در سال سه دفعه نائب الحکومه از حضور خود آدم مقرر کنند که حاضری ایشانرا\nملاحظه کنند و اگر شخصی از فراریان غیر حاضر شود ارباب و ملك بفوجدار واو بحاكم واو بنائب الحكومه\nاطلاع بدهد و نائب الحکومه تفحص کرده اگر پیدانشد بحضور اطلاع بدهد که از حضور برای حاکم بموطن\nاصلی او فرمان فرستاده شود که اگر در انجا رفته باشد دستگیرش کرده ارسال حضور بدارد که باز خواست\nفرموده شود دوم اشخاصی که در محالات مثل فراه و پشت رود و میمنه وغیره فرار شده یا میشوند در هر قریه و\nقشلاقی که حاکم ایشانرا جای داده یا میدهد حاضری ایشانرا هر روزه ملك و ارباب همان قریه و قشلاق ببیند و ماهی\nيك مرتبه فوجدار حاضری ایشان را ملاحظه کند و حاکم محال اگر جای فراری بمسافت شش کروه از محل\nاقامت حاکم و محکمه او دور باشد در سال سه دفعه اورا بحضور خود خواسته خود حاکم حاضری ببیند واگردور\nباشد در سال سه مرتبه از حضور خود آدم مقرر کنند که حاضری فراریان را ملاحظه نماید و اگر غیر حاضر بودند\nبقرار نوع اول این قاعده معمول بدارند چون فقره دیگر را نیز اعلیحضرت سراج الملة والدين از عریضه استدعای فقرات\nقاضی سعد الدین خان حکمران هرات که در چقور اند مسطوره نبود در سال هزار و سه صد و بیست حکم فرموده چهارگانه که\nفرمان برای او فرستاد و اکریمه محل ذکر صدور حکم اقدس نبود و میبایست در ضمن فرامین و احکام سیاسیه عهد حضرت والا\nسلطنت خود ایشان رقم می گفت اما چون در جمع قواعد مذکوره واقعه ما بعدش را اقتضا نموده مکرم قواعد و قوانین دستور غیر از فقره\nالعمل سیاسیه تحریر نفرموده است که ضمیمه آن میشد لاجرم در پنجا احکام مبارک را درج نموده فوائد عزیز رساله باین که ذکر شد\nدینت و آرایش داد (فقرۀ اول ) در باب خرمنی که در قریه و محلی از انداختن آتش سوخته و فاعل آن معلوم نمیشود در جواب\nحكم والا هرگاه خرمنی در جائی بسوزد و دزد و فاعل آن معلوم نباشد باید مردم اطراف و نواحی آن بعد از قسم حکمران\nخوردن صاحب خرمن بمقدار تخمین آن تاوانش را بدهند (فقره دوم ) در خصوص مال شخصی که دزدی شده هرات ارقام\nاثریای دزد بقریه و جائی رفته و دزد معلوم نمیشود حکم والا بعد از قسم خوردن صاحب مال و تحقیق اثریای دزد فرموده\nمردم قریه که اثریایشان پیوسته است یائی را از خود گذرانیده رد کنند و یادزد را بدست بدهند و یا زعہدہ آن\nبر ایند (فقره سوم) یکنفر یا دو نفر یا جماعه که بشخصی خصومت و جدالی دارند و بمزه زدن یا پرخاش داخل سرای\nو خانه او میشوند حكم والا مثل قاعده شخصی که در شب باسلاح از راه دزدی بخانه کسی درآید بازخواست\nشود (فقره چهارم) در باب ضعیفه که دوسه نفر دعوی ایجاب و قبول آنرا می نمایند که خود او با پدر و برادرش\nبنکاح او را اجابت گفته و داده اند و هريك آن ضعیفه را زوجه و حق خویشتن میداند و پس از تحقیقات بثبوت\nمیرسد که هر یک از ایشان بدعوی خود صادق میباشد که پدر یا برادر او بهريك زبان داده و ایجاب و قبول نکاح\nرا کرده اند و یکی از دیگری خبری داشته است حکم والا زنی را که پدر و مادر او بدو یا سه نفر بدهند و همه مقر بثبوت گشته\nهر کدام که دعوی اسبق التاریخ کنند شاهد گذرانیده ببرد و از مادر و پدر او که يك دختر را بچند جا سودا کرده اند\nدر هر نامزدی تجسد روپیه جریمه گرفته شود و اگر نادار باشند بکمال محبوس وصد ضرب بچوب زده شوند\nشرح لشکر کشیدن والا بتدمیر هزاره شیر بر شرح\n( واستيصال آن قوم بد ضمیر) استیصال\nو از ان سوی مردم هزاره که سر از جیب تمرد کشیده و حضرت والا حکام ولایات و مردم محالات اطراف جبال هزاره دایز","chars":3620,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0009/00801.jpg","first_page":1,"last_page":1270,"title":"Kitāb-i musṭatāb-i sirāj al-tavārīkh ‏كتاب مسطتاب سيراج التواريخ‏‏","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0009/801","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0009/canvas/801","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0009/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0009_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}